Sisteki Goriller, Pigmelerle Dans ve AIDS Yetimleri

Meltem Yasar Photography - Facebook sayfasi

2011-11-10T02:15:00.000-08:00

Mumkun oldugunca -haftada 2-3 kez- guncellemeye calisarak Facebook`ta bir sayfa actim. Biliyorum burada tembellik ediyorum ama gelin fotograflari en azindan Facebook`tan takip edin.

Su sayfayi `begen`irseniz, guncellemeler size gelir!

https://www.facebook.com/pages/Meltem-Yasar-Photography/271817016173590

Sevgiler!

Sisteki gorillerle tekrar bir araya geldik!

2011-10-25T23:04:00.000-07:00

6 yil sonra tekrar Ruandaya gittim! Mutlulugumu kelimeler degil su fotograf anlatsin... (Korkuyor numarasi yaptigim bir fotograf ama o kadar mutlu olunca poz moz verememisim korkar gibi!)

Eylul`de Istanbul`da sergi aciyorum sonunda!

2011-09-02T06:51:00.001-07:00

Bir maceraya atildim ama bakalim hadi hayirlisi...

Eylul ayinda Turkiye`ye geliyorum da hadi gelmisken bir de fotograf sergisi mi acsam demeye kalmadan kendimi sergi hazirliklari icinde buluverdim.

28 Eylul - 7 Ekim 2011 tarihlerinden Taksim Beyoglu`ndaki Yapi Kredi Sanat Merkezi`nin karsisindaki Anzanur Pasajinin 2. katinda sergi acmak icin heyecanlanmaya basladim. Simdilik heyecanliyim, ama zor da olsa hazirliklarimi da bitirecegim insallah. Su an Uganda`da cok ciddi elektrik problemi var. Tam eve bilgisayar ve internet aldim, elektrik dert oldu: Bir gun var, bir gun zifir karanliklardayim... Bildiginiz bir karanlik degil ama Afrika karanligi... Gozumun kulagimdan haberi yok, oyle anlatabilirim herhalde ancak.

Bu sartlar altinda fotograflari halledersem, dia gosterisi de yapacagim ve heyecandan yerimde duramadigim gibi sergiden de ayrilacamayacagim galiba.

O yuzden simdiye kadar tanisamadigim arkadaslar, sesli okurlar, sessiz okurlar, buyrun bakalim...

Beni doldurusa getirenler, daha cok yazmalisin, daha cok fotograf cekmelisin, aslansin, kaplansin diyenler, bakin basima actiginiz islere!

Hadi gelin de yuzyuze goruselim :)

Cok heyecanliyim!

Beni yalniz birakmayin lutfen.

not: print etme, cerceveleme konusunda hesapli is yapan tanidiklariniz varsa lutfen bana bi haber edin. 6 yil oldu Istanbul`dan uzagim, pek bi haberim yok nerde ne yapilira dair.

Ruh Halleri - ilk sergimin fotograflari

2011-06-28T00:59:00.000-07:00

ilk sergimi kazasiz belasiz cumbur cemaat acmis bulunuyorum. Gozum aydin, her sey problemsiz oldu. Fotograflari gormek isteyenler icin link asagida:https://www.facebook.com/media/set/?set=a.10150297515465325.381116.586645324&l=564e32c23f

Serginin adi ise: Moods yani ruh halleri

nedeni ise:

`Insanlarin tek bir fotografini cekerseniz, pek cok ruh hallerinden sadece birini goreceksiniz.

Bir filin disine dokunup da `Fil tas gibi sert bir hayvan` demeye benzer bu.

Bu albumdeki ucleme fotograflarin sadece ilkini cekmis olsaydim, gorup goreceginiz utangac, sinirli, gergin insan fotograflari olacakti.
Ama onlarla iletisime gecip konusmaya basladiginizda bambaska yuzlerini goreceksiniz.

Yaklasip anlamaya calismaktan korkmayin.

Fotograf bence sadece goruntuler degil arkadasliklar yaratmaktir`

Nese doluyor insan...

2011-06-22T06:04:00.000-07:00

Hani su bebenin ayagi vardi ya...

Pek cok kisinin pek bi begendigi...

Iste onunla burada bir galerinin actigi yarismada birinci geldim.

Birinci gelince sergi acmama karar verdiler.

Bu Pazar gunu dansli, muzikli, yemekli, icmekli, ressamli, heykeltrasli ayda bir yenilenen ve her yenilendiginde buyuk bir kutlamayla acilan MishMash galerisinde ilk sergim var.

Cok heyecanliyim.

Azcik da gururluyum...

Bana boyle bir ilham veren Uganda`ya da -her zamanki gibi- gonulden borcluyum.

Galerinin brosurune yazdigim ozgecmisimsi bilgiyi de suraya ekleyivereyim:

`Meltem, halen 2005 yilinda goril trekking yapmak icin geldigi Uganda`da yasiyor. Eger Nairobi-Kenya`da valizindeki kucuk fotograf maiknesi calinmasaydi buyuk olasilikla sinirlenip su anki Nikon`unu alip fotografa merak salmayacakti.

Mesai saatlerinde bir firmanin Finanstan Sorumlu Genel Mudur Yardimciligini yapan Meltem, mesai saatleri disinda fotograf makinesinin diyafram ve entantane degerleri haric hic bir rakama kafasini takmaz.

Meltem`in fotografta merakli oldugu konu, insan ve ozellikle cocuklar. Cok sabirli bir fotografci oldugu icin bazen makinesini cantasindan cikarmadan once gunlerce insanlarla iletisimde bulunup ondan sonra deklansore basmaya baslar.`

not: yanagimizdaki bayrak Uganda bayragi, ama ortasindaki telli turnayi ci

zemedigimiz icin Almanya bayragi gibi duruyor yanlis anlasilmasin...

Cektiginiz fotograflar kadar iyisiniz, kacirdiklariniz kadar degil...

2011-02-20T23:00:00.000-08:00

Roportajin ikinci kismi... Hani benim daha cok sevdigim ikinci kisim...

Mehtap Gürbüz - Ne doğa ne hayvan fotoğrafçısıyım dedin ve insan peşinde koşmayı sevdiğini söyledin. İlerlemek, üzerinde yoğunlaşmak istediğin çekim türü portre fotoğrafçılığı mı?
Meltem Yaşar - Portre fotoğraflarında iyi olduğumu düşünüyorum. Ama daha geniş açı ve fotoğrafa konu olan kişinin etrafında olan bitenden de haber veren fotoğraflar çekmek istiyorum, deniyorum. Sadece suret değil de o anki yaptığı işi veya etrafında olan bitenin de bulunduğu karmaşıklığın içinde konunun belli olduğu fotoğraflar çekmek de istiyorum. Ama zor tabii ki…
Bir de siyah beyaz fotoğraf aşığıyım. Gözümü siyah beyaz görmeye alıştırmaya çalışıyorum. Siyah beyaz fotoğraf, soluk olduğu zaman asaleti, nezaketi, saflığı, tonlar kuvvetli olduğu zaman ise bir çığlığı, bir isyanı dile getiriyor gibi geliyor bana. Yani renklerin içinde kaybolmuş duygular ve durumlar birden bire tüm yoğunluğu ve çıplaklığı ile karşımda gibi. Renkli fotoğrafta hisler renkle boyanıyor da siyah beyazda ışıkla boyanıyor sanki. Tabii bu konuda kendini geliştirmenin de sonu yok galiba.

M.G. - Afrika’nın, orada çektiğin fotoğrafların senin üzerinde bıraktığı etki nedir?
M.Y. - Her fotoğrafın bir hikayesi var. Yani fotoğraflarımın konusu çekip çekip geçtiğim kişiler/hayvanlar/yerler değil. İnsan çekmeyi seviyorum demiştim ya, öncelikle o insanla tanışmak, biraz konuşmak, aslında nasıl bir insan olduğunu kısaca da olsa anlamak ve onu ona göre fotoğrafta – tabii ki isterse ve izin verirse- yansıtmak en büyük merakım. Çünkü ben gezmeyi ve insanlarla iletişim içindeyken fotoğraf çekmeyi seviyorum. Bu demek ki benim tüm fotoğraflarım güzel ve özenli anı fotoğrafları aslında. Bazen Afrika’da anne babalar çocuklarını önüme itiyor çek fotoğrafını diye. Çocuk utanıyor, daralıyor, tenimin renginden korkuyor, ağlıyor. Oysaki makineyi bir kenara bırakıp biraz çocukla oynamak, havalara atıp tutmak… Benim yapmak istediğim o. Ancak ondan sonra fotoğraf makinemi elime alıp bir şeyler çekmeye başlıyorum. Tamam, çok vakit alıyor o zaman fotoğraf çekmek ama hem seyahat anlamında hem de fotoğraf anlamında öyle zevkli anlar yakalanıyor ki!
Buradaki yerli halk da suretlerini sormadan, insan yerine koymadan çalıp çalıp giden turistlerden pek şikayetçi. Nasıl olunmaz ki? Kendinizi onların yerine koyun. Kendi halinizde bahçenizde oturuyorsunuz ya da bakkaldan bir şey alıyorsunuz, birisi gelip fotoğrafınızı çekip gidiyor. Olacak şey mi? İlk kez Afrika’ya gittiğimde bir Masai köyünün yanından geçiyoruz, rehbere “dur” dedim. Rehber durmuyor. Daha önce Masailerin turistlere karşı, hele hele fotoğraflarını çekip çekip kaçanlara karşı ne kadar kaba ve sinirli olabileceklerinin hikayelerini dinledim ama gözümü Masai bürümüş, illa ki durmak, inmek istiyorum. Rehber “Güvenliğini garanti edemem, hem bizi kovalarlar” dedi ama inadım inat…
Köyün on metre uzağında durduk, arabadan indim. Yolun kenarına oturdum ve cebimden sadece o an için aldığım, İstanbul’dan getirdiğim kıpkırmızı bir ojeyi çıkarıp tırnaklarıma sürmeye başladım. Biliyorum ya kırmızıya çok meraklı olduklarını, normalde oje sürmememe rağmen, hiç kimseyle ilgilenmeden oje sürmeye devam ediyorum. Rehber beni izliyor, çok şaşkın niye birden bire safarinin ortasında oje süresi geldi diye.

Önce çocuklar geldi, kim bu beyaz, ne yapıyor burada diye. Ama ben hiç oralı değilim. Ha bire oje sürüyorum. Neden sonra fark etmiş gibi kafamı kaldırdım, bir sürü çocuk başıma birikmiş, kıpkırmızı ojeye ağızlarının suyu akarak bakıyorlar.
“Siz de ister misiniz?” dedim, ya da o anlama gelecek bir şeyler yaptım. Bir anda dizimin üstünü bir sürü küçücük eller kapladı. Kaç çocuğa oje sürdüm anımsamıyorum ama bir ara bir baktım –yine sadece o an için aldığım ve ederi 19 TL olan- tek bir düğmesi olan şahane fotoğraf makinem şalvarımın cebinden düştü yere. Çocuklardan biri makineye dokundu. “Al” dedim, aldı, evirip çeviriyor. Bu arada büyükler de izlemeye başladı. Rehberin şaşkınlığını anlatmaya kelimeler yetmez.
Çocuğa makineyi nasıl kullanacağını gösterdim, dünyanın en basit makinesini… Şakır şukur çekmeye başladı. Elini, ayağını, toprağı, ağacı, arkadaşlarını, beni, köyü, ne görürse çekiyor.
Hayatımdaki en mutlu fotoğraflarımdan birini bu küçük Masai çocuk çekti. Hani benden zarar gelmez ya, onu anladılar, fotoğraflarını da çekmeye çalışmıyorum. Yani ruhlarını makineme doldurup götüren ben değilim ki kendi çocukları..! Şöyle bir kare hayal edin: şalvarlı, ağzının yettiği yere kadar gülümseyen bir bayan, yanında 15-20 çocuk, hepsinin tırnakları kırmızı ojeli, kameraya tırnaklarını uzatıyorlar…

Ne kadar kaldığımı anımsamıyorum ama rehber arabaya bindiğimde “hiç kimsenin aklına gelmemişti bir ojeyle köye girebilmek” dedi şaşkın. Aynı yoldan iki gün sonra tekrar geçerken, kafamı camdan çıkardım, baktım köye, çocuklar ellerini bana göstererek koşuşuyorlardı çığlık çığlığa… “Oje kadın” diye bağırıyorlarmış kendi dillerinde, rehberim söyledi. O anı fotoğraflamadım. İstemedim. Sanki onlara ihanet edecekmişim gibi geldi. Ama aklıma kazıdım.
Etiyopya’da Maali isimli hiç bir turistin gitmediği bir kabileye şoförümün gayretleri ile ulaştığımda çektiğim fotoğrafların komikliğini anlatmaya kelimeler yetmez. Halk daha önce hiç fotoğraf makinesi görmemiş, kulübenin içinde her flaş patlattığımdaki panik ve korkuyu anlatamam! Ağlayan çocuklar, panik anneler, “gel sen de gör” diye küçücük kulübeye doldurulan bir sürü insan…
Anlayacağınız fotoğraflarım, bana eşsiz anılar bıraktıkları için çok çok kıymetli, çok anlamlı. Hele Afrika, insanının güzelliği ve konukseverliği nedeni ile bambaşka bir diyar!

M.G. - Bu duygu yoğunluğu, paylaşım, ruhlara dokunuş çok anlamlı, insanın kalbine ulaşıveriyor. Peki hiç zorluğu yok mu Afrika’nın özellikle de Afrika’da fotoğraf çekmenin?
M.Y. - Olmaz olur mu? Dil, kültür bariyerini aştınız diyelim ki, bunu aşmanın ve buzları kırmanın yolu çok kolay aslında, bir kez yavaş davranacaksınız. Her şey yavaş yavaş… Koştur koştur fotoğraf çek git diye bir şey yok. Tabi ki benim gibi para karşılığı poz verdirme karşıtıysanız… Öncelikle kibar olacaksınız. Dünyanın neresinde olursanız olun nazik tavırlar ve gülen bir yüzle başınıza çok az iş açarsınız. Hele Afrika’da her kapıyı açan altın anahtar, nezaket, gülen bir yüz ve havadan sudan sohbet… Sonrasının akışı zaten sizin bile kontrolünüzde değil.
Esas önemli zorluklar ise doğal şartlarla ilgili: Sıcak, toz, sarsıntı, ışık ve daha aklınıza/aklıma gelemeyecek her türlü faktör. Kalahari Çölü’nde aşırı sıcaktan hafıza kartım bozuldu ve rastgele fotoğrafları sildi. Pilin ömrü sıcakta daha az oluyor. Yani sıcaktan bozulabilecek her şey bozuluyor.
Sıcağın üzerine tozu da ekleyelim. Makinemin sensorunda her zaman toz olmuştur. Ne kadar uğraşsam ve özen göstersem de bu kıtanın kırmızı tozu makinemin içine girmeyi becermiştir. Bazen öyle oluyor ki o tozun nerede olduğunu artık bildiğim için fotoğrafları ona göre çekmeyi öğreniyorum çünkü burada (Uganda’da) makineme bakım yapıp da o toz parçasını çıkarmaya yetkin bir kişi yok. Yılda bir kez geldiğim Türkiye’yi beklemek zorunda o toz parçası!
Sarsıntı ise başka bir problem. Yollar çok kötü olduğu için bir yere ulaşmaya çalışmak demek sarsıntılı bir yolculuk demek. Başka türlü 200 km’lik bir mesafeyi 9 saatte almak nasıl açıklanır? Sarsıntı nedeniyle de external hard drive’ımdaki 2500 adet Tanzanya safari fotoğraflarımı kaybettim.

Mali’de Timbuktu’ya ulaştığımda şarj aletimin çalındığını anladım. Ama her on kişiden birinde Nikon D50 veya üst modeli vardır teorimi kontrol etme şansım oldu, konakladığım her yerde –Timbuktu Col Müzik Festivali zamanı olduğu için- en az 10-15 Turist vardı ve içlerinden biri mutlaka bana yardımcı oldu.
Diğer bir problem de ışık. Burada ekvatorun üzerinde olduğumuz için ışık çok sert. Günün çok uzun bir zamanı fotoğraf çekmek çok zor. Işığın eğik geldiği sabah ve akşam vakitleri haricinde fotoğraf çekmek çok daha zor bir uğraş. Hele yağmur ormanlarının içine girdiyseniz orada da durum tam tersi. Çok acı tecrübelerle bazı şeyleri öğrendiğim için şimdi her türlü backup ile yola çıkıyorum, ama Afrika yine de beni şaşırtmaya, ne kadar hazır olduğumu düşünsem de beni hazırlıksız yakalamaya devam ediyor!

M.G. - Son olarak okuyucularımıza, takipçilerimize söylemek istediğin bir şey var mı?
M.Y. - Dünyada çekilebilecek her türlü güzel fotoğraf çekilmiş zaten hissiyle yola çıkmayın. Sizin çevrenizle iletişiminiz bir fotoğrafı eşsiz kılar. Yani fotoğrafınızın içinde hem sizin, hem de çektiğiniz kişinin ruhu birleştiğinde, başka hiç bir ruhla birleştiğinde ortaya çıkmayacak bir karışım gerçekleşir. O yüzden lütfen fotoğrafınızın konusu olan ortamla ve kişilerle iletişimde olun. Bu şekilde çekilmiş fotoğraflarda kendinize rastlayacaksınız.
Binlerce kez çekilmiş klişeleri tekrar tekrar çekmeye çalışmayın. Afrika’da gözlerinde sinekler, karni şiş bebeleri çekmek iş değil. Afrika insanı kadar hem hayata, hem de ölüme bu kadar yakın ve buna rağmen bu kadar coşkulu ve gururlu insan başka bir yerde yok! Adımlarınızın sizi geri geri götürdüğü bir yetimhane ziyaretinden hayatınızın en eğlenceli anlarını geçirmiş ve en kahkaha dolu fotoğraflarını çekmiş olarak çıkmak bir tek Afrika’da olabiliyor her halde!

Mona Lisa`nın portresini kopyalamayın, o sensöre ruhunuzu da katıp kendi Mona Lisa’nızı yaratın. Her fotoğrafta o anla ilgili kendi bakış açınızı, kendi ifadenizi de dile getirdiğinizi unutmayın. Ama güzel fotoğraflara bakıp gözünüzü terbiye etmeyi de unutmayın. Benim çok beğendiğim fotoğrafları biriktirdiğim bir flash diskim var. Toplamaya da devam ediyorum. Bazen ilham vermesi için fotoğraflara slide show ile dakikalarca baktığım oluyor.
Yaklaşın… O ana, kişiye, yere yaklaşın. Fiziksel yakınlığınız fotoğrafın ruhunda fark yaratacaktır. İletişim kuvveti artacaktır.
Unutmayın, çektiğiniz fotoğraflar kadar kabiliyetlisiniz, kaçırdıklarınız kadar değil. Deklanşördeki parmağınızı korkak alıştırmayın…

1.foto: Bir bebenin ayagi, Bamako. Mali

2. foto: Iki afacan kiz, (fotograflarini cekene kadar pesimi birakmadilar, adada oldugumuz icin hic kurtulusum yoktu :) , Nijer nehri uzerinde bir ada

3. foto: Mini Tuareg Muhammed (Cok onemli sahsiyettir kendisi, Uganda`ya dondugumde beni aradi!), Timbuktu, Mali

4. foto: Bir Muhammed daha, CD saticisi, Timbuktu, Mali

5. foto: Nijer nehri kenarinda rastgele daldigim koylerden birinden bir cocuk, Bamako, Mali

6. foto: Dasanech kabilesinden bir kiz, Omo vadisi, Etiyopya

7. foto: Mursi kabilesinden bir kadin, Mayo dogal parki, Etiyopya

Sizce de Deklansore Kalbimle mi Basiyorum? - 1

2011-02-11T04:33:00.000-08:00

Gecenlerde bir websitesine yazdigim bir roportajin ilk bolumu yayinlandi. Bir tasla iki kus vurmak icin onu burada yayinlayivereyim istedim.

Ozlem gideririz azcik :)

Buyrunuz....

Gerci bazi yerler tekrar olacak duzenli okuyucular icin ama...

Ikinci bolumu esas begendigim bolum, ama onu azcik bekleyeceksiniz.

Mehtap Gürbüz - Fotoğraf çekmeye ne zaman başladın?Meltem Yaşar - İlk olarak 22 yaşımda Rus pazarından aldığımız bir makine ile fotoğraf çekmeye başladım. Ama o zaman diyafram veya enstantane ne demek haberim bile olmadığı için fotoğraflar güzel çıkmayınca makineyi suçlamıştım! Ağabeyim bana o makinenin otomatik ayarlı makinelerden olmadığını, güzel fotoğraf çekmek istiyorsam, diyafram ve enstantaneyi öğrenmem gerektiğini kahkahalar atarak anlatmıştı. Oysa ki ben küçük makineler o kadar düzgün fotoğraf çekiyorsa, büyük bir makine kendi başına kim bilir ne kadar güzel çeker varsayımımla çok hayal kırıklığına uğramıştım. Aradan dört yıl geçtiğinde Hong Kong’a yaptığım bir seyahat sırasında ilk Minolta’mı satın aldım. Fotoğraf malzemeleri satan adam, öyle güzel fiyata öyle güzel anlatıp ve ikna edip satış yapıyordu ki o mağazadan koca bir çanta dolusu fotoğraf malzemesi ile çıktım. Tabii fiyatların Türkiye’dekinin üçte biri kadar olduğunu da unutmayalım. O alışverişten sonra İstanbul’a döndüğümde İfsak’ta bir kursa gittim. Bir süre düzenli olarak sergileri, dia gösterilerini, haftalık toplantıları, fotoğraf gezilerini takip ettim. Ama işlerimin yoğunluğu nedeniyle bu hobime de diğer bir kaç hobim gibi ara verdim. Ne zaman ki işimden istifa edip Afrika’ya yerleştim, o zaman çok uzun bir ara verdiğim fotoğraf çekmeye tekrar zaman ayırmaya başladım.

M.G. - Nerelere seyahat ettin? Gittiğin yerlerin nesi seni çekti?M.Y. - Daha çok Uzak Doğu ve özellikle Afrika beni en çok çeken yerler. İnsanların, kültürlerin, anlayışların çok farklı olduğu yerler daha çok ilgimi çekiyor. Yıllarca doğru diye bildiğim gerçekleri sorgulamama neden olan yerleri ilginç buluyorum. Uzak Doğu’da Tayland, Endonezya, Singapur, Tayvan ve Hong Kong’a gittim. Nepal ve Hindistan’a gittim. Ama en büyük merakım Afrika idi. Bu kıtanın kuzeyinde Tunus, Mısır ve Fas’a gittim. Sahra Altı Afrika’da ise Tanzanya, Kenya, Ruanda, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Zambiya, Botswana, Namibya ve Etiyopya’da bulundum. Zaten şu anda beş yıl önce goril trekking yapmaya, tatile geldiğim Uganda’da yaşıyorum. Uzak Doğu’nun kültürü ve yemekleri, Hindistan ve Nepal’in renkleri, Afrika’nın ise her şeyi beni çok etkiledi. Afrika’nın florası, faunası, insanı, dini, müziği, dili tutkuyla sevdiğim özellikleri. Genelde insanlar Afrika’ya gelip safari yapıp hayvanların fotoğrafını çekip geri gidiyorlar. İnsana dokunmadan gittikleri için kaçırdıkları o kadar çok şey var ki! Afrika insanı, bizim haberlerde izlediğimiz gibi karnı şiş, gözlerine sinek konmuş çaresiz çocuk fotoğraflarından çok farklı. Afrika’yı yemeğiyle, insanıyla, müziğiyle, sokaktaki yaşantısıyla deneyimlemeden bu kıtadan geçenler ben Afrika’ya gittim demesin. Zaten gittiğiniz ülkenin yemeğini yemeyecekseniz, dilini azıcık da olsa nezaketen öğrenmeyecekseniz, insanlarından korkup kaçacaksanız, bence evde kalın, hiç boşuna seyahat etmeyin.

M.G. - Afrika’yla tanışıklığın nasıl başladı? Fotoğraf turları ile mi?M.Y. - İlk kez bundan 11 yıl önce hayalim olan, belgesellerin gözbebeği Serengeti’ye ve diğer doğal parklarını görmek ve fotoğraf çekmek için Tanzanya’ya geldim. Sonra uzun bir süre iş değişikliği nedeni ile tatil yapamadığımdan Sahra Altı Afrika’ya gelemedim. Ama aklım hep oralarda kaldı. Aradan 5 yıl geçince bu kez Uganda ve Rwanda’ya goril ve şempanze trekking için geldim ki esas hayatımı değiştiren Uganda’ya yerleşme kararını bu tatil sonrasındaki çok sancılı geçen aylarda verdim.
M.G. - Afrika’ya yerleşme kararını kesin olarak nasıl ve ne zaman verdin?M.Y. - Her şey aslında bundan 18 yıl önce “Sisteki Goriller” filmini izlememle başladı. ODTÜ’de öğrenciydim o zaman. Keyifli geçecek gibi duran bir akşam öğrenci evinde izlenen o filmin 15 yıl sonra beni nerelere götüreceğini kestirmenin mümkün olmadığı karlı bir Ankara akşamıydı. Bilmeyenler için; film Ruanda’nın balta girmemiş volkanik dağlarının eteğinde sislerin arasında yaşayan soyları tükenmek üzere olan dağ gorilleri ile hayatının 20 yılını onları korumaya, izlemeye, davranış biçimlerini incelemeye adamış ve bunu hayatıyla ödemiş bir kadın, Dian Fossey arasında geçiyor. Belgesel tadında ama insan zulmünün karşısında masum doğanın çaresizliğinin boyutlarına isyan ettiren, dağ gorillerinin tüy kaplı ve insanın tüylerini diken diken eden o dev cüsseden beklenmeyen yumuşak bakışlarına hayran bırakan ve canıyla da ödese kararlı ve gerçekten seven bir insanın neler yapabileceğini gösteren, bugün benim Uganda’da yaşamama neden olan film…

Yıllar sonra Uganda’ya ve Rwanda’ya goril trekking yapmaya gittim ve hayatimin en güzel tatilini yaparak İstanbul’a döndüm. Uganda’dayken beraber safari yaptığım Emmanuel ve firmanın sahibi İtalyan turizmci –ki kendisi de Londra’daki Deloitte & Touche’da danışman olarak çalışıyordu- beni Uganda’ya dönmeye ve orda beraber iş kurmaya ikna etmeleri 7-8 ay sürdü. Şimdi biliyorum ki iş ve şartlar çok riskli… Taşı toprağı altın değil ki Uganda’nın… Baktım ki eğer toplayıp iki valiz gidip bu fırsatı değerlendirmezsem, ömür boyu pişman olacağım ve bir gün torunlarımı dizimde hoplatırken “ben gençken Uganda’yı çok sevmiştim, böyle böyle bir iş fırsatı vardı ama ben çok korktum, gitmedim” diyeceğim en fazla… Oysa şimdi onlara anlatacağım hikayelerin ve başıma gelenlerin haddi hesabı yok. Bir de Sinan Yaman’ın bir workshopuna katılmıştım. Özlü sözler edebilenlerden masallar söylemeyi sever kendisi, ben de dinlemeyi. Dedi ki “bana benden başka engel yoktur”. Dedi ki “yapmadığın atışların tamamını kaçırırsın”. Dedi ki bana “sen deli misin? mirasyedi misin?” vermek üzere olduğum Uganda’ya gitme kararını duyunca… Ama bir kez diyeceklerini de demiş bulundu. Sabah sınıfta başlayıp ertesi gün sabaha karşı kamp ateşi başında devam eden o workshopta herkes hayallerini anlatıyordu sırasıyla. Ben kararımı artık vermiştim, “Afrika`da yaşamak istiyorum” dedim. Workshoptan 1 ay sonra 1 Ağustos 2005’te, doğum günümde istifa edip işimden Uganda’ya geri geldim.

M.G. - Şimdi ne tür fotoğraflar çekiyorsun?M.Y. - Kesinlikle ne doğa ne de hayvan fotoğrafçısıyım. Güzel fotoğraf çekmekle güzel bir nesnenin, güzel bir manzaranın veya hayvanın fotoğrafını çekmek arasındaki farka inanıyorum. Şimdi ben gitsem, tripodumu açsam da Taj Mahal’in bir fotoğrafını çeksem, diğer binlerce ve zaten güzelce çekilen Taj Mahal fotoğraflarından ne farkı olacak?Diyeceğim o ki manzaraya da nesneye de ruh katanın insanın ruh halleri olduğunu düşünüyorum. Taj Mahal’in önünde kahkahalarla gülen bir yaşlı kadın olsa da Taj Mahal’in hüzünlü görkemi biraz aydınlansa fena mı olur? Ya da Taj Mahal’in hüznüne oracıkta ağlayan bir çocuğun gözyaşları daha da hüzün katsa?
Zambiya’da önümde tüm haşmetiyle çağlayan Viktorya Şelaleri’nin fotoğrafını çekeceğime köpeğiyle boğuşan bir küçük çocuğun fotoğrafını çekmeye çalışmam aslında gözümdeki perdeyi kaldırdı. Ne kadar zorlasam da doğanın güzelliği, hayvanın muhteşemliği karşısında bile ben insan peşinde koşuyorum.

M.G. - Özellikle kullandığın bir makine, lens var mi?M.Y. - Nikon kullanıyorum. Lenslerimi ve malzemelerimi bilgisine güvendiğim fotoğrafçı arkadaşlara sorarak aldım. Zaten uzmanı bulunan konularda araştırma yapmaya pek sabrım yok ne yazık ki. Canonculara da hiç bir şekilde Nikon hakkında ne düşündüklerini sormuyorum. Elimdeki makinem ile elimden gelenin en iyisini imkanları içerisinde yapmaya çalışıyorum . Hani Müslümcülerle Orhancılar gibi Nikoncular ve Canoncular var ya fotoğraf dünyasında, ben ondan hiç anlamıyorum.

-Birinci bolumun sonu-

Kavusmak uzere...

1. foto: Mali - Dogon ulkesinde danscilarla (Fotografi Cuneyt Alpguven cekti)

2. foto: Guney Etiyopya - Omo Vadisi- Arbore kabilesinden bir kiz cocugu

3. foto: Guney Etiyopya - Omo Vadisi - Dasanech kabilesinden bir kiz cocugu

4. foto: Mali - Bamako`da bir cocuk

5. foto: Guney Etiyopya - Omo vadisinda Maali kabilesinin kamera flasina alistigi an

6. Mali - Bamako batik kumas boyama atolyesinden bir cocuk

roportajin linki ise iste bu:

http://www.bugunbugece.com/istanbul/Meltem-Yasar-Bir-Muzungu-Afrika’da-Kalbiyle-Deklansore-Basiyor-I.html

Birisi daha pigmelerle dansa heveslendi galiba...

2010-04-07T07:06:00.000-07:00

Hic bir uyari gelmeden elimden alinan www.pigmelerledans.com adresimde su an baska birisi pigmelerle dansa heves etmis galiba...

Simdilik gulumseyen bir kiz fotografi var sadece ama bakalim belki sonra dansli, pigmeli, senlikli bir yer olur eski adresim...

Kismet!

Ben pigmelerledans.blogspot.com a geri donuyorum artik.

Merak edenlere tesekkurler!

Haa bu arada Mombasa`da Hint Okyanusu`nda yunuslarla yuzmekten yeni geldim. Benim blogda birisi pigmelerle dans etmeye calisirken ben yunuslarla dansediyordum!

Normalde uzaktan uzaktan zipladiklari zaman el cirpilip sevinilen yunuslardan bes tanesi, marin parkta snorkel yaparken etrafimizda, altimizda, yanimizda oynasip hoplamaya ve yanimizda yuzmeye basladilar. Sevincimi, heyecanimi anlatmak olasi degil! Donup kaldim. Iyi de oldu yoksa elimi uzatsam dokunabilirdim o gulumseyen suratlara. Hani bu yunuslar ehli ya da sirk yunusu da degil. Birdenbire suyun icinden gecen bir karalti olarak gelip bizimle 15-20 dakika oynayip hoplayip ziplayip geldikleri gibi de gidiverdiler...

Omrumuzun en guzel gunlerinden birinin hayali kaldi sadece aklimizda.

fotograf: http://mrbarlow.files.wordpress.com/2010/01/dolphins.jpg (ben cekemedim suyun icinde oldugumdan)

Timbuktu`dan yeni dondum...

2010-01-14T03:01:00.000-08:00

Turkiye`ye gittim, geldim ve hatta baska bir seyahatin hazirliklarini yapmakla ve bir yandan da islerimi bitirmekle mesgul oldugum icin yine yazamadim.

Bugun Mali`den, Timbuktu`daki Tuareg Col Muzik Festivalinden yeni dondum. Cok cok ozel ve zor bir tecrubeydi.

Etiyopyayi da yazmadim biliyorum ama artik kitabima konsantre olmanin zamani geldi de geciyor bile. O yuzden ara ara yazi yazmiyorum bari fotograf koyayim diyorum.

Affola...

Sevgiler ve mutlu bir 2010 dilegiyle...

Turkiye`ye geliyorum...

2009-10-15T07:14:00.001-07:00

Biliyorum uzun suredir ihmal ediyorum yazilari ama sebebi var: Turkiye`ye gidiyorum bu ayin sonunda. Etiyopya`dan yeni geldim ve daha dogru duzgun esyalarimi yerlestirmeden Turkiye de daha fazla sogumadan bir gidivereyim dedim.

Bu arada cok korkuyorum: 5 yildir kis veya sonbahar gormedim, ne olacak halim bilemiyorum. Fotograftaki gibi ciplak gezilecek kadar sicak yerlerde 5 yil yasadiktan sonra birdenbire soguk hava beni ne hale cevircek hic bir fikrim yok.

Cok heyecanliyim...

Isleri toparlamaya devam edeyim ben...

Izninizle...

Bir sure yine olmayacagim...

Etiyopya gercek degil!

2009-09-14T02:27:00.000-07:00

Etiyopya`dan dondum.

Bir cabuk selam edivereyim, hikayeler daha sonra gelecek.

Ama soylemedi demeyin, ben gorduklerime inanamadan geldim, siz de yazacaklarima inanamayacaksiniz. Hayal gibi, bir film setindeymisim gibi, zaman makinesi icat edilmis de icindeymisim gibi bir 18 gun gecirdim, anlatacagim yakinda...

Selam!

Etiyopya`ya Gidiyorum

2009-08-27T22:59:00.000-07:00

Bir suredir fazla yazip cizmememin nedeni bir gezi hazirligi ve o geziden once isleri, evi, her bi seyi yoluna koyma telasiydi.

Bugun yola cikiyorum. Aksama Addisababa`da olacagim.

Once Kampala`da iki yil cok guzel vakit gecirdigimiz, simdi orda calisan Italyan bir arkadasim beni havaalanindan alacak. Sonra ertesi gun dogumgununu kutlayacagiz. Sonra da Etiyopya kazan, ben kepce

...

cok turistik olan kuzeyinde 4 gun gecirip, hemen kabilelerin fotograflarina agzimin suyu akarak baktigim Omo vadisine inecegim.

Yanda gordugunuz gibi fotograflar cekmeyi umit ediyorum.

Hepinize iyi Ramazanlar diliyorum simdiden. 20 gun yolarda olacagim.

Sevgiler,

Meltem

foto 1 : Mursi kabilesinden bir kadin - Mayo Dogal Parki Etiyopya

Foto 2: Namibya Iskelet Sahilinde Atlantik Okyanusunun buzzzz gibi sularinda oynasan foklarin fotografini cekerken soguktan korunmak icin sicakkayalarin arasina saklanan ben

Seda Uganda`da

2009-08-25T07:12:00.000-07:00

Bir gun bir email aldim:

`Selam Meltem,
Ben Seda, blogun Uganda diye google'da arattirinca karsima cikti, okudukca da icim icime sigmadi! Tam da benim yapmak istedigim seyi yapiyorsun, ama bunun benim icin sadece bir hayal olarak kalmasini istemiyorum,ve bu yaz yanina geliyorum kismetse:) cok anlatacak seyim var kendimi tutamiyorum! Mailini xxxx adresine gonderebilir misin?Sana soracak cok sorum var!(blogda mailini aradim ama bulamadim, goremedim mi acaba?)sevgiler, odtu'den, Ankara'dan! `

Hemen yanitladim:

`Merhaba Seda,

Basla bakalim sormaya :- )

Bekliyorum!

Sevgiler`

Seda`nin da yaniti hemen geldi:

`Merhaba tekrardan merhaba,
Su aralar Uganda'ya gitme hayaliyle tutusan biri olarak senin bloguna rastlamam ne buyuk sans! Siten ilk karsıma cıkıp profilini okudugumda kucuk bir cıglık bile attım! Eh, Turkiye'de Uganda konsoloslugunun bile olmadıgını, vizenin Misir'dan alinabilecegini yazan sitelerden sonra,

herhalde hic turk gitmemistir oralara yahu diye dusunurken, orada yasayan bir turkle karsılasmak! Hem de Ankara'dan, Odtu'den bir de!
Fotograflarına baktıgımda hayal gibi, sen de yazmıssın, baska bir cagdan sesleniyorsun sanki. Halbuki her ne kadar hayatımızı değiştirmek zor gozukse de, ne kadar icine gomulmussek de su anki hayatımız, farklı secimler yapmak mumkun! İste sen, bir belgesel izleyip Uganda'ya tasınan!
Benim de sanırım aradıgım dogaya yakınlasmak, ilk insanın dogdugu kıtaya, o National Geographic'in gercekten yasandıgı topraklara gelmek. Ben de ruyamda fil tarafından kovalanıp

uykumun kacmasını istiyorum, boyle kabuslar gormek istiyorum ben de,ben de!
Nitekim bu yaz oraya gelmek istiyorum; yapmak istedigimse bir yetimhanede calısmak, ya da okul oncesi kurumunda: cocuklarla beraber olmak benim bir diger tutkum. Su an psikoloji okuyorum

Odtu'de 2. sınıf mezunu olacagım bu yaz, su anda da cocuklarda calısıyorum zaten, fransızca ogretiyorum onlara dramayla karısık. Cok azcık kalifiyeyim yani:)Bunu Uganda'da da yapmak istiyorum, bu deneyimin beni cok buyutecegini hissediyorum.
Su ana kadar bazı yazısmalar yaptım internetten rastgele buldugum kurumlarla, hemen olumlu cevap verdiler, yemek ve orada kalmamı karsılayacaklar, ben de calısacagım, sasırttı bu kadar kolay olması. Biri africa initiative the needy uganda, digeri kikaaya college school, daha once adlarını duydun mu? Pek bir bilgi toplayamıyorum hakkında bu yerlerin cunku yok pek bilgi

internete konulmus, bu durumda yazısmalara guvenmek kalıyor bana, bana bir yol goster:)
Aslında universite bu yaz tercihen staj yapmamızı istiyor, Uganda'da calısmam staj yerine de gecerse beni oldukca rahatlatır,ama kabul edilmezse de problem değil yani:)
Meltem, senin bildigin gonullu olarak calısabilecegim yerler var mı bana onerebilecegin? Ozel egitim merkezleri var mı orada otistik ya da down sendromlulara yonelik?Bak geldiğimde sana yuz tane simit getiririm, bol bol kitap, istedigin cesit peynir:=) Ve vize konusunu nasıl halledebilirim?
Fiyatlar nasıl orada? Mesela bir evin kirası ne kadardır bir aylık? Böyle de soru yagmuruna bogulur iste:) Ha yagmur demişken yaz mevsimi nasıl geciyorum orada? Eh malum tropikal iklim,

pek benzemez Ankara'nınkine:)
Umarım cok bogmadım sorularımla, cevabını dort gozle bekliyorum, gercekten!!!
Sevgiler, Ankara'da gunes var bugun
SEDA`

Lafi uzatmadan hemen sonuca geleyim: Seda`nin gonullu olarak calisacagi yere gittim, baktim

gercekten var mi oyle bir yer diye, fotograflarini cekip gonderdim hem kurumun hem de yazistigi calisanlarinin. Veeee bir gece ansizin cikip geliverdi Seda!

Fotograflarinda da goreceginiz gibi piril piril, sevimli mi sevimli, akilli,

uyumlu, sikayet etmeyen, dunya tatlisi bir surat ve lekesiz bir kalp!

Ben bir sureligine Etiyopya`ya gidiyorum. Ben yokken Seda`nin hikayelerini okuyun diye de onun adresini veriyorum. http://www.sedaugandada.blogspot.com/

Bana `helal olsun` diyenler bu kucuk ama altin kalp icin neler diyecekler cok merak ediyorum… Ben kendisine hayran oldum cunku! Evimde bir 10 gun kaldi, kendisine hayran birakti beni ve gitti.

Catherine bile o kadar sevda ki devamli gonullu olarak tasraya gittigi zaman icin `Seda ne zaman gelecek, Meltem?` diye sorup durdu.

Iki ayligina burada oyle her Turk kizinin kalamayacagi sartlarda kalip cocuklara unutamayacaklari anlar yasatti. Bir de giderken bana yazip biraktigi notta demis ki `Bu kadar sefaleti gordukten s

onra hic bir sey olmamis gibi davranmak cok zor`

Cok zor Sedacim, cok zor… Ama ben seni tekrar buralarda gorecegime cok eminim!

Fotograflarin tamami -en alttaki haric Seda`dan arakladigim fotograflar...

Cehreler kesik ama kahkahalar on numara!

2009-08-12T07:10:00.000-07:00

Ortaokula baslayana kadar dogumgunlerim hep senlik havasinda gecti.

1 Agustos yazin orta yerine denk geldigi ve o zamanlar da Kozan`in sicaklarina dayanamayan tum mahalle ve aile efradiyla yaylaya tasindigimiz icin coluk cocuk, anne, baba, amca, teyze, komsu tum yayla sakinlerinin calip soyledigi bir buyuk solene donusurdu dogumgunum. Yalniz ilkokula basladiktan sonra sinif arkadaslarimin da hepsi yazin baska bir yerde oldugu icin biraz daha keyifsiz gecmeye basladi.

Ortaokul icin Kozan`dan Adana`ya gectigimde ise tum yakin arkadaslarimdan ayri oldugum icin, kalan arkadaslarimla da elimde olmadan farkli okul, farkli ortam, farkli sehirleri paylastigim icin biraz issizlasti.

Bir de dagin basinda oldugumuzdan hic dogru duzgun hediye almazdim. Cerden copten seyler ama nasil guzel gelirdi bana… Malum, yaylada elektrik yok, su yok, hediye nerden olsun!

Bir dogum gunu pastam bile zar zor olurdu firin veya pastane olmadigi icin.

Maharetli ablam, once daha gencken ve daha maharetsizken koca bir karpuzu alir, portakal soyar gibi soyar, usutune mumlari dikerdi: Al sana dogum gunu pastasi… Sonralari pu

dding ve biskuvi ile dogumgunu pastasi yapmaya basladi. Gercek bir dogumgunu pastam ilk kez

kac yasimda oldu ben animsamiyorum.

En buyuk abim Adnan saz, ikinci abim Ataman mizika, Levent abim gitar calar, ablamla Ertan abim de sarki soylemeye basladi mi senlikler baslardi. Atesler yakilir, calinir, soylenir, uydurma pastanin mumlari sondurulur, cerden copten hediyeler acilir, buyuk eglence olurdu her 1 Agustos gunu yaylada.

Sonra universiteye baslayinca ve yazlari da degisik degisik yerlerde calismaya baslayinca tanimadik, bilinmedik, iki-uc aylik arkadaslarla kutlar oldum dogumgunlerimi. Bir yaz Cesme`de, bir yaz Fethiye`de, bir yaz Bodrum`da hic de dogru durust tanimadigim insanlarla yuzeysel kutlamalar yaptim, keyif almadim.

Sonra supriz partiler yapilmaya basladi benim hic bir seyden haberim olmadan . Bazilari fena degildi, simdi kimsenin hakkini yemiyeyim. Yapanlara tesekkurler, gelenlerin ayagina saglik. Bazilari cok keyifli gecti ama el elin esegini turku soyleye soyleye arar, bu da bir gercek!

Tum bunlari dusune dusune bi tane ben kendim dogumgunu yapsam nasil olur diye bir dusunce aldi beni gecen ay sonu. Hani soyle kendi keyfime gore, kendi ayarlayacagim muziklerle, yemeklerle, kendim sevdigim arkadaslarimla, herseyi benim istedigim gibi ve ben istedigim icin oyle yapilan bir dogum gunu yapsam… Yapmasam mi? Yapsam mi? derken Catherine`e de danistim, `Yapalim, Meltem. Cok guzel, buyuk bir dogum gunu partisi yapalim` dedi. `Ama cok yorulcaz` dedim. `Hic dert degil` dedi.

Once Danseden Bulut`uma (a.k.a Ahmet) bir email gonderip tam istedigim gibi bir davetiye siparis ettim, fistik gibi oldu.

Sonra emailler gonderildi bakalim kac kisi ulkede, kac kisi tatilde diye haber alindi. Malum, Avrupa`da yaz ya, burdakilerin hepsi tatilde. Ordan bayagi bir fire verdik ama kalan saglar benimdir! Kac kez olduguna hic deginmeden bir kez daha 30uma girdigimi, `Geleneksel 30. Yas dogumgunu kutlamamdan hala bikmadiysaniz gelin` yazan dogumgunu davetiyelerimi gonderdim.

DJ, muzik ve isik sistemi kiralandi, DJ ile oncesinde bulusulup sevdigim sarkilarin listesi verildi. Cok saglam hatun ama benim Ugandali DJ`im Rachael, isini hakkini vererek yapacagina eminim!

Yemekler burdaki Turk Restoranti` Efendy`s`in sahibi Melih tarafindan halledildi. Dogum gunu pastasi da Melih`ten hediye.

Icki icin de fici bira, sise bira, alkolsuz, alkollu vs tum icecekler de halledilip satin alimlar yapildi, depozitolar odendi.

O kadar heyecanli bir telasti ki anlatamam!!! Ilk kez kendim kendime bir dogum gunu yapacagim ve ilk kez –yayladaki dag kutlamalari sayilmazsa- buyuk bir dogum gunum olacak! DJ, muzik, isik sistemi diyorum yaa daha ne olsun! Cocuklar gibi, bayrami bekleyemeyen cocuklar gibi heyecanliydim.

31 Temmuz Cuma gecesi saat 12yi 4 gece Mehtap`im aradi! Uyumayip satin 12yi gecmesini beklemis. Havalara uctum. Ayni incelikteki Iskoc arkadasimdan, Brian`dan da ilk dogumgunu mesajini Mehtapla telefonda konusurken aldim. Ertesi gunun organizasyon heyecani beni sarmaya basladi.

Daha once tabak, canak, mum, tum ivir zivirlari da aliverip arabama ativermis olmam nedeniyle cok yavas bir Cumartesi gecirdim. Ne garip di mi? Sanki dunyanin en onemli gunu de sakin gecmesi cok anormal…

Ogleden sonra saat 4te aslan DJim Rachael geldi kamyonetiyle, speakerlar, deck, yanar doner isiklar vs her seyi getirdi. Evin her tarafinda rengarenk kablolar, sunlar, bunlar, Rachael teknisyen edasiyla masalarin altinda, duvarlarin tepesinde herseyi ayarliyor. Bir yandan da bir kac tane Tarkan sarkisinin kayitlarini yapiyor, bir tane de Ozcan Deniz calalim dedik, Uganda`nin baskentindeki Naguru mahallesine `Sen beni oldurcen miiiiii, Cildirtcan mi Canimmmmm!!!!` diyerek keyifli keyifli hazirliklara devam ettik.

Haaaa, bu arada 3 gun oncesinden tum komsularima birer mektup gonderdim Cumartesi gunu biraz gurultu patirti yapacagiz, lutfen kusura bakmayin, gelin katilin, sabaha kadar eglencez, ona gore diye… Bir de ulkede yeteri kadar polis kuvveti olmadigi icin sokakta birikecek arabalara bakmak uzere de okul masraflarini karsilamaya calisan Francis adinda Ugandali bir cocugu bir geceligine guvenlik olarak ayarladim. `Dogmaz olasica, arabanin dikiz aynalarini calmislar. Tuh sana` demesin arkadaslarim diye…

Saat 5te Esther –hani Hollandali cok yakin arkadasim- buzlarla geldi. E malum, icecekleri soguk tutmak lazim! `Ice ice baby` yi soyleyerek buz isini de hallettik.

Bu arada benim bahcenin asma kilidi Esther`in arabasi cikmaya hazirlanirken kirildi. Yani anahtar kilidin icinde kirildi! Esther`in arabasi, Rachael`in arabasi dans pisti olacak bahcenin icinde mahzur kaldi! Hay seytanin kulagina kursun deyip Esther`e disarda parkettigim kendi arabamin anahtarini verdim ve gonderdim. Son dakika aksiligi iste! Francis hemen bir boda bodaya atlayip kiliti kesecek birini getirip bizi azat etti, bahceyi bosalttik!

Kedileri bir odaya kilitledim. Kopekleri bahceye zincirledim. Catherine krimizi giyinmis, ona bir de kirmizi kupe bulduk, keyfi yerinde. Torunlari ile bahcedeki mumlari yerlestirdik.

Bir gece onceden 3 saat uykuyla tum gunu ayakta gecirmeye calisirken saat aksamin 8i oldu. Parti 9da baslayacak. Bari yarim saatcik uyuyayim diye odama ciktim, ama mumkun mu? Rachael muzigi test etmek icin ver yansin basiyor volumu! Tam yatagima uzanmisken basimin altindaki yastigin muzigin ritmiyle bum bum bum oynadigini farkedince yerimden kalkacak halimin kalmadigini anlayip yattigim yerden bahcedeki Rachael`e bir sms gonderdim `noolur, azcik kis sesi de uyuyayim` diye…

Yarim saat sonra alt kata sac bas darmadagin, uzerimde yirtik bir kot sortla indigimde iki tane misafiri salonda gorunce ocu gormus gibi irkildim: `Naapiyorsunuz burda yaaa????!!!` diye. Neyse ki yakin arkadaslarimdi da onlara DVDye bir cizgi film koydum, `Siz bunu izleyedurun ben de hazirlanayim bari` diye J

Ates grubu burcumun renklerie uygun saridan turuncuya, turuncudan kirmiziya uzanan renkleri giymelerini rica ettigim arkadaslarim teker teker gelmeye baslayinca esas gunun anlam ortaya cikmaya basladi… 1 saat icinde bahcedeki insan sayisi 100e ulasinca muzik de kivamina varip sabahin erken saatlerine kadar surecek olan muhtesem bir dogum gunu partisi baslamis oldu. Yani bana gore!

Benim dogumgunum, ben eglenmezsem kim eglenecek! Ki hayatimda bu kadar eglendigim bir parti daha olmus mudur???!!! Belki ama emin degilim! O kadar endiseleniyordum ki bir aksilik cikar, Dingonun ahirina doner, sarhos olup dagitan olur, kusan olur diye! Hic bir aksilik olmadi!

Sadece bir arkadasin yaninda gelen Guney Afrikali biri, parti oncesi rugby maci izlerken cok ictigi icin daha saat 10:00da kapinin onunde cimenlerde sizmis. Onun basina da Francis`i diktik, yoldan gelen gecen bi seyini calmasin, sahip ciksin diye. O kadar!

Cicekler, hediyeler, arkadaslar, muzik, dans darken saat sabah 3:30ta komsularima soz verdigim uzere muzigi kisip partiye de burada bir son vermis olduk.

Parti boyunca tum fotograflari kendim cektim. Cunku bir daha bu kadar sevdigim insani nerde bulacagim diye, tum fotograflarda olmak isitiyorum diye tum fotograflari kendim cektim. O yuzden sag kolum hic bir fotografta yok ve yine o yuzden cehreler kesik ama kahkahalar on numara!

Ps: ne kadar eglenildigine dair ben degil fotograflar konussun!

foto 1: Ben

foto 2: Kim (Kenya), Anja (Hollanda)

foto 3: Catherine -elim, kolum, herseyim-

foto 4: Kamsum Tracey (Guney Afrika)

foto 5:Delphine (Fransiz), Michael (Kongo)

foto 6:Turklerrrrr :Mithat, Azize, Nevin, Lale, Nadia (Cezayir-Belcika)

foto 7: Sarah (Kanada)

foto 8: Christopher, Claudia (Almanya)

foto 9: Eshter (Hollanda)

foto 10: Cok kalabalikkkkk: Debbie, Mark, Alex, Abigail, Keagen

foto 11: Etienne (Guney Afrika), Andie (USA)

foto 12: Aslan DJim Rachael (Ugandaaaa!!!)

foto 13: Ben (Avustralya)

Erovizyon yarismasi gibi degil mi?????

Kirisiklar sadece gulumsemelerin izidir: Mutlu Yillar Bana!

2009-07-31T06:08:00.000-07:00

Yarin dogum gunum. Son bir yilda ya bir turlu ogrenemedigim icin ya da ogrendigimi sandigim icin aklimdan sık sık gecenleri bir listeleyeyim dedim uzun oldu …

Bertrand Russel`dan `Hayatta baskalarinin mutsuzlugu yerine kendi mutlulugumuzu dilemeye baslarsak, 1-2 yil icinde cenneti dunyada yasayabilecegimizi` ogrendim.

`İnsanoğlunun değeri bir kesirle ifade edilecek olursa, payın gerçek kişiligini gösterdigini, paydası da kendisini ne zannettiğini, payda büyüdükçe kesrin değeri küçüldügunu" (Tolstoy) animsadim.

Kimseye uçüncü bir şans, hele hele dorduncu ve besinciyi asla vermemek gerektiğini öğrendim.

Mark Twain`den ac bir kopegi alip doyurursan, seni isirmayacagini, bunun insan ve kopek arasindaki en buyuk fark oldugunu ogrendim.

Dostoyevski`nin bir insani kahkahasindan tartabilecegimi, kendisini tanimadan once kahkahasini sevdigim bir insanin buyuk olasilikla iyi bir insan oldugunu soyledigini animsadim.

Napoleon`dan dusmanlarim hata yaparken onlari rahatsiz etmemek gerektigini ogrendim.

Insanlarin aslinda bana izin verdigim kadar kotu davranabildiklerini ve bazen cok fazla izin verdigimi ogrendim / animsadim.

Ralph Waldo Emerson`dan yanlis anlasilmanin hic de kotu bi sey olmadigini, Sokrates, Hz Isa, Galileo, Newton, hepsinin zamaninda yanlis anlasilmis insanlari oldugunu ogrendim. Ama ben onlardan biri olmadigima gore yanlis anlasilirken bu buyuk insanlarin isimlerinin arkasina saklanmamam gerektigini de karar verdim.

Oscar Wilde`dan iyi bir arkadasin seni arkadan degil de onden bicaklayacagini, ama onumden bicaklayacak cesarette bir tane bile arkadas bulmanin hic kolay olmadiginda kara kildim.

Henry David Thoreau`nun `yardim almaya alisanlar gun gelir buyruk almaya da alisirlar` deyisine cok abartarak sadik kaldigimi animsadim, azcik degismeye karar verdim. Ayni kisiden hayatta ayaga kalkip bi sey yapmadan oturup yazi yazmaya kalkilmayacagini da ogrendim ama.

Baskalarinin benim hakkimda ne dusundugunun ne kadar az umurumda olduguna, ama zaten hayatta anneme aciklayamayacagim bi sey yapmadigim surece iyi bir insan olduguma karar verdim.

Martin Luther King`in insanlarin refah ve rahat icindeyken degil, tehdit ve celiskiler icindeyken nasil davrandiginin esas kisiligini gosterdigini soyledigini animsadim.

Annemin beni gormekten her zaman en fazla mutluluk duyan kisi oldugunu gecen Haziran beni gordugundeki bakislarindan anladim.

John Lennon`dan herkesin yeni bir TV seti yerine dunyada baris isteseydi, o zaman dunyada baris olacagini ogrendim.

Nietzsche`nin kendisine yalan soylenildigi icin degil, artik o kisiye guvenemeyecegi icin sinirlendigini ogrendim.

George Carlin`den muzigi duyamayanlarin dansedenlere deli dedigini ogrendim. Dansetmeye devam etmeye karar verdim!

Baskalarina degil de kendine yalan soylemenin en ciddi yalan oldugunu ogrendim. Ara sira kendime yalan soyleyip, kendimi kandirmaya calistigimi anladim.

Bernard Shaw`dan hayatin kendini bulmakla degil, kendini yaratmakla ilgili oldugunu ogrendim.

Khaled Hosseini`den bir yalanla avutulmaktansa, gercekle incinmenin daha iyi oldugunu,

Andre Gide`den olmadigin bir sey icin sevilmektense, oldugun sey icin nefret edilmenin daha iyi oldugunu,

Mark Twain`den agzini kapali tutup salak sanilmanin, konusmaya baslayip tum supheleri ortadan kaldirmaktan daha iyi oldugunu ogrendim.

Laurel Thatcher Ulrich`den edepli, hanim hanimcik kadinlarin nadiren tarihe gecebildiklerini ogrendim.

Baskalarinin yenilgilerini kendi zaferim sayamayacagimi animsadim.

Elie Wiesel`den sevgininin ziddinin nefret degil, umursamazlik oldugunu ogrendim.

Yazi yazmayi bilmeyenlere, imla hatasi yapanlara, kendini bir kalem, bir kagitla ifade edemeyenelere asla guvenilmeyecegini ogrendim.

Sabirli olmanin salak olmakla neredeyse ayni kefeye koyulabilecegine karar verdim.

Ve Mark Twain`den kirisiklarin sadece gulumsemelerin biraktigi iz oldugunu ogrendim.

Cok cok daha fazla kirisarak bir omur gecirmeniz dilegiyle Mutlu Yillar bana!

Oglakli fotograf: Karin Kallender

Oglaksiz fotograf: Nina Wessel

Balikci

2009-07-22T22:26:00.000-07:00

Dun aksam Lahav adinda bir arkadasimla konusuyordum.

Kendisi 30larin ilk yarisinda, sakin, gulec yuzlu, huzurlu bir genc adam.

`Lahav, seni ne zaman everecegiz?` diye saka yaptim.

`Acelesi yok, ben balikciyim.` dedi.

Anlamayinca anlatmaya basladi:

`Erkekler uce ayrilir:

1-Avcilar,

2-Les yiyiciler,

3-Balikcilar.

Avcilar, hedef belirleyip devamli taarruz halindedir.

Her hedefi olmasa da on hedeften birini avlarlar.

Les yiyiciler, avcilari takip edip onlardan arta kalanlarla veya avcilarin yaralayip olduremedikleri ile idare ederler.

Balikcilar, oltaya bir yem takip saatlerce bekleyebilirler.

Onlar icin onemli olan, keyifli olan balik degil, balik tutmanin kendisidir.

Bazen sardunya vurur yeme, bazen ton baligi,

orasi da artik kismet.`

O kadar hosuma gitti ki anlattigi...

Bir de aklima Ozer Bal`in bir siiri geldi:

`sana yukledigim anlamlari

senmissin gibi dusunme

aldanirsin

sen o anlamlarla

sadece bende varsin.

ben seviyorsam,

sen bahanesin.`

Lahav da buna benzer bi seyler soyluyor gibi geldi...

Yani `Baligin cinsi onemli degil, ben sevmeyi seviyorum` demiyor mu ikisi de?

Eskiler aliyorum, alip yildiz yapiyorum bazen

2009-07-20T02:55:00.000-07:00

Hic bu kadar paylasimci bir yasamim olmamisti benim.

Devamli bir eskileri alma, eskileri verme kulturu var burada yasayan ve yerli olmayan halk arasinda. Expatler (anavatanindan baska bir yerde yasayan kimse diye cevirebiliyorum bu kelimeyi) arasindaki kadar paylasimci bir hayat daha gormedim simdiye kadar. Gecici olarak gelenler giderken diger gecici olarak gelenlere herseylerini birakiyorlar ya da satiyorlar.

Mesela 3 yilligina burda kalan Nina, Misir`a yerlesirken arabasini buraya 2 yilligina gelen Gerold`a satti. Arabayi her gordugumde Nina`nin ozlemi icimi sizlatti. Ama simdi Gerold da gitti. Arabasini kim bilir kime satti ve ben arabayi gorunce bir yerlerde sizlayiverecegim. Bu kez hem Nina`yi hem de Gerold`i ozleyip...

Kasper giderken kopeklerini baska bir expate birakti. Mango ve Posho adindaki kopekler simdi baska bir expatin kopekleri. Buyuk olasilikla o baska expat, giderken kopekleri baska bir expata birakacak. Ya da daha garibi kopekleri eve birakacak. Yani bir ev bahcesindeki kopeklerle kiralanabilir. Yani kandirabilirsin `evi tutyorsan kopeklere de bakacaksin, sen gidince de eve yeni tasinan kisi bakacak onlara` diye.

Hollandali arkadasim Esther burda bir eve tasininca evi bir kediyle beraber kiraladigini anladi. Adi bu kez Kelele (Swahili dilinde soz, kelime demek, cok konustugu icin kedinin adi Kelele kaldi) olan dunyalar guzeli, gayet evcil ve bakimli olan kedi, sanki Esther`e `Sen de kimsin? Bu ev benim` der gibi davranip keyfine gore yerlesti eve. Ama simdi Esther`in de burdaki suresi dolup bu kez calismak icin Almanya`ya gidecegi icin ve Kelele`ye de baglandigi icin bu kez Kelele`ye de Almanya yolu gozuktu.

Expatler genelde konsolosluklarda veya Birlesmis Milletler`de calistiklari icin sureleri doldugunda deniz asiri tasinma masraflari karsilaniyor. O yuzden pek cogu artik ici dunyanin dort bir yanindan alinmis esyalarla dolu evlerini hani boyle pit pit patlatmayi sevdigimiz balonlu ambalaj plastiklerine sarip ya da straforlarin icine yerlestirip goturuveriyorlar. Ama bazen oyle bir an geliyor ki dunyanin etrafinda suruklene suruklene evde dunya kadar ivir zivir esya birikmis. Hadi bakalim satis zamani o zaman! Dogru duzgun bir kanepe yaptiramayacagin Kampala`da Tayland`dan, Japonya`dan alinmis ve artik yol yapasi kalmamis envia cesit esya satisi baslar.

Daha once bir arkadasinin oturdugu evde bu kez baska tanimadik, ama mutlaka tanisilacak birini gormek anilara sadik kalmayi da alip goturuyor beraberinde. Justin`in evinde cocuklari ile oynadigim balkonunda artik Tracey, esi, kizlarive kedileri ile oturuyorum artik. Tony`nin evine de ben yerlesecegim buyuk olasilikla. Benim evime Betty tasinacak o zaman. Charlie artik Nari ile degil, Sybelle ile oturuyor. Nari`nin evine de eskiden Nina ile oturan Helen yerlesti. Sarah da artik Nari ve Charlie ile degil, benimle oturuyor. Yani her ev benim ya da hic biri benim degil. Ya da her evde yakin bir arkadasim var. Yakin arkadasim o evden tasininca da yakin bir arkadasim olacak o evde, cunku diger expatle de zaten yakin arkadas olmusumdur gide gele bu arada.

Kiyafet de oyle hic sorun degil. Siobhan giderken eteklerini Antonella`ya birakti, Patricia kemerlerini ve pantolonlarini bana. Nina ayakkabi ve eteklerini bana birakti, televizyonunu Jane`e. Valizlerde kilo limiti oldugu icin boyle seyler o kadar dogal ki…

Ev, araba, elbise, ayakkabi bir derece….

Asklarini birakanlar da var.

Her sey ikinci el…

Sevgiler de, iliskiler de.

Jenny onceden Jason ile beraberdi. Ayrildilar. Linda Jason ile beraber olmaya basladi. Jenny de Peter`a sirilsiklam asik simdi. Bir ara aralari o kadar iyi degildi, ayrilir gibi oldular, Sarah Peter`a asik oldu azcik. Ama Peter Jenny`ye geri dondu. Sarah bu askin arasina giren kucucuk bir parazit olarak kaldi. Cesur ve Zengin`i bir yil izlemezsen yani kisileri `recycle` edip edip kullanmak zorunda kaldiklari icin garip diyaloglar olusur ya… Ornek:

-Ay anne, bu cocuk bu kizin kardesiydi hani, opusuyorlaaarrrrr…

-Yok kizim. Aslinda kardes degillermis. Annesi aslinda amcasinin oglunun isim babasindan hamile kalmis o aralar.

-E bu kadin su adamla beraberdi hani… Adama obur kadinin cocugu baba diyor????

- Megersem obur kadinla adam cok kisa bir sure bribirlerinden hoslanmislar, o arada cocuk oluvermis.

-E anne ne kadar dogalmis gibi anlatiyorsun. Ben birisinden kisa bir sure ama cocuk yapacak kadar hoslansam da boyle mi anlatcan?

-Film icabi kizim bu…

-Yaaa sen oyle san!

-Ne yani? Sue Ellen gercek mi?

-Belki dunyanin baska bir yerinin gercekleri boyle. Bizde degil diye yani…

- Deme kizim! Gercekten mi????

Henuz ev devralmadim, ama ufukta oyle bir plan var.

Ev esyasinda ufak tefek devirler oldu.

En cok kitap ve baharat (Nina`dan almistim hani) devraldim

Kedi kopek devri olmadi, olmasin da. Ufaciktan beri evlat gibi baktigim Lokum, Sutlac, Moshi ve Seven`i birakmam gerekecek sartlardan Allah korusun beni.

Gonul islerinde de `geridonusum` islerine bulasmamak icin cok cok dikkatli olmak lazim.

Basindan sonuna kadar arkadasinin neler hissedip karninda kelebeklerle dolastigi anlari paylastiktan sonra gidip de arkadasin ulkeyi terkedince ayni kisiye bi seyler hissetmek ters geliyor yarimizin gul yanagini paylasmayi biz de sevmedigimiz icin galiba…

`yarin yanagindan gayri

her şeyde her yerde

hep beraber hep beraber` diyen filozoflarin, sairlerin cocugu, okuyucusu oldugumuz icin her turlu geridonusume evet, ama yarin gul yanagi haric…

Deltaya ulastik

2009-07-08T04:32:00.000-07:00

Okavango Deltasina gitmek uzere ulastigimiz koyun rengi hani daha once Namibya`daki gordugum fillerinki gibi gri. Boyanmamis duvar gibi, yeni dokulmus cimento gibi, eski Sovyetler Birligi ulkelerindeki lojmanlar gibi gri… Ve kum. Sanki kumsaldayiz.

Bizim geldigimizi goren koyun cocuklari yanimiza toplandilar ve uzayli seyreder gibi bize bakmaya basladilar. Arkada iki-uc cocugun top oyanidigini gorunce iki dakika oynayivereyim su cocuklarla dedim. Oynamaya basladik. O sirada Wilfred – hani Fransiz olan arkadas- gelip topu benden celip

cocuklarla kendisi oynamaya basladi. Hoslanmadim ama aldirmadim da tavrina.

Bir sure sonra yine cocuklari siraya sokup bizim stoklardan aldigi bir paket ekmegi dilim dilim cocuklara paylastirmaya basladi. `We are the worldddd, we are the childreennnnn` sahnelerini kendi capinda cevirmek icin Afrika`ya gelmis sanki. Daha once bu konuda yazdigim icin yazacak bi seyim yok ama sinirlerimin tepeme ciktigini tahmin edebilirsiniz.

Wilfred`le supermarket otoparkindaki kadina kufrettiginden bu yana fazla konusmamaya calisiyorum. Cunku iletisimi kolay olmayan ve nerde ne zaman patlayip ne soyleyecegi, sagi solu da belli olmayan bi insan imajini hemencecik kafama kazidigi icin, enerjisini sevmedigim icin, dinlemek degil ama hep konusmak istedigi icin, ogrenmekicin degil ogretmek icin konustugu icin

kendisi ile iletisime gecmemeyi tercih edip diyaloglarimi minimumda tuttum.

Hay dilim tutulsaydi da `Bunu yapacagina kesin koyun buralarda bir dayanisma dernegi vs vardir, oraya yardim etsen ya. Hani bu kadar terbiyeli, utangac cocuklari turist yolu bekleyen dilencilere cevirmemek icin hani` demeseydim. Der demez pisman oldum. `Sen anlamazsin` gibisinden bi sey mirildandi. Ucuz atlattim ve karar kesinlesti. `Selam, naaber, aman ne guzel gun, ay ne guzel aksam, filler de pek buyukmus vs` haricinde ben bu adamla bi sey konusmam.

Kendi kiz arkadasi bile konusmuyor cocukla, bana mi kalmis anlasmak! Pes ediyorum!

Az sonra bir pikap geldi, arkasina cok pratik bir sekilde koltuklar yerlestirildi ve kumlarin uzerinde kayarak deltaya dogru ilerlemeye basladik. Baslar baslamaz filler yolumuzu kesmeye basladi. Yukumuz agir oldugu icin hizli hareket edemeyince bazilarimiz yuruyerek gitmek zorunda kaldik.

Colden her tarafin suyla kapli oldugu deltaya girmek –hele hele gunlerimi collerde gecirdikten sonra- cok ferahlatici l bir histi. Kamp yerimiz ise suyun kenarinda ayri bir cennet kosesi. Esyalari indirip cadirlari kurmaya giristik.

Aksam yemegi yine bir ziyafet ve o masa etrafindaki sohbetimiz cok guzeldi. Bu arada ben Afrika`da yasadigim icin Wilfred devamli bana bi sey sorup sonra ben nezaketle yanitlamaya daha baslarken `Hayir oyle degil ` deyip kendi bildiklerini siralamaya basliyordu. Bir sure sonra

dayanamayip `Wilfred, sen niye devamli bana soru soruyorsun? Belli ki ben hic bi sey bilimiyorum ama sen biliyorsun. Dogrudan anlatsan daha kolay olmaz mi?` deyip guldum. Hani `Benimle ugrasma, al sazi eline, ne biliyorsan soyle` nin kibarcasi idi. Ama susmuyor, ha bre `Kenya`da soyle oldu. Niye? Uganda`da bu boyle? Niye?` gidisinden sorularinin ardi arkasi gelmiyor. Cok ender olsa icimden susmak gelmis, rahat birakmiyor.

Dolunaya denk geldik deltada. Ve suyun kenarindaki koltuklara serilip

suyu, ayi, sudaki renklerin oynasmasini izleyerek cok guzel bir gece gecirdik.

Bu arada kamp yerinin sahibi gelip `Aranizda Turk var mi?` dedi. `Hay Allah, yine ne oldu?` diyerek `Benim` dedim. Kamp sahibi `Ben daha once hic Turk gormedim ve sen vize alasin diye Botswana Hukumetine yazi yazmak zorunda kaldik. Neden ki?` dedi. Guldum, `Biz Turkler her gittigimiz yerde uzerimizdeki bombalari patlatip halki terorize ettigimiz icin olsa gerek!` dedim, hepimiz gulustuk. `Hic de canli bombaya benzemiyorsun ama` dedi.

Sonra kamp sahibi `Ben erken uyuyacagim, o yuzden bari siz kendiniz isletin bu aksam. Herkes adini bu deftere yazip ne ictigini de yazarsa yarin hesabi cikartirim.` deyip cadirina cekildi. Barin adina o zaman dikkat ettim: Honesty Bar (yani Durustluk Bari) Cok hosumuza gitti misafirlerine bu kadar guvenmesi. Tuvaletin cadirlara yakin olmasina guvenip ben de 2 tane bira ictim.

Gece yarisi uyanip tuvaletlere dogru elimde fenerle giderken calilarin arasindan kuvvetli nefes sesleri geldi. Bir hayvan soluk soluga gibi nefes alip veriyor. Dolunayda her yer aydinlik ama agaclarin altinda ve yogun bir bitki ortusu icinde bulundugumuz icin yine de herseyi goremiyordum. Aniden gelen bu homurtu sesiyle korkup kucuk bir ciglik atinca elince feneriyle kamp yerinin guvenlik gorevlisi gelip bana eslik etti.

Sanirim bu tatil boyunca yeterince su icemedigim icin tum uykum, her seyim alt ust oldu. Gunduz devamli colde, savanda gezdigimiz icin, gece de vahsi hayatin ortasinda oldugumuz icin bi sey icmeye cesaret edemeyip yeterince su icemiyorum. Benim kadar cok su icen birisinin birdenbire suyu kesmek zorunda kalmasinin bu kadar rahatsiz edici oldugunuz bilmezdim. Gece yarilari susuzluktan uyanip su icememek bambaska yeni huylar edinmeme neden oldu: Dua etmek… Ya da olmayacak seylerin hayalini kurmak diye de yorumlayabiliriz bu dualari… Dilimin damagima yapismasi haricinde cadirimin icine giren dolunayin aydinliginda dua etmek veya hayal kurmak cok keyifliydi. Bazilarinin da geziden sonra gerceklestigini dusunursek, daha cok dua etmek veya

hayal kurmak gerek sanirim hayatta!

Simyaci`da dedigi gibi `Ve sen bir sey istedigimiz zaman, evren onu gerceklestirmek icin sana yardimci olur*`

*when you want something, all the universe conspires in helping you to achieve it.

foto 1: Delta`da gunes batimi

foto 2: Pikapimizla kamp yerine dogru yola cikarken

foto 3: Wilfred cocuklarla top oynamaya calisirken

Okavango Deltasina Dogru

2009-07-07T04:41:00.000-07:00

Botswana`daki ilk kamp yerimizde cadirlarin kurulmasi, Avurtralyali kizkardesler icin cok buyuk bir asamaydi. O kadar hevesliydiler ki ve bir o kadar da ozenli! Bayildim hallerine. Bir de uzerlerine toz bulasmasin diye titiz halleri cok sevimliydi. Rachel, hemsire. Bildiginiz uzere Ozon tabakasinin en asinmis yeri Avustralya`nin uzerinde oldugu icin orada gunes tu kaka, cisssss!!! Rachel herhalde hayatini 50 koruma faktorlu kremlerle gecirdigi icin yogurt kadar beyaz. Agirbasli, hanim hanimcik, temiz temiz etekler giyip, devamli tirnaklarinin icine dolan tozu topragi temizleyen, son derece kibar bir abla. Ruth, daha yanik tenli, daha sportif, biraz daha heyecanli, ama ayni derecede kibar, kucuk ve yaramaz kardes rolunde. Ikisinin heyecanli hallerini izlemek buyuk keyif. Ara sira sicaktan, tozdan, pislikten keyifleri kacip suratlar asilsa dag oz goze geldigimiz an aydinlanan yuzleridnen aslinda keyiflerinin yerinde oldugunu anlayiveriyoruz.

Sabah, yola cikmadan once kaldigimiz kamp yerinin ofisinde durduk. Ben, aksam Bushman dansini izleyenlerin paralarini odemelerini rica etti. Kimse yerinden kipirdamadi. Ben zaten dogrudan kendilerine verdigimi soyledim, Rehberimiz Ben de `problem yok o zaman.` dedi. Aslinda bizim grubun tamami dans

gosterisine geldi ama pek sarmadigi ve yorgun olduklari icin sonuna kadar kalmadilar. Ama bir dusunun: Sinemaya gidiyorsunuz, sarmadi deyip cikmaya kalksaniz kimse size paranizi geri verir mi? Kamp yonetiminin de umurunda olmadigi icin kim izliyor, kim oduyor kontrol eden olmadi. Oysa ki 1000lerce dolari bu gezi icin buyuk safari firmalarina sayip o kadar yolu gelip yerli halka bu kadar dogrudan bir el uzatmadan gitmek bence cok buyuk haksizlik.

Bugunku yolumuz artik dunyada en cok gormek istedigim yerlerden biri olan Okavango Deltasina dogru. Yine icim icime sigmiyor.

Hayvanciliga cok dayali bir ekonomisi olan Botswana`da bir problem Sap hastaligi. Hani toynakli hayvanlarda agizlarinda ve toynaklarinda su toplamis kabarciklarla ortaya ciktigi icin Ingilizcesi Agiz-Ayak hastaligi (Foot to Mouth Disease). Botswana`ya girdigimiz andan itibaren devlete bagli saglik gorevlilerinin yol kenarlarinda kurdugu kontrol noktalarinda devamli durdurulup aracimiz, ici dezenfektan suyla dolu kucuk bir havuzdan gecip aracin lastikleri araciligi ile bulasabilen viruslerin olmesi saglandi. Biz ise tum ayakkabilirimizi ellerimize alip yine dezenfektan bir siviyla islatilmis paspaslarda ayakkabilarimizi silerek yola devam ettik. Henuz Botswana`da ikinci gunumuz ama sanirim 5 kez bu noktalardan gectik. Daha ne kadar paspaslar uzerinde ayakkabilarimiz temizlemek icin twist yapacagiz bilemiyorum.

Okavango Deltasi hakkinda bilgilenelim: Dunyanin en buyuk kara ile cevrili deltasi burasi. Kalahari colu ile cevrili ama. Ne tezat! Bir yanda dunyanin en acimasiz colu ile cehennem, ortasinda dunyanin en buyuk deltasi ile cennet. Ustelik akip gidebilecegi hic bir deniz, okyanus olmadan, colun icinde sularini kuma gomen bir delta.

Delta dediysek oyle tum yil sakir sakir sularin aktigi sanilmasin. Mevsimsel yagmurlarla bir anda amazonlari andiran bir goruntuye sahip oluverse de kurak mevsimi de var. Oncelikle deltanin dinamiklerini anlamak icin taaaa 1250 km yukarisina, Angola`ya bakmak lazim. Angola, Botswana`dan uc kat fazla yagmur alan bir ulke. Aliyor almasina da aldigi gibi sulari Botswana`daki deltaya sel olarak gonderiyor her yil. Sel bizim anladigimiz gibi olduren, surukleyen, sefil eden sellerden degil ama. Hayat veren, doguran, besleyen, yeserten, beklenen bir sel.

Ocak`ta Angola`da baslayan yagmurlarin Botswana`ya ulasmasi Haziran-Agustos aylarini buluyor. Ve delta kurak mevsimdeki yuzolcumunun uc katina cikip kilometrelerce otedeki hayvanlari kendine cekip bir andan Afrika`nin dogal yasaminin en yogun oldugu bir cennet bahcesine donusturuyor Botswana`yi. Delta o kadar duz ki en uc noktalari arasindaki yukseklik farki en fazla 2 metre olunca yayildigi alan ve toplanabilen hayvan yogunlugunu tahmin etmek dudak ucuklatici rakamlara ulasiyor.

Bu duzlugun bir de bedeli var tabii ki… Egim olsa, nehir yatagi olsa, belki akip gidecek, daha fazla yol alacak ve pek cok ulkeye ulasacak ama engebe, egim ve yukseklik fark olmayinca her yil bu deltaya ulasan 90 milyon litre suyun yaklasik yarisi Kalahari colune yenilip kumlarin altinda yok oluyor. Kumlarin derinliginin 200 metreye ulastigi dusunulurse, sadece kuyu suyu olarak ulasilabilecek bu yogun su birikintisi hayvanlarin ulasamayacagi bir sekilde yok olup gidiyor.

Tabiat anneye bosuna Anne demiyoruz tabii ki. Suyun tamaminin kumlarin dibinde yok olmasi tabiat annemizin anneligine yakismadigi icin suyun atmosfere en narin yolda donmesi su sekilde oluyor: Kuma gomulen sularin %60i suyu ceken bitkilerin terlemesi ile tekrar kum ustune cikip geri donusumune devam ediyor.

Deltada ufak tefek ada olusumlarini da anlayalim: Kumdaki mineraller, tuzlar suyla beraber gelip deltanin egimsiz duzlugunde duraganlastiginda agaclar suyu emmeye basliyorlar ve kendi etraflarinda bir tuz halkasi olusturuyorlar. Kokler tuzu cekmedigi icin git gide yogunlasan tuz tabakasi yukselip kucuk adaciklar olusturuyor. Adanin ortasi tuz acisindan cok yogun oldugu icin ya kel ya da tuza dayanikli Palmiye agaci yetisebiliyor. Adanin kenarlari henuz tuz acisindan daha zayif oldugu icin oralarda agac, bitki yetisince ortaya merkezi kel garip bir ada gorunumu cikiyor.

Sellerden sonra buyuklugu Suriye boyutlarina gelen Okavnago havzasi, kurak mevsimde 200,000 memelinin yan yana yasamasi gereken kucukluge geldiginde avcilarin ev heyecanli av goruntulerine sahne oluyormus. Ben gormedim, gormek de istemedim. Aslan, leopar, fil, her turlu antilop, timsah, buffalo, vahsi kopek burada bulundugu icin suyun azalmasiyla `tavsan kac, tazi tut` sahnelerini tahmin etmek zor degil. Ama dedim ya, gormedim, gormek de istemedim.

Okavango deltasinda kalacagimiz yere gitmek uzere yola ciktiktan bir sure sonra bir koyde durduk. Deltanin zemini o kadar kumlu ki bizi delat kenarindaki kalacagimiz yere baska bir arac goturecekmis, onu beklemeye basladik.

Foto 1-2: Sap hastaligi icin arac ve ayakkabilar dezenfekte olurken

Foto 3: Koyde deltaya gitmek icin diger araci beklerken

Arkasi belki yarin J

There is a dream dreaming us!

2009-06-30T03:20:00.000-07:00

Ahcimiz Job ve rehberimiz Ben, biz kamp atesimizin kenarinda oturup ufaktan sohbet ederken yine birbirinden guzel yemeklerle masamizi donativerdiler. Kamp yerine nereden cikiverip geliverdikleri anlasilmayan, araclarinda Brezilya bayragi bulunan ve devamli kocca bir kamera ile cekim yapan bir grup geldi. Ortalik bayagi kalabaliklasti.
Bushmen dans vakti geldiginde kamp yerinin meydanina gidip onlerde kendime bir yer ayarlayip beklemeye basladim.
Bushmen, San kabilesinin Avrupalilar tarafindan verilmis ismi. Renkleri hic de oyle benim Dogu Afrika`da alisik oldugum gibi koyu degil. Hatta sari-turuncu arasi bir tonda ciltlerinin rengi. Cok garip bir ton.

Aslinda San kabilesini hepimiz taniyoruz `Tanrilar Cildirmis Olmali` filminden. Hele N!xau, zamaninda hepimizi kahkahalara bogmus bir Bushman. Hem de Namibya`nin en meshur aktoru aslinda. Bu filmde rol almadan once sadece 3 beyaz adam goren N!xau`nun aslinda filmde cok da fazla rol yapmaya gereksinim duymamistir. Paranin da ne demek oldugunu henuz bilmeyen bu meshur Bushman, ilk filminden sadece bir kac yuz dolar kazanmis, onunla da ne yapacagini bilemedigi icin hic para almasa daha iyi olurmus belki. Ama filmin 2.si cekilecekken birileri O`na akil vermis olsa gerek, daha fazla para kazanmis. Ama yine de para O`nun icin cok yeni bir kavram oldugu icin elektrigi ve suyu olan tugladan bir ev yaptirmis, paranin kalaninin nereye gittigi yine buyuk bir bilinmez. Film kariyeri sona erdiginde tekrar evine, kabilesine donen N!xau, tarim ve ciftcilikle ugrasip 20den daha fazla sayamadigi icin (el ve ayak parmaklarinin sayisi olsa gerek) en fazla 20 sigirdan olusan bir de suru edinmis. 58 yasinda keklik avlarken de vefat etmis.
Tanrilar Cildirmis Olmali I ve II`de hep sefkatli, hep sakin, guldugu zaman yok olan cekik gozleri ile beni cok cok gulduren N!xau`nun hayali ile dans gosterisi alanina gittim. Gercekten de hepsi biribirine benzer Bushmanlarin –ilk kez Tayvan`a, Tayland`a ya da Tanzanya`ya gittigimdekine benzer bir hisle- dansa hazirlanmalarini izlemeye basladim.

Erkeklerin uzerinde bellerine bagladiklari bir kucuk kumas, kadinlarin ise daha edepli bir kac kumas parcasini da eklemeleri ile olusmus elbise gibi kiyafetleri vardi. Yaktiklari atesin etrafinda hani o dillerini damaklarina yapistirp da cekiverdikleri seslerin bolca duyuldugu dilleri ile miril miril konusup duruyorlardi. Bir tanesi artik hazir olduklarinda ortaya cikip hangi dansi yapacaklarini ve bu danslarinda hangi hayvani temsil edeceklerini anlatti. Zebra olacaklarmis. Bir ciglik, bir homurtu, bir garip ugultu ile ayaklarini yerde suruyerek ve kucuk adimlarla atesin etrafinda donmeye basladilar. Ben zebra ile benzerliklerini anlamadim. Sonra yine Ingilizcesi olan ayni kisi cikip simdi devekusu olacaklarini soyledi. Ayni yuruyus, ayni ritm ile yine atesin etrafinda dolandilar. Sonra oriks, sonra fil, ama ben hic bir fark goremiyorum. Fil dansi yaparken cok yasli gorunen bir kadin, Ingilizcesi olan Bushman`i yanina cagirip kulagina bi seyler fisildadi, Bushman dansi yarida kesti. `Ozur dileriz, bu fil degil zurafa dansiydi.` dedi. Ben gostermeden gulmeye basladim. Onlar icin ne kadar onemli bir detay olsa gerek dansi kestiklerine gore ve o kadar ince detaylari biliyor olsalar gerek ama ben hic bi sey anlamadim, hic bir fark gormedim.
Bu arada ilgisini kaybeden kalabalik yavas yavas cadirlarina cekilmeye basladi. Kalan bir elin parmaklarini gecmeyen izleyici ile ben –uykudan gozlerim kapansa da, esnemekten gozlerimden yaslar aksa da- izlemeye sonuna kadar devam ettim. Sonunda cebimden 20 dolar para cikarip ates basinda dinlenen Bushman`a verdim. `Cok tesekkur ederim, cok guzeldi` dedim. Paraya bakti, bana bakti, `Bana mi veriyorsun bunu?` dedi. `Hayir, hepiniz icin.` dedim. Para veren tek kisi ben oldugum icin hem ben hem de onlar saskin. Iyi mi yaptim, kotu mu yaptim, daha fazla dusunmeden uyumaya gittim.
Su an dunyada 90,000 adet kaldiklari tahmin edilen San Kabilesi, Botswana, Namibya ve Guney Afrika Cumhuriyeti arasinda kalan Kalahari Colunun ilk yerlilerinden. Ve aslinda Onlardan baska da kim Kalahari Colunda hayatta kalabilir bilinmez. 1950lerden itibaren yasadiklari alanlarin dogal parka donusturulmesi ve elmas madeni cikarmak icin yerlesim alani haline getirilmesi ile colden atilmis ve yerlesik bir hayata zorlanmislar. Birkac aileden olusan topluluklar halinde yasayip hic bir sekilde de liderleri olmadiklari icin haklarini savunamamislar. O kadar uzun suredir yeryuzunde bulunup Kalahari`nin esas sahibi olan bu kabile hakkinda yapilan arastirmalarda ortaya cikan gercek cok ilginc: genetik yapilarinda, 113 topluluk icinde atalarimiz ilan edilen 14 kabileden bir tanesi de San kabilesi. Ama gel gor ki Botswana hukumeti atalarimizdan sayilan bu kabileyi yurtlarindan atip baska alanlara yerlestirmeye baslamis. 2006`da Bushmanler, actiklari dava neticesinde Kalahari colune tekrar yerlesme hakkina sahip olmuslar. 1000 Bushmen yavas yavas cole donmeye baslamis ama devletin yasa disi sinirlamalari neticesinde bu sayi cok yavas artiyormus. Birlesmis Milletler Insan Haklari Konseyi Botswana hukumetini kazandiklari dava neticesinde cole donmeye calisan Bushmanleri engelledigi icin hukumeti elestiren bir bildiri yayinlamis.

Gecmisleri ile beraber gelecekleri de yok edilen bu kabile ile beraber bilgelikleri de yok olacak.
Bilgi satin aliniyor da bilgelik atadan, dededen gelen, bir egitimle ediniliyor sadece bana sorarsaniz. En iyi okullara gondermeyi becerebilecegimiz cocuklarimiza bilgeligi sadece evde, ailede – yani kendi kabilemizde- ogretebiliriz gibi geliyor.

Farkliliklarindan bazilarina deginirsek, colde hayatta kalma becerileri bunlarin en basinda geliyor. Bir belgeselde izlemistim, Yakaladiklari maymuna tuz veriyorlar. Maymun tuzu cok sevdigi icin tuzu bir guzel mideye indiriyor. Fakat cok susadigi icin eziyet cekmeye baslayinca Bushman, maymunu serbest birakiyor. Maymunun su bulma kabiliyeti Bushman`dan daha gelismis oldugu icin Bushman maymunu takip edip nereden su ictigini buluyor ve kurakligin en can alici oldugu mevsimde maymunla o suyu paylasiyor. Ya da bize bir kuru dal gibi gorunen bitkinin aslinda kokunun bir su haznesi oldugunu biliyor. Ya da San kavunu denen meyve ile uzun sure susuzlugunu giderebiliyor.

Yag acisindan zayif olan diyetleri neticesinde kizlar gec ergenlige ulastigi icin erken yasta gebelik olusmuyor. Annelerin fazla sutu olmadigi ve gocebe usulu bir hayat yasadiklari icin cok fazla cocuga ayni anda bakamayacaklarindan cok kalabalik degil aileler. Cocuklar ozenle, nazik ve anlayisli bir ortamda buyuyup anne babalari gibi nazik insanlar olmayi ogreniyorlar.
Ticaret diye bir sey yok. Hediye verme var bu kabilede. Yani sen bana bunu ver ki ben de sana sunu vereyim degil ara sira komsusunda olmayan ve kendinde bulunan gereksinimleri paylasarak yasiyorlar. Paranin gecmedigi bu kabile bir Coca Cola sisesi ile tanisinca ne hale gelmislerdi, kocca bir supermarket girseler, olacaklari ben hayal edemiyorum.

Yerlesik duzene gectiklerinde col avci-toplayicisi olmalari nedeniyle bedenlerinde ve ruhlarindaki farkliliklar da birer birer yok olurken belki hukumet yetkilileri de daha huzurlu uyku uyuyacaklar `dunyanin bir rengini daha yok etmeyi, ticaret icin satmayi basardik.` diye.

Bir radyo kanalinda Bushman muzigi kayiti dinletilmis. Programin konugu Bushman`a sozlerin anlami soruldugunda verdigi yanit cok ilginc: `Onlar sarki sozu degil, anlamlari yok. Kelimelerin olmadigi bir zamandan beri soylenegeldigi icin bu sarkinin kelimeleri yok ama miriltilari, homurtulari var. Onlarin ne tur bir duygu icerdigini soyleyebilirim ama`

Avciliktaki ve iz surmedeki kabiliyetleri ile efsane olan bu kabile, artik sadece otomobil lastik izlerini takip edecek cok yakin gelecekte. Bir toynak izinden o hayvan ile ilgili ne kadar farkli ve sasirtici bilgiler edinmeyi bilen bu kabile, artik siradan insanlarin arasinda bogulmaya, yok olmaya ve unutmaya mahkum.

Gercekligin nerede baslayip hayalin nerde bittigi konusunda inanclari ise soyle: `Bizim ruyalarimizdakiler de bizleri ruyalarinda goruyorlardir*`

*There is a dream dreaming us

Foto 1 - 2 : Tanrilar Cildirmis Olmali - N!hau

Foto 3: Ates basinda dans hazirliklari yapilirken

Foto 4: Hangi hayvanin dansi oldugunu anlamadigim danslarindan biri

Foto 5: Bebegini emziren bir anne (bebegin agzindaki annenin memesi!)

Trans-Kalahari Otoyolu

2009-06-25T03:01:00.001-07:00

10 Ekim 2008`de baslayan Botswana ve Zambiya gezisi kadrosu soyle:
1- Gordugu herseyin fotografini cekmeye calisan, cok yasli, cok paylasimci, onceden (1970lerde) Kenya`da 3 yil yasamis, Loius adinda Hollandali bir kadin,
2- 50li yaslarda Hollandali sessiz sakin bir cift,
3- 2 Avustralyali kizkardes, Ruth ve Rachel,
4- Orta yaslarda, Isvicreli Evelyn adinda bir kadin,
5- Evelyn`in daha genc duran Fransiz erkek arkadasi Willfred
Rehberimiz bu kez Ben ve ahcimiz ise Job adinda cok sevimli iki Namibyali.

Daha once Namibya`da iki ayri grupla gezip bi suru insanla tanisip kaynastigim icin bu gezide azcik icime kapanayim dedim. Malum, 10 gundur yeni yeni insanlarla tanisinca azcik kafam doldu. Huylusu, huysuzu (ki azinliktaydi ve sadece Helen`di aslinda huysuz ve kil kelimesinin icini dolduran tek kisi) Ama Louis tatli dilliligiyle, hele de ben Afrika`da yasadigim, kaldigi, gittigi yerleri gordugum icin yan yana ama ayri siralarda koltuklarda otursak da, uyusam da dayanamayip ikide birde durtup `Mel, ben Kenya`dayken…` diye baslayan sonu gelmez (gelmezse gelmesin, o kadar tatli bir kadin ki!) anilarini anlatip gozleri isildayarak anin heyecanini hem bana hem kendisine tekrar tekrar yasatti.

Ruth ve Rachel`in bu gezideki rolleri, Namibya gezisindeki Alman seker hemsirelerin rolu ile ayni: Ilk kez Afrika`ya gelmisler ve hresey o kadar heyecanlandirip o kadar sasirtiyor ki onlari yerlerinde olmak isterdim.
Hollandali cifti cozmek o kadar kolay degil. Zaten cok fazla cozulecek bi sey de yok gibi: Gorundukleri gibi sakin, huzurlu, edepli bir cift.

Gezinin en enigmatik kisisi Fransiz Willfred… Ilk durdugumuz supermarkette bi suru bira alip sogutucuya doldurdu. Sonra da supermarketin otoparkindaki cocuklara Evelyn`in kendisi icin satin aldigi cikolatalari dagitmaya baslayinca bizim aracin onunde hafiften bir kuyruk olustu. Ben `Yapma ne olur? Cocuklari okula gitmek yerine bu marketin otoparkinda turist bekleyip dilencilik yapmaya tesvik ediyorsun` dememek icin dudagimi isirirken beyaz bir kadin hisimla bizim araca dogru gelip Wilfred`e cikismaya basladi. Kadinin sozunun ozu benim aklimdan gecenlerle ayniydi: `Iyilik yaptigini dusunuyorsun 2-3 tane fotograf cekmek adina ama kasabamizin cocuklarini dilencilige alistiriyorsun.` Wilfred ise kadinin demek istediklerini anlamaya calisacagina `Xtir git! Sana ne benim ne yaptigim?` diye kadina cikisti. Ben de korktum bu is butun gezi boyle mi devam edecek diye.

Dostoyevski demis ki: `Bir kisi, kahkahasindan taninabilir ve bir kisiyi henuz tanimadan kahkahasini severseniz, iyi bir insan oldugunu soyleyebilirsiniz.` Sevmedim! Wilfred`in kahkahasini sevmedim! Once kesik kesik disari saldigi tikanmis bir bogazdan gelen hiriltiyi sonra daha yuksek tondan bir hiriltiyla icine yine kesik kesik cektiginden midir nedir kahkahasini da kendisini de sevmedim. Ileriye dogru uzattigi boynunu da ayni kesiklikle salladigi icin de olabilir. Ya da ara sira suratina yapistirmaya calistigi ama siyrilip geri dusen gulumseyisinden de olabilir. Kiziyorum kendime boyle pesin fikirli oldugum zamanlar ama zorla degil ya??? Sevmedim!

O gun dogru duzgun baska bir aracla karsilasmadan Trans-Kalahari yolunda 600 km yol yaptik. Kah elimdeki kitabi okumaya calisarak, kah Louis`in hikayelerini dinleyerek Botswana`ya gectik.

Ghanzi kasabasindaki kamp yerimize ulastik ve hemen cadirlarimizi kurduk. Kamp yerinin banya-tuvaletine gittigimde sabun degil ama prezervatif bulunmasi AIDSin ne kadar yaygin oldugunun bir gostergesi gibi geldi bana.

Kampin arkasinda Kalahari coluna dogru acilan bolgesinde bir yuruyus yapayim dedim. Malum tum gun yolda gecti. Hayvanlarin gelip icmesi icin bir kucuk havuz yapilmis. Havuza gelen ve giden hayvanlarin ayak izleri beni azcik korkuttu ama cogu toynak seklinde olunca rahatladim. Sonra da dedim ki kendi kendime :`E Meltem simdi de iz surucu mu oldun basima?` Fazla oyalanmadan kamp yerine dondum.
Aksam Bushmen dans gosterisi olacakmis. Onu izlemeye karar verdim. Gercek Bushman neymis bir goreyim bakalim!

Foto 1: Sagdan sola Louis, Rachel, Ruth, Wilfred, Evelyn, Marian ve Ben. Fotografi Marian`in kendisi ile ayni isimdeki esi cektigi icin O`nunla sonra tanisacagiz.

Foto 2: Trans-Kalahari otoyolunda mola yaptigimiz yerde ogle yemegimizi hazirlarken.

Dinlenmek istiyorum...

2009-05-29T00:14:00.000-07:00

Dinlenmek istiyorum...

Su maymun gibi -yesil bir ormanda bir dalda sanki en ergonomiginden ikiz bir yatakta yatmis gibi huzurlu ve rahat- dinlenmek istiyorum...

Isler yogun, yoruldum biraz...

Isleyen demir isildar, pek bi isildadim bu aralar...

Azcik dinlenmek istiyorum...

Foto: Tanzanya Manyara Golu Dogal Parkinda uykucu bir babun

Botswana Gezimize Baslayalim

2009-05-20T22:29:00.000-07:00

Madem Botswana`ya dogru yola cikiyoruz, azcik bilgilenelim bu ulke hakkinda.
Botswana Cumhuriyeti, Batswana`larin yasadigi (milliyet veya kabile ayrimi yapilmaksizin ulke vatandaslarinin tamami bu sekilde aniliyor ki bu, kabile kulturunun hakim olup milliyetin onemsizlestigi Afrika icin cok onemli bir ifade.) eski adiyla Bechuanaland olan ulkenin 1966daki bagizsizligindan sonra aldigi isim.
Simdi tekerleme tadinda bilgiler vereyim: Botswana Cunhuriyetinin resmi dili Setswana ve Ingilizce. Tswana kabilesinin agirlikli oldugu ulkede `Bo` oneki ulke demek: Botswana. `Se` dil: yani Setswana konusuluyor. `Mo` tekil sahis, yani Motswana bir Botswanali demek. `Ba` ise cogul, yani Batswana, Botswanalilar demek. Hepsini bir cumle icinde kullanmaya kalkarsak, cunlu soyle: Botswana Cumhuriyetinde Tswana kabilesinden olan Batswana Setswana konusur! Semsi Pasa Pasajinda buzus buzus buzusesiceler, baska kelime bulamamislar mi???? Kafam karisti!
Botswana, Afrika`nin en modern ve az rusvet yenilen ulkesi. Tabii ki modernlik konusundan Guney Afrika Cumhuriyetini Avrupadaki pek cok ulkenin bile gecmesi zor ama o ulkenin tarihi bambaska bir yazinin / gezinin konusu olur. Onu gecelim simdilik.
Kisi basi milli gelir seviyesi Turkiye ve Meksika kadar. Gelismislik seviyesi de Turkiye kadar diye bir kistas okudum Wikipedia`da ama kendi gozumle kanitini goremedim. 1966dan 1999a kadar her yil ortalama %9 buyuyen bir ekonomi ile Afrika`nin en yuksek kredi reytingine sahip ulkesi. Tabii ki bunda en buyuk pay, elmas ticareti. Diger elmas ticareti yapan ulkelerden farki ise Debswana`nin –Botswana`da elmas ticareti yapan en buyuk firma- %50sinin devlete ait olmasi. Yani gelismis ulkeler ulkeye girip altini ustunu kazip ulkeyi elmaslarindan siyirip sogana cevirecegine devlet, sirketin %50sini elinde tutup kendi halkina da bu isi ogretmis, kalifiye personel yetismis, ulkenin gelirlerinin de %50si de bu sayede garantilenmis. Bunun yanina uranium, bakir, altin ne arasaniz var. Ama devletin akilli girisimleri sayesinde bu kaynaklar da halk icin gelir yaratacaga benzer.
Ulkenin cofrafyasi asiri uclar arasinda gidip geldigi icin Afrika`nin en heyecan verici manzaralarini sinirlari icinde gozlerimize ziyafet olarak sermis. Turkiye`den kucuk, %80imiz kadar bir alani var ama nufus 1.8 milyon civari. Yani kimse yok, in cin top oynuyor! Haaa, AIDSi unutmayalim. Swaziland`dan (%54) sonra en yuksek HIV orani Botswana`da. Bana oradayken %50yi gectigini soylemislerdi de etrafima bakisim degismisti. Yani her iki kisiden biri HIV pozitif! 2006 yilinda yapilan bir tahmine gore yasam beklentisi 65 yildan 35 yila dusmus!!!! Devletin bu pandemik hastalikla savasmak icin yaptiklari arasinda ARV ilaclarinin saglanmasi ve ozellikle anneden cocuga HIV tasinmasini engelleyici projeler uzerine yogunlasmasi ilk siralarda. Hem saglik harcamalari topluma yuk, hem de hastalik uretici yasta olan nufusu –cinsel hayatlari aktif oldugu icin daha riskli yas grubu bu- daha cok etkiledigi icin ekonominin ve sosyal yasamin belini buken en onemli etken.
Ulkenin %70 Kalahari Colu olunca kimse yasayamiyor tabii ki. Bir yanda col, bir yanda dunyanin en buyuk karayla cevrili deltasi –Okavnago Deltasi- olunca flora ve faunanin cesitliligi gozlere senlik. Yetmedi mi? Bir de Makgadikgadi Ovasi var, tamami tuzla kapli… O da yetmedi derseniz, o zaman baska yere gidin!
Cografya bu kadar cesitli olunca kurak alanlari sevenler, sulak alanlari sevenler, her turlu hayvanat da burada bulunuyor. Ama beni en cok heyecanlandiran Afrika Vahsi Kopegi`nin hala Botswana`da bulunmasi.
Ulkenin %70i Hiristiyanlastirilmis. %10 cok karisik, Mormonlar bile var Botswana`da. Kalan %20 ise dinsizmis. Saygisizligin bu kadari! Bizim bilmedigimiz dinleri olunca dinsiz mi oluyor simdi bu kadar insan?????
Foto 1: Botswana haritasi
Foto 2: Botswana bayragi

Yastik öldü...

2009-05-14T22:32:00.000-07:00

Uganda`ya gelirken yanimda getiremedigime en cok uzuldugum, 8 yil beraber uyuyup, yanagimda patisi, kulagimda huzurlu miriltisi ile uyandigim kedim Yastik dun Istanbul`da öldü...

Turkiye`ye gittigimde sabahlari cikardigi o huzurlu miriltisini cep telefonuma kaydetmistim, sabah sabah duyabilecegim en guzel ses diye, uyanmak icin alarm olarak kullanayim diye...

Kendi gitti, miriltisi kaldi 8 yil boyunca bana huzur vererek uyandirdigi...

Moshi - Seven kus gozlemciligi yaparken

2009-05-14T01:38:00.000-07:00

Oyle gorunuyor ki bi sure daha yazamayacagim...

Isler yogun.

Bari goruntu degisikligi olsun diye bi fotograf koyayim dedim.

Benim kedilerin sabah banyo penceresinden kus (g)ozlemciligi yaptiklari ani yapistirivereyim bari...

Pencereden gorunen agaclara sabahlari ufak ufak bi suru kus konup agacin yemislerini yerken benimkiler de pusuya yatip ornitologluga heves edebiliyorlar ancak. Avlanmak yasak cunku!

Avoid Morning Sex - Sabahlari aga nigi yasak

2009-04-28T00:19:00.000-07:00

Nil`in dogdugu Jinja kasabasindan kaldigim bir gun dukkanlardan birinin adi sabah sabah bizi kahkahalara bogdu: Avoid Morning Sex dukkanin adi. Yani sabahlari ask mesk yok.

Neden neden diye dusunup bir sonuca varamadik. Ama etraftaki ahaliyle konusunca garip bir inanclari oldugunu ogrendik: Sabahlari yapilan aga nigi, dahabereketli olup kesin hamilelikle sonuclaniyormus guyaaaa...

Burdan duyurulur: Geceleri istediginizi yapin. Sabahlari edepli oldugunuz surece problem yok!

Namibya Gezisinin Sonu

2009-04-27T22:19:00.000-07:00

Ertesi gun Botswana ve Zambiya`ya dogru yeni bir grupla yola cikmadan once iyice uyuyup dinlenmem lazim ama aksama yemege Windhoek`in cok meshur bir pub/restorantinda bulusmak uzere yine Conci, Angie, Rudy ve Gana ile sozlestik.

Ben yine Lolita`nin islettigi Uzuri Guest House`uma birakildim. Odamin kapisinin onunde birdenbire bir kipirti dikkatimi cekti: Bir tane kumru yavrusu ucmadan, oylece yerde bana bakiyor. Lolita`ya seslendim ne yapayim simdi ben bunu diye. Lolita kopeklerinin kusu yiyeceginden emin, bir agacin dalina birakti yavrucagizi.

Cabucak hazirlanip Joe`s Beer Bar`a dogru bir taksi ile yola ciktim. Taksiciden telefon numarasini alip geri donuste de beni Uzuri`ye birakmasi konusunda anlastik.
Joe`s Beer Bar, nerde cope atilmis kutu, teneke ivir zivir ise yaramayan ne varsa toplayip icine doldurulmus gibi zevksiz dosenmis bir acaip restorant/pub. Yemekler, icmekler, servis her sey guzel de tikis tikis dosenmis bir yer oldugu icin etraftaki her sey insanin uzerine
uzerine geliyor gibi bir his verdi bana. O kadar kahkahali bir ekiptik ki barda oturan musterilerden biri bizim masaya Jagabomb denen, icildiginde bomba etkisi yapan bir icki gondermis hepimize. Kendisini bulup tesekkur etmek istedigimizde garip bir goruntuyle karsilastik:

Barin kenarinda klozete oturmus bir adam! Ben hemen kafami cevirip Angie`nin de gozlerini kapadim ama durum oyle degilmis. Megersem, barin taburelerini klozet seklinde yapmislar! Insanin bara gidesi gelmez yaa! O ne acaip bir goruntu oyle!

Keyifli ve uzuuunnnnn bir yemekten sonra evlerimize gitmek uzere vedalastik ama Angie taksi bulamadigi icin benim taksi once beni evime birakti, sonra da Angie`yle onun kaldigi yere dogru yola cikti.
Odama geldigimde odanin kapisinin onunde yine ayni kumru yavrusunu beni bekler buldum. Madem bu kadar israr ediyorsun deyip odama aldim. Biskuvi kirintilari koydum onune ama pek pas vermedi. Ben de bir tane havlunun icine sarip sandalyenin uzerine yerlestirdim yavrucagi.
Yine kampta kalmiyor olmanin verdigi rahatlikla icilen biralar nedeni ile gece tuvalet bol bol ziyaret edildi ama kumru havlunun icinden ciktiysa diye tedirgin oldugumdan karanlikta yavrucagi ezmemek icin tum hareketlerim agir cekim ve etrafta hayali bir seyleri yoklayarak son derece dikkatli yuruyerek tuvalet ziyaretlerimi gerceklestirdim.
Bu arada henuz uykuya dalmadan Angie`den bir telefon geldi ama bir hengame, bir kargasa var konusmalarinda. Ses gidip geldigi icin anlayamadim. Tekrar tekrar aradim ama telefon dusmedi. Neticede ikimiz de Namibya`ya ait olmayan bir numaradan roaming yaptigimiz icin kolay iletisim saglayamadik. Neden sonra hatlar netlestiginden ben yine aradigimda bana derdini anlatti: Beni pansiyona getiren ve sonra da onu birakacak olan taksici Angie`nin kaldigi yeri bulamamis. Bulamayinca Joe`s Beer Bar`a tekrar getirip baska bir taksiye bindirmis. Taksici kaldigi yeri bulmus ama cok fazla para istemis. Angie de mesafenin ucretini bildiginden taksicinin istedigi ucreti odemeyi reddedip kendi bildigi ucreti odemis. Bunun uzerine taksici de taksinin kapilarini kilitleyip disari cikmasini onlemis. Panik olan Angie o sirada beni aramis ama hatlar net olmadigi icin ben de bi ise yaramamisim. Taksicinin dalginligindan yararlanip kapiyi acip kaldigi yere dogru kosarak kacmis. Hay Allah`im yaaa!!!! Ya adamin bicagi olsa, yakalasa, saplasa iki tane cigerine! Ne deli hatun! Ben ne yapardim bilmiyorum ama cok riskli bir ise girismis…
Sabah kumruyu bulamadim. Her tarafi karis karis aradiktan sonra ve esyalarimi Botswana`ya dogru yola cikmak uzere toparladiktan sonra bulabildim. Bahcedeki agaclarin birinin uzerine birakip kahvaltimi da yaptiktan sonra yine Wild Dog safari firmasindan gelen bir soforle ofislerine dogru yola ciktik.
Namibya gezisi de burada bitmis oldu. Simdi sirada Botswana ve Zambiya var!

1. foto: oda arkadasim Kumru
2. foto: Bizim rehberin uzerinde `Gercek Afrika Erkegi` yazan ve kendi fotografi bulunan megaloman Tshirtu

Beyaziz biz, tenimiz ince...

2009-04-23T00:18:00.000-07:00

http://www.birmilyonkalem.com/?p=14046 sitesine 23 Nisan nedeni ile yazdigim yazi asagida. Daha once yazdigim bir yazidan biraz alinti var, soylemedi demeyin.

Aboke Olayı yaşları 13 ile 16 arası 139 ortaokul öğrencisi kız çocuğunun 10 Ekim 1996`da LRA (Lord`s Resistance Army - Tanrı`nın Direniş Ordusu isimli terörist grubu) tarafından Uganda`Nil Kuzey Apac Bölgesindeki Aboke`deki St Mary`s Yatılı Okulu’ ndan kaçırılması olayıdır. Okulun müdür yardımcısı İtalyan rahibe Rachele Fassera eşi görülmez bir cesaretle asileri takip edip kızlardan 109`unu geri almayı basarmış olsa da kalan 30 kız için tüm dünyayı ayağa kaldırmış, hatta Papa 2. John Paul bile LRA lideri Joseph Kony`ye seslenerek serbest bırakması için bir bildiri yayınlamıştı.

Uganda`da 1986`da gerilla savaşı neticesinde Milton Obote`nin diktatör ve baskıcı rejimine son veren Devlet Başkanı Museveni ile ayni kabileden (Acholi kabilesi) olup da kendine değil de Museveni`ye destek olan kabilesine eziyet etmeye başlayan, gerek duyduğu insan gücünü kabilesinin yaşadığı yerlerdeki okulları, köyleri basarak çocukları kaçırmakta bulan LRA terör örgütü, dünyanın en acımasız terör örgütlerinden bir tanesi. Erkek çocuklarını asker olarak, kız çocuklarını ise hem LRA komutanlarına eş -seks kölesi- hem de askerlere yemek, çamaşır gibi işlerde yardım etmek üzere hizmetçi olarak kullanıyorlar. 1994 yılında Sudan devletinden aldığı destekle kamplarını bu ülkede kurmaları ve kaçırdıkları çocukları bu ülkeye götürmeleri ile hayatları çok daha kolaylaştı.

Els De Temmerman‘ın “Aboke Kızları” isimli kitabında kızların, gerillaların ve Rahibe Rachele`in öyküsü var… Kitaptan bir alıntı: LRA kaçırdıkları kızları Sudan sınırını geçip LRA kamplarına götürmeye çalışırken geceyi terkedilmiş bir köyde geçirmişler. Köydekiler LRA’nin yakında olduklarını bildiklerinden geceyi güvende geçirmek için bir askeri birliğe yürümüşler, geride yürüyemeyen yaşlılar ve hamileler kalmış. Sabah LRA kızlarla yürüyüşe devam etmek istediğinde 10 yaşarında bir kızın eksik olduğunu fark ederler. Devamı kaçırılan Aboke Kızları`ndan biri olan Ellen‘in ağzından şöyle anlatılıyor…

“”İşte burada!” deyip kızı terkedilmiş kulübelerden birinden çıkardılar… Asiler kızı dövdüler ve çok fena tekmelediler. Bir asker, botları ile yerde yatan kızın göğsünün üzerine bile atladı. Kız inleyip yardım dileyen gözlerle etrafına baktı. Ama kaçış yoktu. Her taraftan darbeler alıyor fena halde dövülüyordu. Komutan diğer Aboke Kızları`nı çağırdı. “Bitirin işini!” dedi. Tahta sopaları alıp kızı dövmeleri söylendi. Ellen’in bacakları titremeye başladı. Ellen sanki vücudu başkasına aitmiş gibi davranıp kendinden geçmeyi diledi, olmadı. Duraksayarak dövmek için odun toplamaya giden arkadaşlarına katıldı. Sonra kızın etrafını sardılar ve bacaklarına hafifçe vurmaya başladılar.
Asilerden biri “Öyle değil!” diye bağırdı. Kafasının arkasına ve boynuna nasıl vurmaları gerektiğini gösterdi. Aboke Kızları ağlayıp, bir araya toplanıp sonra sustular. Komutan iyice sinirlendi. Bizi sıraya sokup kaçmaya çalışan kızı teker teker dövdürdü. Yeterince hızlı vurmayanlar tokatlanıp istendiği şekilde vurana kadar zorlandı. Kurban çok fena kanama geçiriyordu. Son kız da dayağı attıktan sonra, ölü gibi görünüyor ama tüm vücudu titriyordu. Asilerden biri gelip emin olmak için son tekmeyi attı.
Sonra kızı kulübesinde saklayan hamile kadını ortaya getirdiler. Asiler, hamile kadını artık hareket edemediğinden emin olana kadar dövdüler.”Neden? diye merak etti Ellen. Neden böyle davranıyorlardı? Neden kendi halkını öldürüyordu bu asiler? Neden çocukları kullanıyorlardı bu iş için?“

Ellen’in sorularına yanıt sapkın dindar LRA lideri Kony‘nin kelimeleri ile: “Acholi kabilesi bana ihanet etti. Bana yüz çevirdiler. Kendi topraklarında yabancı tanrılara tapındılar, öğretmen, memur olarak devlet kuruluşlarında yer aldılar ve büyük düşmanımız Museveni’nin tarafını tuttular. Bu yüzden cezalandırılmaları gerek. Ben kendi halkımı öldürmüyorum, onları temizliyorum ki sadece temiz ve saf olanları kalsın. Ve saf olan temiz Acholi ırkı Sudan sınır ötesindeki kamplarımızda doğan bebeklerdir. Bu yeni oluşan temiz ve saf Acholi ırkı bir gün sayıca o kadar artacak ve güçlenecek ki Uganda Hükümetini devirip ülkeyi On Emir’e göre yönetecekler!“

Bu sapkın mantıkla yüzlerce kız çocuğunu kaçırıp daha önce kaçırdıkları ve beynini yıkadıkları erkek çocuk askerlere seks kölesi yapmak, bir komutana 12 kadın verip üremesini isteyerek bu yeni “Temiz” ve “Saf” ırkın gerçekleştirebileceğine inanmak ne kadar hastalıklı bir zihnin ürünüdür? Kabilesinin saflığına ve temizliğine bu kadar inanan bir insan neden masum kişilerin kulaklarını kesip yine kendine yedirir, neden dudaklarını kesip paramparça bu ağıza asma kilit takar, neden yağmaya giderken karşısına çıktı diye bir koylunun bacağını panga ile keser? Neden, neden?

Rahibe Rachele ve kurtarılamayan kızların anne babaları bu konuda dünyayı bilgilendirmek ve bilinçlendirmek için bir dernek bile kurup Aboke kızlarının hikâyesini dünyaya duyurdular. Birleşmiş Milletler Sekreteri Kofi Annan`dan zamanın `First Lady`si Hillary Clinton`a, Nelson Mandela`dan bazı Avrupa parlamentosundaki milletvekillerine kadar ulaşmayı basardılar ve Aboke Kızları adı altında Uganda`nın kuzeyinde sessizce islenen bu insanlık sucunu dünyaya duyurdular. Kalan 30 kızdan 5inin esaretleri sırasında öldüğü, diğerlerinin de teker teker kaçtıkları biliniyor. En son Aboke kızı, Catherine, 13 yıl sonra kucağında 2 yaşındaki LRA lideri Kony`den olma çocuğu ile Kongo`daki Uganda Polis Kuvvetleri’ne sığındı.

LRA, su an azalmış olsa da Uganda`nın kuzeyi, Sudan ve Kongo Demokratik (?) Cumhuriyeti`nde faaliyetlerine devam ediyor. 2005`de insani yardım yapan kuruluşların çalışanları arasında yapılan bir araştırmada bu terör örgütünün faaliyetleri, dünyanın en “unutulmuş” acil durumu olarak nitelendirildi.

2006`da yapılan bir çalışma neticesinde faaliyetlerine başladıklarından bu yana 66,000 çocuğu kaçırdıkları tahmin ediliyor. Son 20 yıl içerisinde Acholi kabilesinin %90`i yani 2 milyon kişi kendi köylerinde güvende olmadıkları için uluslararası insani derneklerin kurduğu kamplarda yaşadı. 20,000den fazla çocuk asker veya seks kölesi olarak kullanıldı. Kaçabilen çocuklar ise köylerinde güvende olmadıkları için her gece daha güvenli olduğunu bildikleri kasabalara, kiliselere, karakollara kilometrelerce yol yürüyerek sığındı, sabahları tekrar köylerine geri döndüler. `Gece Yürüyüşçüleri` ismiyle anılan bu çocukların sayısı 50,000′i geçti.
Kuzey Uganda`daki ölüm oranı savaştan sonraki Irak`tan daha fazla. Her gun Kuzey Uganda`da 175 çocuk vahşet ve önlenebilir hastalıklardan ölüyor. Çocukların %25i son 10 yılda ebeveynlerinden en az birini kaybettiler. Ve bu korunaklı kamplarda kalan nüfusun yarısı, yani 1 milyonu 15 yasin altında.

Kuzey Uganda`da

-250,000 çocuk bu terör örgütünün toplumu kaosa ve kamplara zorlaması neticesinde okula gidemiyor: Eğitimsizler.

-Ebeveynleri LRA tarafından ve hatta bazen kendileri tarafından olduruluyor: Sahipsizler.

-Evlerinden uzak oldukları için topraklarını, evlerini kaybediyorlar: Hicbirşeysizler.

-Tecavüze uğradıkları için AIDS kapıyorlar: Çaresizler.

-Kurtulsalar bile, kendi kabilesinden aile ve arkadaşlarını öldürmek zorunda kaldıkları için toplumun dışına itiliyorlar: Geleceksizler.

Uganda`nin kuzeyinde son 20 yıldır tek yoldaşları açlık, hastalık, korku ve terör olan kayıp bir kuşak yetişiyor… Kurtulanlar, geride kalanlar ve kaçırılanlar hepsi 21. Yüzyıla yakışmayacak acılar içindeler…

Bu on binlerce çocuktan bir tanesi bizim olsa?

Tek bir çocuğumuzun sopalasalar, tek bir tanesine tekme atıp bir taneciğine tecavüz etseler, ne olurdu halimiz?

Çocuğumuza okul arkadaşını, büyük olasılıkla komşumuzun çocuğuna öldürtseler?

Daha kötüsü çocuğumuz bizi öldürmek zorunda bırakılsa?

Bir tanecik kız çocuğumuz kaçırıldıktan sonra AIDS kapmış ve sırtında yine AIDS’li bir bebekle dönse, ne yaparız biz?

En basitinden çocuğumuzu gece kaçırılmasın diye 10 km ötedeki bir kasaba hastanesine yürüyerek göndermek zorunda kalsak her gece?

Buna hangimiz dayanır?

Afrika dayanıyor iste…

Hala hayata gülümseyerek bakıp tek afyonları olan Incil`e sarılıp hayatlarına devam ediyorlar…İstanbul`da suratı asık binlerce insanın arasında yürürken, gülümseyen tek kişinin ben olduğumu fark ettigim zaman aklıma dank etti: Gülümsemek bana da bulaştı Uganda`da ama acılara bu kadar dayanıklı olmak? Henüz değil…Mümkün değil…

Beyazız biz, tenimiz ince…

Tanrı Afrikalıları yaratırken tenlerini sadece güneşe karşı değil, acılara karşı da dayanıklı yaratmış galiba…

Bizim intiharı düşündüğümüz durumlarda, onlar hayata o koca dudakları arasından görünen bembeyaz dişlerini göstererek acılarla dalga geçebilmeyi, her tıngırtıda bedeniyle, ruhuyla dans edip şarki söylemeyi de kavruk tenleri gibi Tanrı sadece onlara bahşetmiş galiba…

Fotograftakidaki guleryuzler yetmihaneden Rose ve Brenda`ya ait :)

Bu yaziyi 1 gun icinde 15 kisiye gonderirseniz, hepimiz icin iyi olur

2009-04-20T01:51:00.000-07:00

Bu yazdigim yaziyi 10 kisiye gonderirseniz, basiniza hic de hayirli bi sey gelmeyecek, yemin ederim. 20 kisiye gondermeyin, 30 kisiye de. Aksine basimiza tas yagacak!
Ya da gonderin. Gonderilebilecek en hayirli spam bu olsa gerek… Spam yuzunden ne kadar gereksiz bir enerji kaybina ugrayip ne kadar karbondioksit emisyonuna yol actigimizi anlatmaya calisan bir email kendisiyle celisip spam olur mu sizce????
Kuresel isinmanin ulastigi korkutucu gostergelerle ilgili Al Gore`un An Inconvenient Truth (Rahatsiz Eden Gercek) isimli belgeselini izleyince ne kadar rahatsiz oldugumu anlatamam. Yasadigimiz gezegen her gun bogulmaya, uzerindeki bizleri de bogmaya her gun kosarak yaklasiyor.
Spam emailler hakkinda arastirma yapan bir firmanin bulgularina gore, spam gondermek, okumak veya silmeye ugrasan kullanicilar her yil 2.4 milyon evin kulanacagi kadar elektrigi, yani 33milyar kilowatt-saat enerji kullaniyorlar.
Yapilan arastirmaya gore her yil 62 trilyon spam email gonderiliyor. Bunin icin kullanilan enerji de 17 milyon ton karbondioksit emisyonuna neden oluyor. Toplam harcanan enejinin %80i spam ayiklayip silmek icin harcaniyor. Ortalama bir calisan, her yil 131 kg karbondioksit uretirken bunun %22si spamlarla ugrasarak geciyor. Bir gunumuz spamsiz gecse, 2.2 milyon arabanin trafikten cekilmesi gibi bir etkiye esdeger.
`Amaaannnn… Bana mi kaldi dunyayi kurtarmak???? Iki foto, iki fikra gondersem, gulumsetsem 100-150 kisiyi, dunya mi durur?` demeyin. Daha secici, daha duyarli bir bilgisayar kullanicisi olmak bile gelecegin sonunu uzaklastirabilir. Onune gecemeyecegiz buyuk olasilikla kacinilmaz sonun ama kim bilir? Belki gecikitiririz.

Haberin devami BBC`de…
http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/8001749.stm

Swakopmund`dan Manzaralar

2009-04-17T02:25:00.001-07:00

Swakopmund hakkinda azcik bilgi edinelim: 1892 yilinda Almanlar tarafindan kurulmus. Deniz ticareti merkezlerinden birisi olmus ama artik yasli Almanlarin emekliliklerini gecirdikleri kucuk bir Alman kasabasi gorunumunde. Binalar cok guzel ve Bavyera stili. Afrika`da miyim nerdeyim sasirtacak kadar modern. Deniz tatili icin de tercih edilen bir yermis ama bu kadar soguk bir okyanusa hangi babayigit girer bilemedim.
Swakopmund`un anlami cok ayip. `Pisligin aktigi delik` anlamina geliyor. Yani popo gibi bi sey L Nedeni de daha iceri kisimda olan nehirler selle beraber buraya her turlu pisligi tasir, burdan okyanusa dokulurmus. Camur, kum, selin gucuyle sokulmus bitkiler, hayvan lesleri vs vs hepsi burdan okyanusa dokulunce, kasabanin adi da sevimsiz bir isim olmus.
Aksam yemegi icin Swakopmund`un bos sokaklarini arsinlamaya basladik. Ama her yer kapali. Kimse yok sokaklarda. Karsilasa karsilasa yine bizim tur grubundan diger insanlarla karsilasiyorduk en fazla. Bendeki seyahat rehberinde bir kac tane yer oneriyordu. Dolanip dolanip buluyoruz ama ya kapali ya dolu. En sonunda kocaman bir pub/restorant bulduk, 2-3 katli bir yer ve agzina kadar dolu. Biraz bekleyince bize yer acildi. Ve sonunda yemeklerimizi siparis edebildik. Soguk bira ve patatesle baslayip devasa bir deniz urunleri tabagini Conci ile paylasmaya karar verdik. Yemeklerin guzelligi, biranin soguklugu, sohbetin akiciligi derken hepimiz hafif cakir keyif bos sokaklari arsinlayarak evlerimize donduk.
Ertesi gun oglen bulusmak uzere alisveris yapmak uzere gruplara ayrildik. Conci ve yasli Alman Anna ile ben ozlemini cektigimiz bir Capuccino ve cheesecake yemek uzere bir kafede kahvaltiya gittik. Afrika hediyelik esyalarina karsi bir ozlemim olmadigi icin cok onemli bir misyonu gerceklestirmek icin sokaklari arsinlamaya basladim: Tirnak makasi. Yanima almayi unuttugum icin ve tirnaklarim artik kucuk bebeklerde oldugu gibi kendi yuzumu gozumu cizmeye basladigindan –uzun tirnaga alisamadim, sanki vucudumun bir parcasi degilmis gibi geliyor uzun tirnak- tirnak makasini bulup hemencecik yolda yururken kurtuldum o uzantilardan.
Swakopmund`daki dukkanlarda cok garip bir uygulama dikkatimi cekti: Dukkanlarin girisinde metal barli kapilar var esas kapinin haricinde. Iceri girmekicin zili caliyorsun, dukkan sahibi kasanin ordaki bir dugmeye basip kapiyi aciyor, sonra kapi arkandan tik diye geri kilitleniyor, icerde alisverisini yapip cikmadan once tekrar rica ediyorsun, kapiyi elektrikli o dugme ile tekrar aciyorlar, ancak oyle cikabiliyorsun. Yani alisveris yaptigin sure icin icerde kilitlisin.
Bu arada bir kitapcida cok meshur `The Sheltering Desert` (Siginak col, sigindigimiz col) isimli kitabi buldum. Yanima aldigim kitaplar bitme asamasinda oldugu icin kitap ilac gibi geldi. Konusu cok ilginc: Ikinci Dunya Savasi zamaninda askere alinacaklarini anlayan ve Namibya`da yasayan iki Alman jeologun kopeklerini de alip otoritelerden kacmak icin cole siginmasi ve medeni iki jeologdan hayatta kalmak icin herseyi yapabilecek iki vahsiye donmelerini anlatan bir kitap. Kalahari ve Namib colunun acimasizligini gordukten sonra kitap iyice merakimi cekmisti, bulduguma cok sevindim.
Bulustugumuzda herkes birbirine yaptigi alisverisi gosterirken bana donup `Sen ne aldin?` dediklerinde cebimden tirnak makasimi cikarip gosterince hepsi gulmeye basladi. `Aaaa, Swakopmund`un tirnak makaslari cok meshurdur. Siz almadiniz mi?` dediysem de kimse yutmadi galiba.
Toparlanip Namibya`daki gezimizin son gununu yolda gecirecegimiz icin mumkun oldugu kadar erken yola cikmaya calistik. Baskent Windhoek`a dogru 5-6 saat surecek bir yolculuk basladi.
Foto 1 – Swakopmund`un sokaklari –sanki Almanya!-
Foto 2- Okyanus urunleri! Yanyana fotograf cektirmedigim deniz urunu kalmadi galiba ;)
Foto 3- Cita desenli kilimler -Kilimi yapan tezgah uzerindeki kagida baka baka kafasina gore yapiyor.
Foto 4- 30-40 cm boyundaki bu alli gullu zurafalarin benim boyumda olanlari da vardi. Cok cok guzel.
Foto 5- Tek bir kutuk uzerine oyulmus coluk cocuk basortulu anneli afrika ailesi biblolari

Etme - Bulma Dunyasi

2009-04-15T00:45:00.000-07:00

Iskelet Sahilinden Swakopmund`a dogru yola cikinca, Helen –hani cadir arkadasim olamayan, huysuz, gicik, Isvicreli Helen- kusmaya basladi. Ne yedi, ne dokundu kimse anlamadi ama cok fena midesi bulanip hic bi sey yiyemez bir hale geldi. Hepimiz her gun ayni yemekleri yedigimiz icin kafamiz karisti.
Fok baliklari kolonisini gormek uzere yola ciktigimizda da Alman hemsirelerden bir tanesi kusmaya basladi. Helen ise o kadar kotu bir durumdaydi ki kafasini dik tutamadigi icin aracin koridorundaki bosluga bir mat serip orda ayaklarimizin nerdeyse altinda yatmaya basladi, kafasini kaldirdigi an midesi agzina geliyor, surati –zaten beti benzi atti- sapsari oluyordu.
Fok (ayibaligi) kolonisine ulastigimizda karsimizdaki goruntu, aklimizi basimizdan aldi: Kayalik bir sahilde goz alabildigine uzanan fok surusu guneslenip yatip yuvarlaniyordu. Kafasini kaldirip inek gibi ses cikaranlar mi istersiniz, yavrusunu yanina alip emziren mi, aralarinda dolasip zayif yasli ya da yavru arayan cakallara caresizlikla bakan mi, kaya gibi kipirtisiz duranlar mi, on binlerce fok… Renkleri kaya gibi olunca aslinda sahil boyunca ne kadar cok olduklarinin ayirdina zor vardik. Etraftaki koku dayanilmaz ama ruzgar o kadar kuvvetli ki ancak oyle bir ruzgar bu manzarayi bakmaya dayanilir kilabilirdi.
Erkekleri ortalama 250 kg olan erkek fok, ciftlesme oncesi 360 kgya kadar cikip sonra bu fazla kilolarini harem kurma, koruma ve ciftlesme ugruna harciyormus. 60-70 disiden olusabilen hareminde bir anda butun yavrular dogunca, senlik o zaman basliyormus. Cakal ve sirtlanlara yem olmadan kurtulan yavrular, emzirme suresi sona erince kendini okyanusun sularina atarken yavrularin %25i 1 yasini doldurmadan avcilara yem oluyormus. Cakallar gupegunduz koloninin icinde dolasip avlanirken sirtlanlar geceleri gelip yavrulari yiyormus. Gunduz orada oldugumuz icin cakallarin foklarin arasinda dolasip avlanmaya calisan goruntuleri icimizi burktu. Yavru yaptiktan 5 gun sonra erkek fok, hemen disiyle tekrar ciftlesir ama dollenen yumurta henuz hamilelige neden olmadan 3 ay dollenmis kalir, ondan sonra esas 9 ay suren hamilelik baslarmis. Cok garip!
En meshur ve buyuk sahil kasabasi olan Swakopmund`a dogru yola cikarken 3 ingiliz daha kusmaya baslayinca herkesin kafasi iyice karisti. Helen vejeteryan. Diyelim ki o herkesin yemedigi vejeteryan bir sey yedi de ondan rahatsizlandi ama digerleri her seyi yiyen insanlar. Ne, kime, niye dokundu kimse bi sey anlamadi.
Swakopmund`a ulastigimizda hemen ertesi gun yapilacak aktiviteler icin rezervasyon yaptirmak uzere bir acentaya gittik: Planorle sahilin uzerinde ucma, paragliding, kum sorfu, adrenalinli ne istersen var. Ben Iskelet Sahili uzerinde planorle ucmak istedim ama ertesi gunku yola cikis saatimize uymadigi icin rezervasyon yaptiramadim. Ne kadar cok istiyordum oysa o geziyi yapmayi!
Bu arada aractan kendini zor disari atan Helen, kaldirimda yatmaya baslayinca cok garip bir goruntu olustu: sanki bizden biri olmus de biz de onu kaldirip kaldirima ativermisiz gibi bir haldeydi kizcagiz.
Swakopmund`da 10 gun sonra ilk kez belediyeye ait evlerde kalacaktik. Yani sirtimiz yumusak bir yatak gorecek! Evler iki odali, dort yatakli. Ve odalari kim kiminle paylasacak diye karar vermek lazim.
Angie ve Conci ile oda paylasmaya karar verdik ama bir kisi daha bulmamiz gerek. Ortaya garip bir durum cikti: Kimse Isvicreli Helen ile ev veya oda paylasmak istemiyor. Etme bulma dunyasi midir nedir hasta haliyle ortada kaldi. Benim yuzumun yumusadigini goren Conci ve Angie `Sakin aklindan bile gecirme!` dediler. Conci de Isvicre`de yasiyor ama aslinda Italyan. Bir onceki turda rastlanti eseri Helen ile berbaberlermis. O turdan zaten Helen`e karsi sabri tukenmis, kesinlikle istemiyor. Ama kiz hasta, ayakta duramiyor ve bir Allahin kulu elinden tutup `gel bizimle kal` demiyor. Odaya esyalarimizi goturdukten sonra Conci ve Angie`yi karsima alip `Arkadaslar, lutfen beni affedin ama ben Helen`i kendi odama almak istiyorum.` dedim. Kiyamet koptu. Anlatiyorum: `Yazik, hasta. Kil ve gicik olabilir. Beni cadirina almamis olabilir ama yabanci bir ulkede tek basina ve cok hasta. Ayiptir. Havlayana havlayarak mi cevap verecegiz? Alalim garibani.` diyorum, dil dokuyorum, Nuh deyip peygamber demiyorlar. Neyse, sonra dil dokmelerim sonunda yumusadilar. Bir de ozellikle onceki turdan bir cok zevzekliklerine maruz kalan Conci`den soz aldim ve de soz verdim: `Sen hic bi seye karisma, eni sonu bir gece, ben hallederim her seyi` diye.
Angie ve Conci `O seni cadirindan nerdeyse atti, sen onu odana aliyorsun. Bu kadar iyilik artik enayilige kayiyor biraz.` dediler ama olsun. Odamdaki diger yataga Helen`i yerlestirdim. Istedigi bi sey var mi diye sorup uyumaya biraktim.
Aksam Rudy ve Gana (esyalarini Biritish Airways`in kaybettigi Israilli balayi cifti), Angie, Conci ve 3 gencecik degisik projelerde gonullu calisan Ingiliz ile beraber yemege cikmaya karar verdik. Ama kaldigimiz evin tek bir anahtari oldugu icin Helen`i iceri mi kilitleyelim, anahtari ona mi birakalim ama kapiyi acacak hali yok, odayi acik mi birakalim konusunda karar vermeye calisirken Angie ile Conci `Sen aldin odana, sen hallet. Bize kalsa kilitler gideriz.` dediler. Hasta adam odaya kilitlenir mi hic? Bi sey olsa icerde kalacak. Ama Helen`e durumu aciklamaya calisirken Helen o halsiz haliyle yine huzursuzluk cikarmayi becerince Conci kendi odasindan cikip Helen`i benim anlamadigim bir dilde cok fena hasladi. Megersem beraber katildiklari turda diger turistlere Conci`yi biraz saf, hafif salak ve Ingilizcesi iyi degil diye tanistirip gruptan dislamis vs vs bi suru gereksiz dedikodulara girismis. Conci de patlayiverdi yeter senden cektigim diye.
Bu kez Helen`le ben konusup anahtar isini halletmeye calisirken Helen bana da cikismaya baslayince artik benim de sigortalarim yavastan atmaya basladi. `Ne kadar yanlis birine kapris yapiyorsun su an Helen. Seni odasina almayi kabul eden tek kisi benim. Biraz saygiyi hakettigimi dusunuyorum. Sesinin tonuna dikkat et istersen.` deyince o anlamsiz bakisli gozleri saskinlikla koca koca acildi. Once cok sasirdi. Aslinda cok uzuldum insanin kendinden bu kadar bihaber olmasina. Kimsenin kendisini istemedigini, kendisiyle oda paylasmaya yanasmadigini ve kil oldugundan bihaber asip keserken bir anda sakinledi, sustu ve yeniden uykuya daldi.

Ben de derin bir Ohhhhh cekip deniz urunu yemekleri hayali ile yemege ciktim...

Foto 1: Fok kolonisi -kaya gibi gorunen hersey fok aslinda-

Foto 2: Ortada yatan cakal, basi bos kalacak yavrulari yemek icin oylece aralarinda guneslenip bekliyor.

Iskelet Sahiline dogru…

2009-04-07T22:37:00.000-07:00

Iskelet Sahiline dogru yola cikmadan once ihtiyaclarimizi almak icin Uis adli bir kasabadaki supermarkette mola verdik. Uis o kadar sevimsiz bir kasaba ki kelimeler bile gereksizdi. Kupkuru, boz, renksiz kasabanin bir o kadar sevimsiz supermarketinin onunde beklerken, issizlik ve parasizligin uzerlerine etiket gibi yapistigi bir kac kisi yanima gelerek konusmaya basladi. Her beyaz yuz bir umit kapisi ya ne gelirse akillarina o andan, konusup bir seyler koparmaya calisma huyu bu kasabada dikkatimi cekti. Nerde yasadigimi soyleyince de sanki Uganda oradan cok daha matah bir yermis, insanlar refah icinde yuzermis gibi `beni de oraya gotur` diyenler mi istersin, `Bana ekmek alir misin?` diyenler mi istersin, biraz sinir bozucuydu.
Hic bir yerin ortasinda dogup yasamak nasil bir his acaba? diye dusuncelere daldim. Tamam, insan kendi kaderini kendisi sekillendirebilir, kendi gemisini yurutmenin bir yolunu biraz akilliysa bulur, ama hayatini bu kasabada geciren bir kisi bu kisir donguden nasil kurtulabilir, o gemi nasil yurur bilemedim.
Sevimsiz kasabayi sevimsiz dusuncelerle terkedip Iskelet Sahiline dogru yola ciktik.
Iskelet Sahili, Atlantik Okyanusunun Namibya`nin kuzey ve Angola`nin guney sahiline verilen isim. Bushmen bu bolgeye `Tanri`nin kizginlikla yarattigi yer` derlermis, Portekizli gemiciler ise `Cehennemin Kapilari`.
Sahilde Bengeula Dalgalarinin etkisiyle okyanustan yogun gelen yogun sis olusur ve gozunun onunun goremez bir hale getirirmis kazayla bu sahile cikmak zorunda kalan gemicileri. Denizden karaya dogru esen suratli ruzgar neticesi ile bu sis sahilden iceri dogru girerek yagmur yagmasina firsat vermezmis. Yillik yagis 10mmyi gecmezmis. Biz kez bu sahile vuran gemicilerin oncelikle sahile cikmalari cok zor oldugu gibi su olmayan, insan barindirmaya uygun olmayan bu sahilde gidebilecekleri tek yer col oldugu icin telef olup giderlermis. Sahilin Iskelet Sahili olmasinin nedeni bu nedenle olup arta kalan iskeletleri de olabilir. Ama esas neden balina ticareti yayginken oldurulen balinalarin iskeletlerinin burada birakilmasi ve ayrica sahile vuran gemi iskeletleriymis. 1000den fazla gemi enkazina rastlanan Sahilin en meshur enkazlari Eduard Bohlen, Otavi, Duendin Star ve Tong Taw`mus.
Bir cok belgeselin cekildigi Iskelet Sahili`nde, belgeselllerin konusu dogal olarak asiri kurakliga dayanabilmek icin hayvanlarin yillarca gecirdigi adaptasyon evrimi. Burada bitkilerin ve boceklerin tek su kaynagi okyanustan gelen sisin sabah biraktigi cig. Yuzey suyu hic bir sekilde yok. Ic kisimlara dogru gidince dere yataklarina babun, zurafa, aslan, siyah gergedan ve Spring ceylanina da rastlaniliyorumus ve su gereksinimlerini babunlarin veya fillerin kaziyip ortaya cikardiklari kuyulardan sagliyorlarmis.
Bizim seyahatimiz sirasinda her hangi bir hayat izine saatlerce yol almamiza ragmen rastlamadik. Goruntu cok korkutucuydu: Sonsuzlukmus gibi gorunen ucsuz bucaksiz colde egrilmis, yikilmis elektrik direkleri, seraplar nedeni ile kaybolmus ufuk cizgisi, etrafimiz cok buyuk bir golle cevrili gibi goruntu olusturan seraplar, seyrek seyrek serpistirilmis kuru calilar… Saatlerce ayni goruntuye bakarak sahile dogru yol aldik ve sicak Damaraland havasi yerini buz gibi bir soguga birakti.
Sahile ulastigimizda yemek molasi verdik. Hazir mola vermisken bagajdan herkes polar ceketlerini ve kazaklarini, coraplarini, ayakkabilarini cikardi. Kalin kiyafetim pek olmadigi icin titreyerek sahile dogru kisa bir yuruyus yaptik. Sahildeki dalgalar icin de fok baliklarinin oynastigini gorunce cok heyecanlandik. Sanki o su buz gibi degilmis gibi oyle keyifli bir oynayislari vardi ki okyanusta, uzun sure seyretmek istesek de soguktan dondugumuz icin pek beceremedik.
Ben, gunesin vurup isittigi bir kaya parcasinin kovuguna girip nerdeyse kayalara sarilarak bir muddet izledik o keyifli goruntuyu. Sonra yemek hazir olunca ruzgardan savrulup donarak aracimiza dogru gittim.
Arkasi yarin…
Foto 1: Issizlik, sonsuzluk, bosluk, sessizlik
Foto 2: Kaya parcasina siginarak isinirken
Foto 3: Zipir Angie ile issizliga is, sonsuzluga son, bosluga madde, sessizlige ses katmaya calisirken...

Beyaz Leydi (?!)

2009-04-07T04:21:00.001-07:00

Bir gun once yapmayi planladigimiz yuruyusu yapmak uzere yine ver elini yollar, daglar derken yuruyusumuze basladik. Basladik da bize verilen rehber tazi ile keci arasi bir hiz ve ceviklikte cikinca pesinde dilimiz bir karis disarda pesinden surunmeye basladik. Manzara o kadar guzel ve garip ki kafamizi kaldirip bakmaya kalksak, rehber kayalarin arasinda yok oldugu icin yakalayabildigimiz bir yerde rica etmek istedim: `Cok hizli gidiyorsunuz, etrafa bakip iki kare fotograf cekemiyoruz.` diye. `Vakit nakittir` deyince cok sasirdik. Yavas yavas sallana sallana yuruyen rehberlere alisinca tazi rehber, bir de ustune ustluk `vakit nakittir` deyince tatilde oldugumuzu, bunun bir yuruyus oldugunu, kosu olmadigini animsatmak geregi hissettik. Dinlemedi. E dinlemeyince biz de kendi aramizda `manzaranin keyfini cikarmayi secenler` grubu kurup kendi basimiza kuru dere yatagini takip ederek yolumuzu bulmaya calistik.
Gelelim Beyaz Leydi`ye... Beyaz Leydi yine Namibya-Damaraland`daki Brandberg dagindaki kovuklardan birinde geceleyen Alman kasif ve topograf Reinhard Maack tarafindan bulunan bir grup Kaya Sanati eserinin en ilgi cekici olaninin adi. Kimin bu resmi yaptigi, ne zaman yaptigi hakkinda bi suru teori uretilip en sonunda Bushmenler tarafindan yapildigina karar kilinmis.
Maack, geceledigi kaya oyugunda sabah uyaninca duvarda bir takim cizimlere rastlayip cok etkilenmis. Cunku resim grubunda bi suru insan, antilop da varmis ama figurlerden bir tanesi biraz ilgincmis: Diger insan figurlerine gore daha uzun ve beyaz bacakli bir figur. Gerci figurun cok bariz pipisi var ama neden Leydi adini vermis onu Maack`in o anki ruh haline baglamaktan baska bir secenek yok. Torensel bir dans yapar gibi bir pozisyonda, biraz `Medicine Man` edasi var ve bacaklari ve kollari da sanki boyanmis gibi ya da bir takim aksesuarlarla suslenmis gibi beyaz. Etrafindaki oriks antiloplarindan birinin de insan gibi bacaklari var. Samanik bir toren soz konusu olabilecegi dusunulen bu sahnede toren icin oriks kiligina girmis bir insan olabilecegi gibi cizen kisinin kafasi da ruhlarla iletisime gecmek icin kullandigi maddelerden dolayi biraz donmus olabilirmis.
Resmin yasi en az 1800 yil diye tahmin ediliyor. Cunku kromatografi denilen boyada kullanilam yumurtanin beyazindaki proteinin olcmeye dayali yonteme gore 1800 yil sonra proteinden eser kalmiyor. Bu cizimlerde de protein izi kalmadigi icin en garantili soylem bu pipili Beyaz Leydi`nin 1800 yildan daha yasli oldugu.
Maack, bu erkek figurune leydi diyerek ortaligi karistirdigi gibi bir de bu Leydi`nin Akdenizli, Misirli veya Fenikeli olabilecegine dair de bazi teorilerle kendi kafasi da bayagi karisik bir sahis gibi geldi bana. Bu teorisine Fransiz antropolojist Breuil`i de inandirinca O da `Beyaz Leydi bence Giritli` deyivermis. Bilim dunyasini karistirdikca karistirmislar.
20. yuzyila gelindiginde ise beyaz bacakli `Hanimefendi`nin etraftaki diger cizimler gibi Bushmenlere ait oldugu kabullenilmis. Sit alani olmadan once gelen turistlerin cizim uzerine su dokup (Cis yapmak anlamindaki su dokmek degil haaa! Ama kim bilir???) daha rahat gormeye calismalari ile zedelenmis olsa da su an burasi da Dunya Mirasi alani ilan edilerek koruma altina alinmis. Sadece rehberler esliginde ziyaret edilen bu alan, kuru bir nehir yatagindan yapilan zorlu bir yuruyusle ulasiliyor.
Zorlu yuruyusle ulastik ve zorlu bir inisle `tavsan kac, tazi tut` tarzini benimsemis rehberimize artik donuste gereksinim duymadigimiz icin daha keyifli bir yuruyusle donduk.
Fok baliklarina ulasmak icin Iskelet Sahillerine dogru uzuuuunnnnnn –ya da uzun gorunen- yolumuza koyulduk.

Foto 1: Yuruyuse basladigimiz nokta (dagdaki renk farkliliklari degisik minerallerin varligina isaret)

Foto 2: Devrilse hepimizi linc edecek kayalarin arasinda gecti yuruyusumuz

Foto 3: Yerli dili alfabeye gecirmeye latin alfabesi yetmeyince bakin nasil bir goruntu cikmis ortaya???

Filli Ruyalar

2009-04-02T03:10:00.001-07:00

Namibya – Brandberg dagindaki diger bir Kaya Sanati sit alani olan `Beyaz Leydi` yuruyusumuze dualarimiz kabul oldugundan midir nedir gec kaldik. Zaten o kadar yuruduk ki halimiz de pek kalmamisti zaten.
Kamp yerimize ulasinca her zaman oldugu gibi once cadirlar kuruldu, sonra duslar alindi, ahcimiz kaynayan kazanlardan misler gibi kokular arasinda efsane yemeklerini yapmaya basladi.
Kamp kurdugumuz yerde bir tane de luks konaklama yeri vardi, havuzuna girmek icin bir ara oraya da gittik ama nerde???? Bahcede dolasan bir anne, iki yavru meerkati (cayir faresi, Aslan Kral`daki Timon hani) gorunce ben havuz, yorgunluk hepsini unuttum. O kadar sevimli bir hayvan ki anlatilmaz! `Krik krik` diye sesler cikarip hic kimseyi umursamadan topragi kazip bocek, solucan aramaya devam etmesi, yavrularini ve kendini ellememize hic aldirmamasi, hatta elime aldigimda o meshur iki ayagi uzerine dikilip ellerini onunde kavusturup durusu aklimi basimdan aldi. Arada bir gokyuzunde alici bir kus gordugunde ise hemencecik saklanivermesi de ayri sevimliydi: Kaslari catiliyor, mumkun oldugu kadar yere siniyor ve siperdeki bir asker gibi bekleyip sonra da `tral lal laaa` der gibi hoplayip ziplamaya devam ediyordu.
Yemekten once etrafta gezinen filler oldugunu gorup azcik yaklasip fotograf ceksek mi diye aklmizidan gecirdik ama anne fillerin uzerimize dogru tehditkar hamleler yapmasi uzerinde bu girisim yarida kaldi.
Aksam yemegi yedikten sonra kamp yerinde bir sarki turkudur basladi. Rehbere ne oldugunu sordum. Damaraland yerlileri bir grup kurmuslar, turistlere sarki soyluyorlarmis. Hemen bizim ekiple konusup azcik eglenmek ve yerlilere destek olabilmek icin biz de gosteri istedik.
Aman Allahim! O ne ahenkli ve cok sesli sarkilar! O ne dans, samata, gurultu! Bayildik! Gruptan bir kisi once soyleyecekleri sarkinin anlamini acikliyor, sonra samata basliyor! Sarkilarin sozlerinde aileden uzakta calismak icin bulunanlar, araba sevdasi, her sey var. Hele bir sarki vardi ki hepimizi gulmekten yerlere yatirdi: Toyota Cressida. Sarkinin tek dizesi Toyota Cressida (bir Toyota modeli) ve o arabanin cikaracagi bilumum sesler! Kimisi korna oldu, kimisi vites kolu, kimisi silecek, basladilar arabaya binmis de suruyor gibi komik hareketlerle dans etmeye! Bizim bu arabadan neyimiz eksik deyince biz de basladik dansetmeye…
Soyledikleri bir sarki vardi ki hepimizi huzunlendirdi: Kendinden uzakta, sehirde calisan sevgilisi icin bir genc kizin agzindan soylenen sarkinin sozleri soyle:
`Geri gel sevgilim,
Seni cok ozledim,
Ben sana ulasamiyorum,
Aramizda Namibya`nin yuksek daglari var`
Dansedip eglendikten sonra biraz da kagit oynadik, sonra uyku zamani geldi.
Bu arada tuvalete gitmek icin ellerinde fenerle uzaklasan Alman hemsirelerden bir ciglik koptu. Kosarak gidenler yerdeki akrebi gorunce ali al moru mor olarak geri geldiler. Ben de bu arada zaten tuvaletteydim, disari cikinca beni de fil geliyor sanip ayrica korktular. Cunku daha once calilarin arasinda bir fil gorup onun gitmesini beklemisler. Akrep gorup ustune de karanliktan ben cikinca fil geliyor diye iyice panik olmuslar.
Akrep olayi uzerine herkes cadirlarinin icini guzelce kontrol edip ondan sonra uyumaya cesaret etti. Ben gece aksam uzeri ictigim biralarin beni zorlamasina aldirmadan ya fil cikarsa diye tuvalete falan gidemedim. Geceler artik cok sicak oldugu icin cadirin pencereleri acik yatmaya basladim ama agac dallarinin hisirtisi, kuru ruzgarin etkisiyle olusan golgeler ve kipirtilarin da etkisiyle olsa gerek butun gece ruyamda fillerden kactim.
Ertesi gun Beyaz Leydi`mizi gormeye gidecegiz, yine yuruyus var. Herkes o gun yaptigimiz yuruyuslerin etkisi ile misil misil uyudu.

`Belki de su var` adinda bir yer

2009-04-01T05:13:00.000-07:00

Namibya`da en son Taslasmis Orman`da buyulenmistik degil mi?
Taslasmis Orman`da yurudukten sonra, bir yurume maratonu basladi ki durdurabilene askolsun. Kostur kostur Damaraland`da Afrika`nin en petroglif (kayayi oyarak yapilan Kaya Sanati) yogun sit alani olan Twyfelfontein`e (ya da yerli dilinde /Ui-//aes) dogru yola ciktik. Yerli dilindeki o, / veya // isaretleri hani Tanrilar Cildirmis Olmali filminde dillerini damaklarina yapistirip sonra birdenbire serbest birakarak cikardiklari sesler vardi ya iste onlarin bazilarini anlatmak icin kullaniliyor. Hangisinin hangisi oldugunu bana anlatmak, deveye hendek atlatmaktan daha zor oldugu icin o konuyu bu kadarcik bir bilgiyle gecistiriyorum.
Twyfelfontein aslinda Afrikaans dilinde `varligi supheli cesme` ya da `belki de su var` anlamina geliyor. Nedeni ise 1946 yilinda buraya yerlesen bir ciftci, alandaki su kaynaklarinin ailesine ve cfitligindeki hayvanlara yetip yetmeyecegine emin olamayinca boyle garip bir isim koymus.
Bu kayalik sit alaninda 2000den fazla Kaya Sanati eseri var ve yuzyillardir kutsal bir alan olarak bilinip kullanildigi icin bilim adamlari degisik zamanlarda yapilan bu eserlerin yasinin 1000 ile 10,000 yil arasi oldugunu tahmin ediyorlar. Unesco tarafindan 2007 yilinda Dunya Mirasi alani olarak ilan edilen bu sit alaninda henuz boya kullanimi bilinmeden yapilmis, oyma veya kayanin yuzeyini siyirma teknigi kullanilmis. Yerlilerin bu alani cok uzun sureden beri bildigi ve fakat bu dunyadan goc etmis kutsal ruhlarin yasadigi bir alan olarak bildikleri icin alana korkularindan/saygilarindan girmedikleri ogrenilmis. Afrika`da her konuda oldugu gibi yerlinin yillardir bilip icinde yasadigi gercek, beyaz adam gorunce birdenbire adi duyulup her yil 40 000 adet turistin ziyaret ettigi, kutsalligindan eser kalmayan bir sit alani haline gelmis.
Dusunuyorum da benim icin cok ozel, kutsal olan bir alan olsa, yillarca atalarimin ruhlarinin yasadigina inandigim, benim olmasina ragmen saygimdan/korkumdan gezip dolasmadigim bir tapinagim olsa, ben ona yillarca gozum gibi baksam, sonra birdenbire birileri gelip adim adim her yerine bakip kurcalasa, ustune basmadik toprak birakmasa ne dusunurdum? Insanligin gelisimini anlama, medeniyetlerin tarih haritasini cikarma vs vs tamam ama ne dusunurdum? Bana geri ve vahsi diyenler hakkinda ben ne dusunurdum???
Kayalardaki resimlerin arasinda gergedan, fil, deve kusu ve zurafa en cok tekrarlanani. Bir rehberin dedigine gore bu cizimleri tas devrinde cocuklari egitmek icin kullanmislar. Daha acemice olan eserler ise cocuklar tarafindan yapilmis. Gercekligi suphe goturen bir teori bu ama baska bir teori de yok.
Yuruyusumuze oglenin sicaginda basladigimiz icin 1 saatlik bu gezi colde kavrulmaya donusse de 20 yasindakinden 60 yasindakine kadar herkesin tamamladigi ve sicaktan eriyerek de olsa cok keyif aldigi bir yuruyus oldu. Alman hemsireler vucutlarinda gunes yagi surmedik herhangi bir acik nokta birakmadan, bilgiye ac sevimli ve merakli gozleriyle yuruyusu tamamlarken 60 yasindaki diger Alman bayan Anna, hic gikini cikarmadan herseyi dinleyip Ingilizcesinin yetmedigi yerlerde Almanca tercume yapan diger arkadaslardan yardim aldi.
Sicaktan kayalarin arasinda saklanmis bir suru kaya faresi –hamster gibi bi sey-, kertenkele oldugu icin tirmanirken elimizi tutunmak icin attigimiz her kovuga bakar olduk. Bu kovuklardan bir tanesinde elimin tam yaninda duran kaya faresi nedense kacmayinca bir anda rehber kadincagiz –zaten tombul ve sicaktan zor yuruyor- bir ara arkasina bakinca kimseyi goremedi. Hepimiz farenin basina toplanip hic bir sekilde kacmayan hayvancagizi azcik sevdik.
Rehberimiz sicaktan bayildi bayilacak, yigiliverirse kimin tasimaya gucu yetecek derken yuruyusumuz bitti. Ziyaretci merkezinde soguk bi seyler icip dinlendikten sonra `Beyaz Leydi` Kaya Sanati yuruyusumuze yetismek uzere cabucak tekrar yola koyulduk.

foto 1: Zurafa, aslan ve antilop turlerinin cok net oldugu cizimler

foto 2: Ben Hulya Kocyigit pozunda

foto 3: Kaya Faremiz (hemen sahiplendik zavalliciga)

foto 4: Azimli grup eriyerek tirmanista

foto 5: Ayin yuzeyindeyiz sanki

Ekmek var, ekmek yok…

2009-03-16T22:53:00.000-07:00

Cukurova`da geceler cok sicak oldugu icin –sanki gunduzler pufur pufur serin de- Mayis ayindan Ekim ayina kadar, yaylaya gitmeyenler evlerinin daminda uyurlardi. Bizim kalabalik aile de, yaylada olmadigimiz zamanlar coluk cocuk hep beraber dama tasinirdi uyuyabilmek icin. Tabii ki o kadar cocukla uykuya dalmak zor. Tepisen, kosusan, oynayan, hoplayip ziplayan bi suru cocuk damda olunca damin etrafini duvarla cevirmek farz olmus. Hani Vizontele`deki gibi dusup kolunu bacagini kiran olmasin diye…
Aksam oldu mu tum dam, cibinliklerle kaplanir ve icinde kikirdeyerek oyun oynayan o kadar cocugun bazen kahkaha, bazen fisirdayan sesleri icinde yildizlara bakarak uyunurdu. Babam, her gun yorulmadan bana Buyuk Ayi ve Kucuk Ayi`yi gosterir, ordan Ktutp Yildizina dogru yol alirdik. Samanyolu bile cikardi. O kadar yildizin arasinda Kutup Yildizini arayan gozlerim artik kendi kendine kapandiginda, sabahin dogar dogmaz yakan gunesine uyanirdim.
Yine boyle bi gecede alisik olmadigimiz seslere uyandik. 12 Eylul 1980… Butun camiilerden birileri bi seyler anlatiyor, ben henuz ilk darbemi yasadigim icin ne oldugunun hic farkinda degilim. Herkes pur dikkat dinlerken ben damdaki o yataktan bu yataga kosturup `Ne oldu, ne oldu?` diye kocaman gozlerle anlamaya calisiyorum. Sela mi okunuyor, ezan mi okunuyor ayirdinda degilim ama birileri devamli konusuyor camii hoparlorlerinden.
Sonunda en kucuk abim Levent, `Allah kahretsin` ve bi suru Adana kufurunu siralayip –babamin duymayacagi bir yerde tabii ki… Ne bicim Adanaliysak, evde `Esek` demek bile yasak- `Darbe oldu Meltem, asker yonetimi ele aldi. ` dedi. Ne demek acaba?
Annemle babamin arasinda uyudugum gecelerde, babamin elinin otomatik olarak saat basi radyoya gittigini ve devamli `ajansi` dinledigi yillari yasiyorduk. Cocuklarin nerdeyse hepsi Ankara`da universitede okudugu icin kim olmus, kim kalmisin haberini kaygili bir sekilde hic atlamazdi. Cok korkardik abilerime bi sey olcak diye.
Sonunda asker yonetime el koymustu. Levent abim sakinlesinca bana anlattigi kadari ile bunu anlayabilmistim.
Ertesi gun sokaklarda in cin top oynarken SIKIYONETIMIN de ne oldugunu ogrenmis oldum. Idamlari, hapisleri gazetelerden okurken bizim de basimiza bi seyler gelecegini hic tahmin edememistik.
Abilerimden Ertan, daha yeni ogretmen olmus, Adana`da goreve baslamisti. Ortalik sakinlesince O da gorevine devam etmek uzere Adana`ya gitti. Gitti ve bir gun yok oldu. Buhar oldu, uctu sanki.
Nasil ve neden oldugunu aklim da pek ermediginden cok net animsamiyorum ama ogrendik ki abim iceri alinmis. Sucu, ders sirasinda propaganda yapmakmis. Komunistmis. Solcuymus. O zamanki aklimla tum bunlar ne demek hic bir fikrim yok. Tek bildigim Mavi Gozlu Dev de solcu, bizim evde bi suru kitabi var. Cocuklar icin yazdigi hikayelerden olusan Sevdali Bulut kitabini okumus ve cok sevmistim. Hatta tepemde bana sevdali bir bulut var mi diye cimenlere uzanir, gokyuzunde sevdali bulutumu arar, gunesli havalarda uzerime golge dusurerek bir bulut gecse, sevdalisi olurdum.
Bir de evimizde duvara asili Bulent Ecevit`in resmi vardi, darbeden sonra indirdik. Cunku o da Solcuymus. Karaoglan degil miydi O? Kibris`a asker cikarinca herkes adini haykirip sokaklara dokulmemis miydi? Kotu bi sey olamazdi o zaman Solcu olmak. Ama ben anlamadim o darbe sonrasindaki kavram kargasasini. Abim galiba Mavi Gozlu Dev`den bahsetmisti de bunlar basina gelmisti.
Abim kaybolduktan sonra evde ne kadar `Solcu` kitabi varsa, sobada yaktik. Abim bu kitaplar yuzunden kaybolduysa, yansaydi bu kitaplar. Parcalayip parcalayip sobaya atip bir kac gun kitaplarla isindik. Sira Sevdali Bulut`a gelince `Yakmayalim bunu. Cocugum ben, benim kitabim bu. Beni de iceri alacak halleri yok ya?` dedim. Ablam `Ben sana baska masallar anlatir, baska kitaplar alirim.` dedi. Anlastik.
Annem tum gun aglar, ellerini dizlerine vurarak `Ertanim` der oldu. Babam aglamazdi ama yutkunmakta zorlanip odasina cekildiginde agladigini bilirdik. Kipkirmizi gozlerle cikardi o odadan.
Bu arada abimin nerde oldugunu bulma cabalari sonuc vermeye baslamisti. Bir gun babam, cocuklar gibi hoplaya ziplaya eve geldi, abimi bir karakolda mi hapisanede mi neredeyse uzaktan yururken gormus. Yuruyebiliyorsa, henuz olmemis, sakat kalmamis ya da falakaya alinmamis demekti.
Evdeki bayram havasini anlatmak olasi degil. Babamin gozlerimizin onunde beyazlasan saclarla dolu basi hafiflemisti sanki. Annem de dizlerine vurmayi hafifletti. Basindaki ortunun kenarlari daha az nemliydi artik, gozlerini silmesi azaldigindan. Ama gel gor ki abim hala icerde, ugrasilar netice vermiyor, icerde kalmaya devam ediyor.Bir hafta yuruyecek kadar saglikli olmasi bir gun sonrasini garantilemiyor. Cok acaip soylentiler duyuyoruz icerde neler olduguna dair.
Kucukken hep bir oyun oynardim: Evin en kucugu benim ya, bakkala hep ben gonderilirdim. Ama ekmek, seker, cay, her neyse alsam da ellerimle arkamda sakliyor gibi yapip `Ekmek bitmis.` derdim. Annem de `Aaaaa, goruyor musun bak ekmeksiz kaldik.` derdi mahsuscuktan. Ben de O`nun cok uzulmus haline care oluyormusum gibi arkamda sakladigim ekmegi cikarir `Saka yaptim!` derdim. Annem de cok sevinirdi. Bazen de tam tersini yapardim. Arkamda gercekten ekmek olmazdi, ama ben yine de `Anne, ekmek kalmamis` derdim. Annem de once sakaciktan uzulur, sonra da `Hadi kizim, ver su ekmegi. Butun gun ellerin arkanda ekmegi saklayarak mi dolanacaksin?` derdi. Ben de o zaman cok buyuk bir kandirmacayi becermis olma mutluluguyla bos ellerimi gosterir `Anne, gercekten ekmek yok.` derdim. O zaman yine is bana duserdi. Komsulardan fazla ekmekleri var mi diye sormaya yollanirdim.
Annemin sevincinin sonmeye basladigi gunler, ayakkabi dolabinda Ertan abimin eski bir cift ayakkabisini buldum. Annem evde yoktu. O ayakkabilari kapinin onune sanki birisi aceleyle cikarmis da iceri girmis gibi koydum. Annemi ekmekle kandirdigim gibi ayakkabilarla kandiracak, bir kac dakika da olsa mutlu edecektim.
Kapi calindi, elektrikli bir dugmeyle acilan kapilardandi, dugmeye bastim. Annem basamaklari cikarken ben de ayakkabilarin tam onunda cok mutlu oldugum bi sey olmus da onu saklamaya calisiyor gibi bir yuz ifadesiyle annemin merdivenlerden cikmasini beklemeye basladim.
Evde herkesin mutsuz oldugu o gunlerde annem, dudagimin kenarinda kivrilan gulumsemeyi once anlamadi. Ama basamaklari cikip ta abimin ayakkabilarini gorunce yuzu degisti. `Ertan mi geldi?` dedi. Ben de ekmegi saklar gibi `Yooo, kimse gelmedi.` dedim. Annem `Kizim, saka yapma. Ertan geldi di mi?` dedi. Ben yine –ama gulumseyerek- `Hayir Anne, gelmedi. Iceri aldilar ya abimi.` dedim. Annem –ekmek oyunlarimin verdigi tecrubeyle- kosarak eve girip butun odalari aramaya `Oglum! Yavrum! Kurban oldugum yavrum! Geri mi geldin!!` diye haykirarak ve sevinc gozyaslari ile evin tum odalarini kosarak abimi aramaya basladi. O an annemi bes on dakikaligina da mutlu etmek adina ne kadar buyuk bir yanlis yaptigimin farkina vardim. Tek istedigim annem azcik mutlu olsun, gulumsesindi. `Yavrum!` diyerek tum odalari, kapi arkalarini, banyoyu, tuvaleti, saklanip supriz yapilacak her yeri aradi.
Ben, annemin bu kisa mutluluk aninin omrumun sonuna kadar unutmayacagim ve her aklima geldikce aglayip utanacagim bir vicdan azabina donusecegini bilmemistim ayakkabilara sarilip aglarken. Annem, hala umutlu yanima donup `Meltem, nereye saklandi Ertan?` dediginde ayakkabilar elimde `Anne, Ertan abim gercekten yok. Hani ekmek gibi…` diyebildim. Beraber cokup agladik kapi onunde.
Cok utandim. Cocuktum, biliyorum ama oyle inceliksiz bir cocuk da degildim. Nasil dusunemedim, nasil boyle bir oyun oynadim anneme, kendimi hic affetmedim. Hala da affetmiyorum. Hala her aklima geldigimde yutkunmakta zorlanip, babam gibi bir odaya girip kipkirmizi gozlerle cikiyorum o odadan.
Abim, bir gun cikageldi. Evin onunde oynarken, birisi gelip elleri ile gozlerimi kapatti. Cok agir sigara ve garip bir seyler kokan birisinin elleri. Uzun sure kurtulmakicin kivrandiktan sonra gormekle aklimi kaciracabilecegim kadar mutlu edebilecek tek insani, abimi gorunce, once nefes alamayacak kadar sarilip, sonra da anneme gercek mujdeyi vermek icin merdivenleri ucarak ciktim.
Abim, gorevinden atildi. Yillarca okuyup ogretmen olmus, bir kalemde de silinip atilmisti. O yil yine universite sinavlarina girip Ankara Hukuk`u kazandi. Okudu, avukat oldu. Mezun olunca davalar acti, ogretmenligini geri aldi. Su an hem ogretmenlik, hem de avukatlik yapiyor inadindan `Ben bu ikisi icin de dirsek curuttum yillarca.` diye.
Sevdali Bulut kitabini da bana geri alan olmadi 3 yil oncesine kadar. Kendisine `Danseden Bulut` dedigim cok bir kiymetli bir arkadasim bana bu kitabi Uganda`ya gelmeden once alip hem de kendisi o guzel, tok sesiyle okudu, bana bulutlarla ilgili sevda hayalleri kurmayi animsatarak…

Bir varmis, bir yokmus...

2009-03-13T05:46:00.000-07:00

Bir varmis, bir yokmus, cooookkk yillar once alti cocuklu, kendi halinde bir aile varmis. Ailenin babasi kucuk bir kasabada saglik memuruymus, isi gucu cocuklarini okutmakmis. Ailenin annesi ev hanimiymis, isi gucu cocuklarinin okumasina yardim etmek ve onlara sarmalar, dolmalar, borekler yapmakmis.
Ilk bes cocuk birbirlerine cok yakin yaslardaymis. Evin annesi iki yilda bir cocuk dogururmus. Hep beraber alt alta ust uste buyumusler. Sonra ara vermisler yetti artik deyip cocuk yapmaya. Ama evin tek kizi –diger dordu erkekmis- fazla oyuncagi olmadigindan midir nedir hep bir kucuk kiz kardes hayali kurarmis.
Evin besinci cocugu o zaman onbir yasindaymis ve bir falcinin annesine `Sana son cocugun bakacak.` dedigi gunden beri kara kara dusunurmus. `O kadar kardesim var, niye ben bakacakmisim ki anneme?` diye. Cocukluk iste!
Bir gun anne, altinci cocugun da yolda oldugunu anlamis. Evin en buyuk cocugu onsekiz, en kucuk cocugu onbir yasinda o zaman. Bebege isimler takilmaya baslanmis: Tekne kazintisi, kazan dibi gibi. Garip bir heyecan varmis herkeste. En cok da o zaman onbes yasinda olan ailenin tek kizi heyecanliymis: Ya bir kizkardesi olursa???? O zaman `Aysegul Kucuk Anne` dergisindeki gibi gercek bir bebekle evcilik oynayabilecek!
Yazlari cok sicak olurmus o kucuk kasaba. Kasabadaki nerdeyse herkes bir saatlik mesafedeki bir yayladaki kucuk, tahta barakalarina tasinirmis sicak yazi atlatmak icin.
Kucuk bir vadi, icinde kucuk bir dere, derenin kenarlarindaki tepelerde tek tuk bir kac baraka.
Gece indiginde sadece cam agaclarinin dallarinda gezinen ruzgarin miriltisi, derenin yazin sonlarina dogru azalan siriltisi ve icindeki kurbagalarin senfonisinden baska hic bir ses cikmayan bir yayla burasi: Horzum… Cukurova`nin sicagindan kacmaya calisan ailelerin siginagi Horzum… Tapu derdi olmadigi, dagin basi bir yer oldugu icin, ailelerin amcalar, dayilar, teyzeler, halalar ve komsularin yan yana barakalarini cativerip yazin en sicak aylarinda kaciverdikleri yayla Horzum… Kisin kar altinda, herkesin unuttugu Horzum… Yazin coluk cocuk ailelerin kacip sigindigi Horzum…
31 Temmuz gecesi barakalardan birinde azcik telas varmis. Anne dogum sancilari icinde ama altinci cocugu dogurmanin verdigi rahatlikla, sabirla bekleniyormus dogacak bebek. Evin en kucugu o gun en kucugu olmaktan kurtulacakmis. Besinci cocuk, falcinin annesine soylediklerini animsiyormus: `Sana yaslandiginda en kucuk cocugun bakacak.` ve icinden `Bu gece bu is bitecek.` diyormus.
Sancilar artmaya basladiginda ebe cagirilmis. Ebe `Dayan` demis, `Biliyorum, kiz olacak.`
Ailede cocuk cok. Yillar sonra anneleri hamile kaldiginda utansalar mi, sevinseler mi sasirmis durumda dogumu bekliyorlarmis.
Iclerinde en heyecanlisi da henuz 15 yasinda olan ablaymis. Ne kadar cok istiyormus bir kiz kardesi olsun, ona O baksin, giydirsin, suslesin… Oyuncak bebeklerle oynama yasi da gectigi icin daha baska bir sey istiyormus: Gercek bebek… Hele bir de kiz olursa, at butun oyuncak bebekleri cop sepetine. Gerci oyle cok oyuncak bebegi de olmamis, annesinin, maharetli komsularin dikip icini pamuk doldurduklarindan baska da ama olsun.
Aksam saat onmus sancilarin basladiginda. Evin reisi de bekliyormus sabirla. Hanim icerde azcik kivraniyormus. Cocuklarin hepsi heyecanli. Ne de olsa anne otuzyedi yasinda, alisik olduklari bir yas degil bir kadinin bu yasta cocuk dogurmasina.
Saat gece yarisini bes gece bir bebek aglamasi ve ebe mujdeyi vermis: Kiz oldu!
Sevinc icinde baba, yorgun anne, cocuklar mutlu-saskin karisik…
Bebegin ismi konusunda en buyuk abi ve abla anlasamamislar. Abi Alev olsun istermis, abla Meltem… Sanki Abi `birak alev alev yaksin kavursun`, Abla da `Meltem gibi esip serinletsin` Kim bebege daha cok emek verecekse onun sozu gecmis: Meltem!
Komsular da merakla kiz mi erkek mi diye beklediginden, anneyle aralarindaki sevimli anlasma neticesinde kararlastirdiklari sekilde barakanin onundaki iki buyuk cinar arasindaki gerili ipe kirmizi bir ortu asilmisr gece yarisi. O ipe tek bir kirmizi kumas asilirsa, kiz, mavi asilirsa erkek oldugunu anlayacakmis komsular.
Sabah ipte asili kirmizi ortuyu goren komsular gozaydina gelmeye baslamislar. Abla da kucuk kizkardesiyla evcilik oynamaya… Bilmezmis o zaman bu kucuk kizin bir gun taaaaa adi bile acaip bi yerlere pigmelerle dans etmeye gidecegini, hep kucuk annesi olacak sanirmis…
Bu hikayenin devami??? Belki gelir, belki gelmezmis…Ama durun, gokten henuz uc elma dusmemis…

En cok hangi hayvani seviyorsunuz?

2009-02-19T00:53:00.000-08:00

Tanzanya`ya bu blogda tanistigim bir anne ve oglu da katilmislardi: Aliye ve Hasan
Hasan felaket bir cocuk. 11 yasinda. Cin gibi ve cok cok seker.
Gezinin bir aninda yine bu blogta tanistigim ve bana guvenip safariye katilan Tavsan ve esi , Aliye, Hasan ve ben ayni safari aracindayiz. Gordugumuz hayvanlar icinde en cok hangisini sevdigimizi konusuyoruz. Tavsan, zebralari sevmisti yanilmiyorsam. Degil mi Davsanim, kinali kuzum?
Esi, citalar gordugun andan itibaren hulyali bakislarla kendinden gecmisti. Ben zurafa hayraniyim. Zerafetlerine, sessizliklerine, uzun boylarina –bende olmayan seyler bunlar!- gozlerinin guzelliklerine, -benimkiler de fena sayilmaz ama ;)- …
Tavsan, Hasan`a sordu: Sen hangi hayvani en cok seviyorsun?
Hasan: Kofte olanlardan mi, olmayanlardan mi?
Tavsan –dumur icinde- : Nasil yani?
Hasan: Hani kotfe yapilabilecek hayvanlardan mi, kofte yapilamayacak olan hayvanlardan mi hangisini seviyorum????
Safari aracindan kopan kahkahalar o gun Serengeti sakini hayvanlari cok rahatsiz etmis olmali!
Hasan`cim, sana burdan bir selam!
Annecigin sana okutur bunu eminim.
Siz hangi hayvani en cok seviyorsunuz?
Hangisinden en iyi kiyma cikar ki kofte yapalim?
Hangisinden en iyi coban kavurma yapilir??????

foto 1: Hasan ve ben Tanzanya`da `kotfe yapilmayacak hayvanlari` gormek uzere Ngorongoro Dogal Parkina girmek uzereyken

Foto 2: Zanzibar`da en sevdigimiz `izgara olan hayvanlar`dan istakozlari mideye indirirken

Foto 3: Hasan Uganda`da benim evimde `kofte yapilmayan hayvanlar`dan olan benim kopeklerim Sutlac ve Lokum`la oynarken

Facebook`tan bir garip diyalog: Eblehim ben!

2009-02-15T23:31:00.001-08:00

Facebook`ta bir gun bir arkadaslik talebi geldi. Baktim ki Adana Anadolu Lisesi mezunu. Ben de Adana Anadolu Lisesi mezunuyum. Acaba tanisiyor muyuz diye kibarca yanitladim. Bir de bir kac tane yigenim de ayni okul mezunu oldugu icin arkadaslaridir belki diye dogrudan reddetmiyeyim, bir sorayim bakayim kimmis dedim.

Ilk mesaj (Benden XXXXX`e)
June 23 at 10:04am
Tanismiyoruz di mi? Cikmaramadim cunku...

XXXXX’den yanit:
June 23 at 2:30pm
yani adana anadolu lisesinden aynı dönemlerde degilsek tanışmamız normaldir diye düşünüyorum:Pama tabi bu eklemene engel bir durum olabilir mi??:)

(Icses: Garip bir yanit. Tabii ki tanismiyoruz ama ekle diyor. Kafam karisik)

Benden yanit (hala yigenlerimden birini taniyordur deyip yanit veriyorum)
June 24 at 9:55am
Selam XXXXX,Arkadas diye eklediklerimin hepsini taniyorum, o yuzden ekleyemiyorum.sonradan `kimdi kimdi?` diye dusunmektense boylesi daha iyi :)Sevgiler,Meltem

XXXXX`den yanit
June 24 at 5:55pm
:))ama çok yanlış bir strateji bu...bu arada iş ortamında mail atar gibi yazmanın önemini anlamış degilim...bir de üstüne red edip sevgi yollamak ise baharatı oluyor sanırıım..ve böyleside iyi degil:)

Bunun uzerine ben yanit yazmadim, yazacak bi sey yok cunku.

Aradan bir ay gecti ki bir mesaj daha:
Xxxxxx`den ikinici girisim:
August 30 at 2:55pm
bi cevap yazdın sonra sonra yine kayıplarda aramaya başladık seni..sen böle uzun uzun konuşsan ne olur sanki?:P

(Icses: senli benli olmusuz birdenbire, kayiplara karismisim... Uzun uzuuunnn ne anlatayim ki ben sana, XXXXX efendi? Hic bir zaman chat eden ya da chat edebilecek kadar vakti olan bir insan olamadigim icin garip cok geliyor bu mesaj.)

Yanit:
September 1 at 9:26am
XXXXX,tanimakdiklarimla yazismaktan hoslanmiyorum.

hem teknolojisi duzgun bir yerde yasamiyorum.

tek tarafli bir faaliyet olcak ama, cok merak ediyorsan istersen http://www.pigmelerledans.com/ u oku, orasi benim sitem.

orda merak ettigin bi sey olursa ayrica yaz

ama onun haricinde boyle yazsimalari sevmiyorum.

(Icses: Sevmiyorum. Sevmedigim daha onceli mesajlarimda da satir aralarinda sakli, ama anlamamis diye bir de cok yalin ve acik soyleyeyim dedim)

XXXXX`den acaip bir yanit:
September 1 at 3:21pm
bu nasıl bi egoizmdir yaaa...yani sen sevmiyorsun diye bende mi sevmeyim...iyi yazmayızzzz bu kadar rahatsız oluyorsan..ben ırakta-libya da bulundum ama senin kadar teknoloji yok diye aglayanını görmedi..hanımefendinin halini hatrını soralım dedim bin tane laf işittim...bu kafaylada canım pek tanıyamazsın..elin adamı olmak vardı senle tanışmak için.sagol ya meltem...
(Icses: Egoizmimden bahsederken benim sevmedigim bir seyi benden istediginin farkinda degil galiba. Benimle tanismak icin niye elin adami olmak gerek kismini anlayan varsa bana bir soylesin.)

Hirsini alamis XXXXX`den bir yanit daha (blogu okuduktan sonra):
September 1 at 3:27pm
okudum soru soracak herhangi bi nokta bulamadım...tam bir saçmalık-salaklık-çook film izlemekten biraz eblehlige kayış gördüm hepsi bu.soracak bi şey yok yani senin anlayacagın...

(Icses: Eblehim ben, gercekten yanit verdigim icin gercek bir eblehim! Hala yanit yazdigim icin ayrica eblehim!)

Saskin Meltem`den inadina kibar-yani bence kibar- bir yanit:
September 1 at 4:18pm
XXXXX,

Kibarca tanimadiklarimla yazismaktan hoslanmiyorum dedim.

Bu kadar hakaret beklemiyordum.

sikayet de etmiyorum ama her zaman elektrik yok,evimde internet yok.

Cogu zaman jenerator gururltusunde baglanti kurmaya calisiyorum.

Gercek bu, sikayet degil.

daha once tanismiyoruz, kusura bakmayin dedim baskalarina ama ilk kez hakaret isitiyorum.

Cok saskinim.

XXXXX`den son darbe:
September 1 at 6:37pm
hakaret etmedim..konuşmak istemiyorsan zorla degil ki..sana tanıdıklarınla iyi konuşmalar..yedi kat yabancıysak konuşmanında bi alemi yok diyorsun eywallah..

Bir guzel firca yeyip `ebleh` lafini da isittikten sonra baska bir yanit gelmedi.
Sonra yigenlerimden birine sordum, ayni donemden mezun olmuslar gercekten de.
Ama artik hic kimseye yanit vermeden dogrudan reddediyorum.
Varsinlar `Halan da cok kabaymis!` desinler yigenlerime, ya da `Aman ne burnu buyukmus desinler` ama durduk yere `ebleh` olmaktan daha iyidir diye dusunuyorum.

Taslasmis Orman`da yuruyus

2009-02-04T21:52:00.000-08:00

Namibya hikayelerine devam…
Himba Koyu`nu ziyaret ettikten sonra ertesi sabah iki guzel yuruyus yapma plani var: Birincisi Taslasmis Orman`da.
Henuz hava dayanilmaz sicakliga ulasmadan Taslamis Orman Jeolojik Sit Alanina ulastik. Aslinda ortada orman falan yok, savan ve cali formundaki agaclardan oulsan bir bitki ortusu var ama adinin orman olmasini nedeni 280 milyon (dile bile kolay degil, 280 milyon!) once Buzul Caginin sona ermesi ile eriyen buzlar nedeni ile dunyada bir suru cok ciddi seller olmus. Bu agaclari ise Kongo Havzasindan gelen seller taaa buraya kadar getirmis ve agaclar taslasmis.
Taslasmis dedik gectik ama agaclar nasil taslasir? Agaclar suruklendikten sonra Namibya`daki -o zaman col muydu bilimiyorum ama- silisi bol topraklarin altinda gomulu kalmis. Agaclarin hic birinin uzerinde dal olmamasi da bu agaclarin suruklenerek geldiginin kanitiymis. Silisi bol olan bu topraklarda gomulu kalan agaclar, oksijenle temasi kesildigi icin bozulmadan, normal bir bitkinin zamanla ugrayacagi hasara mazur kalmadan korundugu gibi zamanla silis molekulleri agacin govdesine girip agac molekullerinin yerini aldigi icin agaclar taslasmis. Yani kimse bu agaclara sinirlenip de `Tas kesilirsin insallah!` dememis ;) Bazilari 30 metreye kadar varan uzunlugu ile 50 adet agac varmis. Hepsini gormedik ama gorduklerimiz bizi yeterince etkiledi zaten.
Bu etkileyici acik hava muzesinde rehbersiz dolasmak, bitkileri koparmak, tas aliverip cebe atmak vs hersey yasak. Bakmak, dokunmak serbest, koparmak, almak, ic etmek tu kaka!
Daha once anlattigim Welwitcha bitkisinden de bol bol burada gorduk. Gozumuze bile takilmayan calilarin aslinda ne marifetleri oldugunu ogrendik. Ornegin yerde cali gibi kendi halinde duran bir bitki –gayet de sulu sulu dallari var, colde bulunmaz nimet!- aslinda koparinca zehirli bir sivi salgilayip kendini yedirmiyor. Kendini yedirmedigi gibi hayatta kalmak adina kendini yaktirmiyor da! Cunku bu bitki ile pisen etler bile zehirli oluyormus. Daha once bu calilari kullanip kamp yerinde yemek yapan talihsiz bir grup turist ertesi sabah kamp yerinde olu bulunmus. Namibya`ya gitmeden okudugum ulke ile ilgili turistik kitaplarda kamp yapanlar uyariliyordu sakin kendiniz cali cirpi toplayip ates yakmayin ama satin alin diye. Simdi nedenini anladim! Elimi bile surmem!
Taslasmis agaclara geri donersek goruntusu aynen yikilmis bir agac gibi ama tas! Bildiginiz tas! Govdesinde yas halkalari var, dallarin koptugu yerde budaklari var ama tas! Tastan kutukler oraya buraya serpilmis yatiyorlar. Uzaktan cok dogal gorunen hersey sihirli gibi, sinirli gibi kendini korumaya, hayatta kalmaya calisiyor bu Namibya denen yerde.

Foto 1: Rehber agacin budaklarini gosterirken (Merak edenler icin Helen ortadaki bagyan!)

Foto 2: Yakildigi zaman zehirleyen bitki

Foto 3: Taslasmis bir agac govdesi, arkadaki sefil gornumlu bitkiler 500-600 yasindaki meshur Welwitcha bitkileri

Elim varmiyor...

2009-01-29T01:53:00.000-08:00

Yazilmis ve yazilacak bi suru sey birikti elimde. Ama Israil-Filistin arasindaki gibi bir facia yasanirken, elim varmiyor `ay ne guzel, su oldu bu oldu` yazmaya buraya...

Yazamiyorum...

Affola!

Fotograf kimin bilmiyorum, ama o kadar cok kelime sigmis ki tek bir kareye...

Ben bi sey yazamiyorum...

Obama Buraya, Yumruk Havaya!

2009-01-21T21:17:00.000-08:00

Afrika`da kadinlar genelde dort metre uzunlugundaki bir kumasi alip ikiye kesip iki metresini omuz ve baslarini ortecek sekilde, iki metresini de bellerine baglayarak kiyafet olarak kullanirlar. Ulkesine gore bu kumasa kanga, kitenge vs denir.

Tanzanya gezisi -ki felaket bir gezi oldu, anlatacagim ama fotograflari yukledigim el hard diskine virus bulastigi icin 1000 kusur fotograf bir data kurtarma unitesine bagli 1.5 aydir- sirasinda bu kitengelerin Obama`lisini gorunce gozlerim yerinden ugradi veya firladi ;) -anladin sen! :) -

Afrika Obama`dan cok umutlu, Obama`yi ustune basina kiyafet olarak giyecek kadar da gururlu. Obama`nin Afrika gezisine cikmasini isteyenler var, `Obama Kenyalilara yesil kart verecek` diyenler var, ninesinin dogdugu koyde sabah aksam senlikler duzenlendi, Obama`nin yemin ettigi gece Uganda`da hayat durdu, herkes televizyon karsisinda.

Annem olsa iki sey soylerdi:

`Hakkimizda hayirlisi olsun`

`Allah utandirmasin`

Ben de cumleleri uzatip bi suru sey soylemek yerine annemle ayni fikirdeyim:

Hakkimizda hayirlisi olsun, Allah utandirmasin!

Kuru Suyun Bulundugu Buyuk Beyaz Yer

2009-01-21T03:35:00.000-08:00

Namibya`da, Kalahari Colunun kuzeybatisinda yeralan Etosha havzasi, aslinda bir `tuz colu` olacak kadar buyuk bir dogal park. 3 milyon yil oncesine kadar, buyuk ve sig bir tuz golu olan bu havza, golu besleyen Kunene nehrinin yatagini degistirip okyanusa akmaya baslamasiyla kurumus ve `Kuru Suyun Bulundugu Buyuk Beyaz Yer` anlamina gelen Etosha diye isimlendirilmis. Tamam, Etosha bu kadar sey anlamina gelmek icin cok kisa bir kelime, ama kaynaklarin ve rehberlerin yalancisiyim.

Etosha`da kucuk tuz golleri hala ara sira olusabiliyor ama en fazla yedi yilda bir! Komsu ulke Angola`nin kuzeyine yeterince yagmur yagacak da, o sular Cuvelai su sistemindeki nehirlere akacak da, bir de saglam yagacak da ancak Estosha`daki tuz havzasi azcik sulanacak…
Dogu Afrika`nin yemyesil yagmur ormanlari ile sapsari savanlarina alisik gozume, boz, kuru haliyle Etosha hic de cekici gelmedi. Topragin rengi cimento gibi, calilar, agaclar kuru ve renksiz… Tabii unutmamak lazim ki en kuru mevsimde, yagmus yagma olasiligina cok az kala geldim Etosha`ya. Bu andan daha kuragi yok bir yil icinde. Topragin rengi herseyi boyamis: Filler, aslanlar, antiloplar, agaclar, her sey boz bulanik bir garip renk.

Tabii ki yagmurun duzenli olarak herseyi yikayip agaclari yemyesil, hayvanlari tertemiz yapan Uganda`ya alisinca, buralari bana tuu pis kaka tozlu geldi.

Bir de bu kadar zor sartlarda yasayan hayvanlarin aklina sasip dururken aslinda yagis mevsiminden sonraki cennet gibi halini hic gormedigim icin asip kesiyorum tabii ki.

Ben hayvan olsaydim, hayatta burda yasamak istemezdim. Hayat mi bu? Su yok, yemek yok, serin hava yok…

Namibya`nin dogasinin florasinin ve faunasini nasil degistirdiginden azcik bahsetmistik. Sicaga uyum saglayan hayvanlari, bitkileri vardi hani. Isin sirri, evrim, degisim, uyum saglama, bukemedigin eli opme diye siralayabiliriz.

Ornegin bizim Uganda`daki filler (Bizim? Nasil da sahiplenmisim!) sularda taklalar atarak oynasip cesit cesit meyve ve yesillikle cenneti dunyada yasarken Estosha`dakiler dogaya uyum saglamak zorunda kalarak Col Fili olmuslar.

Normalde gunde 230 litre su icen normal bir fil, burada 4 gunde bir belki su icebilen bir file donusmek zorunda kalmis. Gunde 300 kiloya kadar ot, meyve yiyebilen ortalama bir Afrika fili burda gunde iki tutam ot icin kilometrelerce yuruyen bir col berdusuna donmus.

Tabiat anadir hani. Dogurur, bakar, besler, korur anne gibi…

Insan da hani dogaya karsi acimasizdir. Hani doga kendini hep tamir eder, duzeltir, agaclar tekrar biter, sular baska bir akis yolu bulur hani…

Burasi bildigimiz yerlerden farkli.

Mesela Kunene nehrinin bir gun Etosha`ya akmayi biraktigi gibi, mesela Iskelet sahilindeki kumullarin iceriye dogru ilerleyip collesmeye neden olmasi gibi, tabiat ananin da sabrinin ve analiginin bir siniri oldugunu farkettim Namibya`da. 600 yil once kuruyup kalmis ve bir daha asla tekrar yetisememis, yeserememis agaclarla dolu bir havzada, bir gun tabiat ananin sabrinin tasip tamir edilemez bir vazgecisle bize sirtini donebilecegini gordum Namibya`da.

Aklima baska baska seyler geldi tum dusunduklerim aklimi mesgul ederken: Insanlar dogaya yaptiklarini birbirlerine de yapmiyorlar mi? Verdikce alip degerini bilmeden hoyratlasmaya baslamiyorlar mi? Kimin ne zaman arkasini donecegini bilmeden hep almaya calismak, aldiklariyla yasamaya alisip da sonra birdenbire ortada kalmiyor mu ya da ayni vericilikte baska birilerinin pesine dusmuyor mu? Elimizdeki ile beraber yeserip mutlu olmaktansa, onu kurutup sonra da `yaa bu bittiiii…` deyip yeni insanlara kosmuyor muyuz? Emek vermek yerine emek almiyor muyuz?

Kurak mevsimdeki hayvanlarin haline yeterince acindik sanirim. Bence kendi halimizi de bir gozden gecirelim. Bir gun kurak mevsimlerde kaldigimizda bir zamanlar elimizden tutup bize su verenleri nerelerde biraktik?

Namibya Mizikacilari

2009-01-13T21:54:00.000-08:00

Hani Himba koyune gitmeden once bir kasabada durup alisveris vs yapmistik…
Safari aracimizin yaninda birdenbire bir cocuk ve muhtesem baterisi belirdi ve basladi calmaya… Boya kutularindan yapilmis baterisi, kesilmis tenekelerden yapilmis zilleri ve ritm tutmak icin yaptigi pedali ile hepimizi saskina cevirdi.
Arabadan inip yanina gittim, soyledigi sarkinin sozlerini kapip basladik mi beraber soylemeye… Bu arada diger cocuklar da katildi, senlik basladi. Bir sure beraber calip soyledik.
Esas oglan –baterist, solist- parasizliktan okulu birakmis, tekrar gitmeye calisiyormus. Ve bu arada dilenecegine marketin onunde sarki soyleyerek gecinmeye calisiyormus. Arabadaki sapkami –hayatim boyunca hep yapmak istedigim gibi- arabada dolastirip biraz para topladim. Bir arkadasim bir paket biskuvi de koyunca esas oglan, yanina gelip ona katilan tum cocuklara biskuviyi paylastirdi. Sonunda farketti ki kendine hic kalmamis… Bunun uzerine digerleri ona bir kac tanesini geri verdiler.
Veeee hoplaya ziplaya dansedip calmaya devam ettiler. Bizim icin degil de kendileri icin calip eglendikleri icin hic Avrupa`daki metrolarda, sokaklardaki calgicilara benzemiyorlardi.
Bu arada kendimle celisip celismedigimi dusundum… Hani cocuklari dilencilige alistirmamak konusu… Bu cocuk eger bu marketin onunde calmaya devam ettigi surece okula gidemeyecek. Ama zaten su an gidemiyor. Ve kirk yilda bir safari araci duracak da onlara bi seyler calacak da…
Bilemiyorum… Celistim mi kendimle?

foto 1: Mizikacilar

foto 2: Esas oglan ve vokalistleri

foto 3: Teneke parcalarindan yapilmis zilleri

foto 4: Baterisinin pedallari

Kirmizi Kadinlarin Akil Almaz Kabilesi: Himbalar

2009-01-08T20:43:00.000-08:00

Etosha`nin havzalarina sonra donecegim ama gezinin basindan beri en cok merak ettigim kismi olan Himba`lara bir atlayivermek istiyorum. Ara sira Afrika ile ilgili kitaplarda karsima cikan garip sacli, garip renkli kadinlarin Namibya`da oldugunu ogrenir ogrenmez ne kadar heyecanlandigimi animsiyorum.
Himba koyune gitmek uzere yola ciktigimizda bazi ihtiyaclarimizi almak uzere –para bozdurmak, markete ugramak gibi- kucuk bir kasabada mola verdik. Rehberimiz beni bir kac arkadasimla forex burosunda birakti ve marketin de nerede oldugunu tarif etti.
Para bozdurup markete dogru yol alirken yolun kenarinda hayatimda gordugum en acaip manzara ile karsilastim: Bir grup Tas Devrinden kalma kirmizi kadin yerlere oturmuslar, bellerine sardiklari keci derisinden yapma etek haric baska hic bi sey yok, kucuk bir pazar kurmuslar, bi seyler satiyorlar: Himbalar! Dunyada en cok gormek istedigim kabile!
Azcik bilgilenelim: Himbalar yari gocebe ve pastoralist bir hayat suren, Namibya`nin kuzeyindeki Kaokoland bolgesinde yasayan, en az Masailer kadar geleneklerine bagli bir kabile. 20,000 ile 50,000 arasinda nufuslari oldugu tahmin ediliyor. Inek ve keci cobanligi yapmak uzerine kurulmus bir hayatlari var.
Saclari, kiyafetleri takilari insanin gozlerini yerinden ugratacak kadar ilginc!
Kiyafetler adina cok fazla bi sey giydikleri yok. Erkekler bellerine kucuk bir pestemal bagliyorlar. Kadinlar ise keci derisinden yapma, kivir kivir kenarlari olan mini etek giyiyorlar sadece. Gogusler serbest! Vucudun tabu olan kismi ise ayak bilekleri. O yuzden ayak bileklerini takilarla ortuyorlar.
Takilar bambaska bir hikaye... Metal, kabuk, deri, agac tohumlari, ne bulurlarsa, maharetli bir sekilde taki haline getirmekte uzerlerine yok...
Bir de kadinlarin ciltlerine surdukleri bir karisim var ki asil Himbalari Himba yapan esas ozellik bu: kirmizi bir toprak boyasini guzel koktugunu dusundukleri Omuzumba baharatiyla keci etininin yagi veya tereyagla karistirip ciltlerine bir kez sursunler yeter… Ondan sonra banyo yapmak falan yok omur boyu… Ayni karisimi saclarina da surup kafalarinin tepesine de bir parca kuru keci derisinden bir sus eklemeyi de unutmuyorlar. Her sabah sauna gibi bir odada ciltlerini nemlendirip tekrar tekrar bu karisim tazeleniyor.
Din olarak tektanrili bir dinleri var ve Mukuru adinda bir tanriya tapiyorlar. Misyonerler bazilarini Hiristiyan yapmaya becermis olsalar da her aile devamli yaniyor olmasi gereken bir ates araciligi ile Mukuru ile 7-8 gunde bir iletisime geciyorlar.
Es secmeye gelince ask asla bir kriter degil. Gorunus, para, statu onemli. Bir Himba kadini icin gercek sevgi, cocuklarina duydugu sevgi. Ondan otesi ve berisi yok…
Kisa bir sure ic ve dis savaslarla rahatsiz edilmisler. Almanlarin soykirimina maruz kalmislar. 1980lerde hayvanlarinin nerdeyse tamami olmus. Ama insani yardim yapan kurumlar sayesinde yeniden ayaga kalkabilmisler. Tabiat ananin anneligini pek yapmadigi bir cografyada yasadiklari icin bir bakima sanslilar aslinda. Yillarca kimse gelip karismamis ve degistirmeye calismamis bu kucuk kabile grubunu.
Su an kendi atalarina ait topraklarda rahatca ineklerini ve kecilerini otlatip turistik faaliyetlerde de bulunabiliyorlar. Hatta devlet okul da yaptirmis bazi koylere ama hayat yine ayni. Sadece okuyup yazma ogrenmisler, ama kiyafetler, gelenekler ayni. Su an Himbalar icin en buyuk tehlike, artan AIDS orani, alkolizm, issizlik, yemek karsiligi din degistirmeye calisan misyonerler ve turistlerin bilincsiz davranislari karsisinda degisebilen yasama sekli.
Bizim koy gezimizde de -iyi niyetten- bazi arkadaslarim cocuklar icin ozellikle getirdikleri cikolata, biskuvi gibi seyleri cocuklara vermeye basladilar. Icim gitti, cenemi tutmak icin cok cabaladim ama ne kadar yanlis bir sey yaptiklarini bir bilseler… Bu iyi niyetli girisim cocuklara dilenmeyi ogretiyor. Ikincisi cok dogal bir beslenmeleri oldugu icin omur boyu saglikli olabilecek disleri curuyor. Ucuncusu ise cocuklar her turist gorduklerinde sanki onlara bir sey vermek zorundaymis gibi sacindaki tokadan sirtindaki cantayi acip icine bakmaya kadar gidecek kotu davranis bicimleri gelistiriyorlar. Yapilacak en guzel yardim, cocuklara kendimizi bir dakikaligina iyi hissettirecek seker, cikolata vermektense, annelerinin sattigi hediyelik esyalardan almak veya koy sefine para yardimi yapmak. Cunku o kadar komunal bir hayat yasiyorlar ki birine yaptiginiz yardim hepsine geri donuyor. Ornegin koy meydanindaki hediyelik esya satan kadinlardan en fazla 1 usd oldugunu bildigim bir bilezigi 10 usd verip aldim. Ustelik evimde ona benzer en az 7-8 tane bilezigim olmasina ragmen.
Pazarlik yapmaya calisan arkadaslara da –hani ben Afrikaliyim ya bana soruyorlar bu bilezik bu kadar eder mi diye- `Bazi seylerin ederi, bedeli yok. Icinizden ne geliyorsa onu verin. Cunku hic bi seyi olmayan insanlara yardim etmis olacaksiniz. Bu hissin ederi neyse o kadar odeyin` deyince pazarlik falan kalmadan dolarlar ceplerden cikmaya basladi.
Koyde ne kadar fotograf cektigimi hic animsamiyorum. Ama bir ara etrafima baktigimda benden baska hic kimse kalmadigini farkettim. Kendimden gecmisim etrafimda gordugum hangi caga ait oldugunu bilemedigim yasam bicimiyle. Kamp yolunu bulmama bir grup cocuk yardim etti.
Tekrar normal(!) insanlarin arasina dondugumde kamp atesi etrafinda oturan herkesin gozlerinde saskinlik, kiyafetlerinde kadinlardan bulasan kirmizi camur vardi…

Foto 1) himba bebek

Foto 2) Ayak bilegi tabu!

Foto 3)Himba Kuafor Salonu (Arkadaki kadinin tepesindeki kuru keci derisinden yapilma bir aksesuar)

Foto 4) Coca cola sisesi ve Himba bebek: Tanrilar Cildirmis Olmali!

Foto 5) Pazar yeri

Foto 6) Dans

Foto 7-8-9-10) Saclar, takilar

Sherlotte Holmes`un Dusundurdukleri

2009-01-06T22:04:00.000-08:00

Arada bir yazip dusunduren bir acaip kisi Sherlotte Holmes...

`iyi yalan söylediğini sanmanın rahatlığıyla "yılandan korkmam yalandan korktuğum kadar" diyen bi insan çeşidi var. ` deyip aklinizi yorabilir, elinizin parmaklarini bir bir kapatarak boyle kac kisiyi tanidiginizi dusundurur bi gun...
http://benbigun.blogspot.com/2008/12/yl.html

`kimsenin bildiği gibi değilim. kimsenin bildiğinden farklı değilim. kimsenin anlayacağı gibi değilim. anlaşılmaz olacak kadar karmaşık değilim. benim ve değilim. bu söylediklerimin hiçbir anlamının ve kıymetinin olmadığını bilecek kadar akıllı, konuşmaya devam edecek kadar ahmağım. ahmak. yeryüzündeki en hakiki kelime. ` diyebilir bi gun... Ahmakla ahmamak arasinda birakir sizi...

http://benbigun.blogspot.com/2008/12/ahmak-ya-da-ahmamak-ite-btn-mesele-bu.html

`inandığım insan sayısı hızla azalıyor, mutsuz hissetmem gerekmiyor mu? ` diye sorgulatir dostlarinizin sayisini bi gun...
http://benbigun.blogspot.com/2008/08/in.html

`doğrusu, bunu ne kimsenin bilmesi ne de kabul etmesi gerekir. yine de söyleyeceğim. ben kötü biriyim. ` diye dusundurur kotulugun iyiligin goreceligini bi gun...
http://benbigun.blogspot.com/2008/05/kt.html

`kendimi seviyorum. evet hani bunu artık tartışmıyorum. hatta bazen kendime "aferin" diyor, sırtımı sıvazlıyorum.` da der ama bi gun... Kendi sirtinizi sivalayasiniz gelir, ama kolunuz yetmez...

Bana bazen bir cumlesiyle cok seyler dusundurdu Sherlotte Holmes...
Bazen karistirmadan, tane tane ve cok net yazdi hep ne demek istedigini...
Bazen de anlayamadigim ruh halleri icinde yazdi kelimeleri, hayal etmeye calistim bir insan ne zaman bunu yazar diye...
Paylasmadan da edemedim...
Umarim seversiniz...

4 Ekim: Namutoni Kamp Yeri ve Etosha Doğal Parkı

2009-01-05T20:46:00.000-08:00

Sabah Africat Projesi Kamp Yerini Etosha’ya gitmek üzere terkettik.
Öğle yemeğini Namibya’nın en büyük gölünün kenarında yaptık, azcık da gölün etrafında gezdik.
Gölün adı Otjikoto Gölü. Otjiherero dilinde derin çukur demek. En büyük gölü dediğime bakmayın, çapı sadece 102 metre. Aslında yıllarca bir mağara içi göl olarak varlığından kimsenin haberi yokmuş, ama bir gün mağara çökünce göl ortaya çıkmış. Aslında kısa süren sellerle daha büyük su birikintileri oluşabiliyormuş ama bu göl yaz kış devamlı varlığını sürdürdüğü için önemli.
Çapını beğenmedik bu küçücük gölün ama esas derinliği çok fazla: 142 metre! Yanı derinliği kendinden daha büyük... Ve o derinliklerde 1. Dünya Savaşı sırasından Almanların elinde olan Namibya’yı İngilizler ele geçirmek için Güney Afrikalılarla saldırınca yenileceğini anlayan Almanlar, bari silahlarımız, mermilerimiz, gizli evraklarımız ellerine geçmesin deyip ellerinde ne var ne yoksa göle atmışlar. İçi altın dolu olan bir de büyük sandık atmışlar ama zaten nerde bir su birikintisi varsa orayla ilgili bir altın söylentisi de vardır zaten.Bizim Haliç gibi :)
Yemeğimiz bitip de aracımıza bindiğimizde Conci adındakı İtalyan asıllı İsviçreli arkadaşım bana bir hayvan gördüğünü ve ne olduğunu bilmediğini söyledi. Gruptaki en deneyimli Afrikalı benim ya! “Anlat bakalım belki bilirim” dedim. İngilizcesi de iyi değil, anlatıyor, anlatıyor, bi türlü çıkaramıyorum. ‘Conci, sarhoş musun sen? Öyle senin anlattığın gibi bir hayvan ne gördüm ne duydum’ deyip gülüyorum. ‘Değilim, sarhoş değilim. Çok acaip bir hayvan’ deyip duruyor. Kızcağız da darlandı anlatamamaktan, ‘Dur bir dakika, fotoğrafını çekmiştim.’ dedi. Fotoğrafa bakınca kendimin de sarhoş olduğumu sandım: Kafasını saymazsak, camız gibi koca bir gövde, hatta gerdanı da var. Kafası çok narin bir antilop kafası gibi. İki tane çok uzun ve sivri boynuzu var. Uzun lafın kısası gövde çirkin ve hantal bir camız, kafa narin bir antilop, hatta profilden çekilen fotoğraflarda tek boynuzlu at gibi duruyor. Bir yaşıma daha girdim! ‘Bu da ne böyle yaa?’ derken Conci bana hala sınırlarından çıkmadığımız gölün sahasında acaip bir hayvan işaret etti, ‘Bak bak, işte bu!’ diye... Gözlerime inanamadım hayvanın acaipliği karşısında...
Meğersem antilop ailesinin en büyüğü ile tanışmışız: Eland!
Etosha Doğal Parkına girdiğimdeki karşılaştığım manzaralar da Namibya’nın tamaında olduğu gibi hiç de alışık olmadığım doğal park manzaralarıydı. Yılın en kurak zamanlarında olduğumuz için küçük bir su birkinitisinin başına gidince bile envai çeşit hayvanla kolayca karşılaşmamız çok kolay ve şaşırtıcı oldu. Ama hayvanların rengi bildiğim renklerde değil: Filler beton gibi, zürafaların kahverengi desenleri soluk... Etrafın tozu toprağı hayvanların rengini çok etkiler diye biliyordum ama bu kadar da beklemiyordum. Çimento görüntülü domuzlar, soluk benizli antiloplar... Etosha etrafındaki hayatın tamamını kendi tozuna toprağına bulamış.
Afacan İngiliz Angie, bana tam arkasında güneş batarken çektiği bir şemsiye akasya ağacı fotoğrafından bahsetti. Ben de şaka olarak ‘Ooooo... O da bi şey mi? Sen iste, ben bi de ağaca uzanmış zürafa ayarlayayım’ dedim. Aradan iki dakika geçmemiştir, kıpkırmızı batan bir güneşin önünde şemsiye akasya ve dallarına uzanmş bir zürafa ile burun buruna geliverdik! Angie çok heyecanlandı, ‘Bak Mel bak, aynı dediğin gibi!’ diye... ‘Sen istedin, ben de ayarladım’ dedim, gülüştük. Ama Angie’nin fotoğraf makinesinin pilinin sarjı bitti o an. Tüm gezi sırasında bu kadar çok fotoğraf çekeceği aklına gelmediği için Samsung marka makinesinin pillerinin stoğu bitmiş, Allahın Etosha’sında da bulmak mucizeden öte bi şey! Kimsede Samsung makine yok!
‘Ayarlarız’ dedim. ‘Kampımızı kuralım çadır çadır dolaşır senin makinenden kimsede var mı diye sorarız’ dedim. Çok ümitsizdi, pek rastlanan bir makine değilmiş. ‘İnanıyorum ben bulacağımıza, çok iyi niyetliyimdir, bu kadar niyet edersem tutar’ dedim. Uçuk mavi gözlerinde bir ışıltı belirdi ama çilli burnunu kıvırıp arkasını döndü.
Kamp yerimize vardığımızda etrafı keşfetmeye çıktık, restorantlar varmış, alışveriş yapmak için bir market varmış, bi bakalım dedik.
Namibya’daki ağaçların çoğu fasulye gibi, içindeki tohumlar kuruyunca şıngırdayan yemişlerle dolu. Şıngırdayan fasulyeleri toplayıp güle oynaya giderken Angie olmayacak bir şekilde bir yemiş tarif edip ‘Öyle bi şey bulsam parçalamadan İngiltere’ye götürmeye çalışırdım.’ dedi. Yere eğilip biraz bakınca tam istediği gibi bir yemiş bulup ona verdim. Bana ‘Bugün ne istersem yaratıyorsun, sen Samsung şarj aleti de bulursun kesin’ dedi. Ben de ‘Hiç Allahım bana 5 milyon dolar ver demediğim için vermiyor galiba. Hep böyle küçük küçük isteklerle idare edip duruyorum bakalım’ dedim.
Etrafı bir kolaçan edip kamp yerine geri dönüyorduk ki karşımızdan turist bir çift geliyordu. Geçecek yer dar olunca yol vereyim dedim ama çocuğun elindeki makine tanıdık geldi. Angie’ye kaş göz yapıyorum ‘Bi baksana Samsung’a benziyor diye.... Angie’nin gözü makineye değer değmez bir çığlık kopardı...Diyaloğun gerisi şöyle:
Angie: Ciyyaakkkk!!! Fotoğraf makinesine bak!
Turist: Ne oldu ki?
Angie: Samsung!
Turist: Evet, Samsung ama çok iyi fotoğraf çekiyor.
Angie: Bence de!
Turist: Eeeeee????
Angie: Bende de Samsung var.
Turist: Eeeeee???
Angie: Ama şarjım bitti.
Turist: -gitgide sıkılıp kısa kesmeye çalışarak- Şarj et o zaman
Angie: Şarj aletim yok!!!!
Artık adının John olduğunu öğrendiğimiz turist ve kız arkadaşının sabrının sonuna geldiğimizi anlayınca, Angie meseleyi anlattı . John da ‘Biz de kamp yerine yemek yapacak tek bir tava ve tencere almadan gelmişiz. Siz de bize bir tencere ve tava verir misiniz?’ deyince biz kamp yerinin yolunu tutup onlara bir tencere ve tava ödünç verdik, onlar da bize sarj aleti! Çok mutluyuz!
Akşam yemeğinden sonra kamp yerinde bulunan su kaynağına hangi hayvanlar gelecek diye bakmak için gitmeye karar verdik, ama herkesin öncesinde yapılması gereken bir iş çıkınca, “Ben gideyim, siz de sonra gelirsiniz.” Dedim, yola çıktım. Okları izleyerek su kaynağına doğru yürümeye başladım. Yürü yürü bitmiyor yol, gitgide kamp yerinden de uzaklaşıyorum. Yanımda yürüyen başka kimse de yok. Br ara korkmaya karar verdim ama hemen vazgeçtim. “Beni mi bulacak koca Etosha’da yırtıcı hayvan?” dedim her zaman dediğim gibi ve su kaynağına geldim.
Kamp yönetimi tarafından ışıklandırılmış su kaynağını izlemek için de çardak gibi, kamelya gibi bir yer yapılmış. Oturdum, başladım beklemeye. Başka bi kaç kişi daha var. Bekliyoruz ama pek bi hareket yok. Çakallar geldi, bi kaç tane antilop geldi, bir de Helen geldi... Yanıma oturup kafasını omuzuma dayadı bir de. Aslan gelip kafasını omzuma dayasa bu kadar huylanırdım. Hem bu kadar itici, hem de senin tarafından itilen bir kişiye bu kadar sokulgan ol , olacak şey değil! Kıpırdanıp kafasını omzumdan düşürmeye çalışıyorum, ı ıh! Hiç oralı değil!
Meine Liebe Schwesterin –hani 4 şeker Alman hemşire kız- da şaşkın şaşkın Helen’in bu sokulgan, benim bu çekilgen halima bakıyorlar... Baktım bu su başı Helen’e mezar olacak, ben de daha önce Angie ile sözleştiğimiz üzere kamp yerinin barına doğru Helen’in kafasını koyduğu yeri kaşıya kaşıya yollandım.
Bar kapanmak üzere olduğu için içkileri double double ısmarlayıp, barmaid kız ne zaman kapamaya çalışsa, “Ama daha içkimiz bitmediiiii!” deyip uzattıkça uzattık. En sonunda kız bizi kibarca kovdu. Biz de bir tane bar daha varmış, daha çalı çırpı içinde bir yerde, sırtlanların çığlıklarını dinleye dinleye oraya gittik.
Orda da bir kaç bira içince gece tuvalete kalkmak farz oldu ama bu kamp yeri biraz kalabalık olduğu için cesaretim yerinde... Gerekirse giderim yani.
Gittiğimiz ikinci bar, sanki Etosha Doğal Parkı Gay Barı... Bi sürü erkek gibi duran, erkek gibi giyinmiş, kelli felli kadın barı doldurmuş... Angie ile biz “Hmmmm” diyerek birbirimize baktık. Akıllı akıllı biralarımızı içip çadırımızın yolunu tuttuk. Az daha içsek “Öpüjemmmm ablacım...” demeye başlıycaktık, hiç hoş olmayacaktı...

1.foto: Eland (Rudy`den)

Diger fotolar benim

If only she was in my shoes: To my beautiful Nina…

2009-01-01T21:53:00.000-08:00

-Turkcesi asagida-
You know about my close friend Nina…
While moving from Uganda and resigning from her well-paid job in the Norwegian Embassy to become an unemployed (I want to call it `free-lance` though) photographer in Cairo, Egypt, Nina gave some of her stuff to me. Funny things as she does not like to throw things in the rubbish bin and neither do I:
-Spoons,
-spices (too many of them as Egypt did not allow bringing spice to the country),
-some tshirts,
-a skirt,
-a thermometer for cooking meat in the oven,
-things to give to the orphanage like first aid materials, clothes,
-some cards coated with plastic with funny drawings on it and writing the name of the object in Kazakh language which her teacher used to teach her Kazakh language,
Firstly, we agreed that those `Kazakh` cards would not be useful for anyone including Nina. However she gets so fond of things and the memories that, she could not get rid of those cards for more than 3 years! Now that she is a fluent Kazakh speaker, she simply could not throw them thinking `what if someone someday somehow…
Anyway, as agreed, I put all those A4 size cards in the first rubbish bin I saw after I left her house as I know if I stay too long with those cards, I will end up spending the next 3 years trying to make it useful…
The shoes ended up being the most comfortable shoes I have ever had.
Now I am wearing those shoes in Namibia and wishing Nina were in her shoes! Or more correct to say, in my shoes… Well, whatever… All I wish that she were here travelling with me in this pair of shoes she gave me enjoying the simplicity and peacefulness of this country with me taking the most beautiful photos of me and Namibia…
I am missing you dearly, Nina…
Wish you were in those shoes or any shoes but travelling in Namibia with me…
Written on: October 2, 2008 Windhoek Namibia

Another wish for 2009: It is not only the journey that counts, it is also the people you travel with... People who are worth travelling with is hard to find… Please travel with the ones who are worth it and hope you have people like that in your life… Do not waste your journeys…

1. photo: Nina
2. photo: When i was in Nina`s shoes ;)

Simdi Turkce`si:
Yakin arkadasim Nina`yi taniyorsunuz…
Kampala Norvec elciligindeki fistik gibi para odeyen isini birakip da Kahire`de issiz (ben `bagimsiz` demeyi daha uygun buluyorum aslinda) bir fotografci olmak uzere Uganda`dan tasinirken, Nina esyalarindan bazilarini bana verdi. O da beni m gibi hic bi seyini cope atmaktan hoslanmadigi icin komik komik seylerdi bunlar:
-Kasiklar,
-Baharat (Bissuru hem de, cunku Misir`a baharat sokmak yasak),
-Bi kac tane tisort,
-Bir etek,
-Firinda et pisiriken kullanilan termometre,
-Yetimhaneye vermek uzere ilk yardim seti, kiyafet gibi seyler,
-Uzerinde komik resimler bulunan ve Kazak dilinde ne oldugunu yazan plastik kapli komik komik resimler –ki ogretmeni Kazakca ogretmek icin kullanirmis onlari-
Oncelile, o kartlarin Nina da dahil hic kimsenin isine yaramayacagina dair fikir birligine vardik. Ama esyalarina ve anilarina o kadar baglaniyor ki Nina, 3 yildir o kartlar oylece dururmus! Simdi Kazak dilini cok iyi konusuyor, ama yine kartlari `ya bir gun birinin isine bi sekilde yararsa…` deyip deyip atamazmis.
Herseyse… Anlastigimiz uzere evinden cikar cikmaz karsima cikan ilk cop kutusuna kartlari attim. Aslinda o kartlar azcik bende kalsa, ben de baglanip bir gun bir yerde ya isime yararsa diye, bir 3 yilda bende kalir diye atamamaktan korktum. …
Verdigi ayakkabilar hayatimda sahip oldugum en rahat ayakkabilar oldu.
Simdi o ayakkabilar Namibya`da giyerken keske Nina kendi ayakkabilari icinde* olsa diye dusunuyorum! Ya da daha dogrusu benim ayakkabilarimin icinde olsa… Her seyse… Dilegim keske benim yanimda bana verdigi ayakkabilarinin icinde kendi olsaydi da benimle beraber bu ulkenin basitliginin ve huzurunun keyfini beraber cikarirken hem Namibya`nin hem de benim en guzel fotograflarimizi cekseydi…
Seni cok fena ozluyorum, Nina…
Keske bu ayakkabilarin veya herhangi bir ayakkabiyla Namibya`yi benimle geziyor olsaydin…
Tarih: Ekim 2, 2008 Windhoek Namibia

2009 icin bir dilek daha: Aslinda onemli olan sadece yolculuk degil. Kiminle yola ciktiginiz da onemli... Beraber yola cikilacak insanlari bulmak, cok zor hayatta… Lutfen buna degen insanlarla yola cikin ve umarim hayatinizda boyle insanlar vardir… Yolculukarinizi bosa harcamayin…

*Aslinda Ingilizcede `birinin ayakkabilari icinde olmak`, kendini onun yerine koymak anlamina gelen bir deyimdir. Ama benim burdaki kullaninim, fiziksel olarak `kendi ayakkabilarinin icinde olmasi` durumu.

**Bir de az once Kahire`den aglayarak aradi... Cok hosuna gitmis de bu yazi :`)

Birakacaksin kendini ki, ardinda kalsin...

2008-12-30T03:43:00.001-08:00

Yaşamında öteki kişilere ulaşabildiğin anlar,

bir ormandaki kuş ötüşleri gibi olacak:
uzaklardan gelip geçerken kısacık bir süre yapraklarda yankılanacaklar

o kadar...

Orman,

bütün sessizliğiyle,

yine yalnız,

duracak orada.

Yaşamında,

yürüyüp yürüyüp, bir an durunca,

çevrene bakıp göreceksin ki,
yürüyüşüne şu ya da bu noktada katılmış,
bir süre seninle birlikte yürümüş kişilerden hiçbiri yok yanında

Sen, bir an "Buradayım" demek için durunca,

onlar artık "orada" olacaklar
"buradayım artık" bile demeyecekler sana,
"orada"larından seslenerek...

"Burada"nda kimse bulunmayacak

"orada"ndan da kimse seslenmeyecek sana...
….
Öyle yaşayacaksın ki,

kendin bir türlü olgunlaşamadan,

arkanda olgun ürünler bırakıp yürüyeceksin
ancak da olgun olduklarında bırakacaksın onları ardında...

Çünkü sen kendin de,

olgun hale geldiğinde,

kendi ardında kalacaksın.
bırakacaksın kendini ki,ardında kalsın...

Daha guzelini yazmak olasi degildi, Oruc Aruoba*`nin `De ki Iste`sinden alinti yaptim
Umarim yeni yilda azcik daha kendimizin arkasinda kalmaya yakinlasiriz…
Ve burda olmasini istediklerimiz burda, orda olmasini istediklerimiz orda olur…

*Oruc Aruoba`nin kendisiyle Taksim`deki Dulcinea`da bir tanismam var ki evlere senlik! Arkadaslarla bir masada otururken, bir arkadasim tanidik bir kac kisiyi masamiza davet etti. Bir tanesini gozum isiriyor ama `Kaptan` diye sesleniyorlar kendisine… Kaptan izin alip kalktiktan sonra arkadasim bana donup `Tanidin mi? Sen seversin hani… Oruc Aruoba` der demez kalabaligi binbir ozurle ittire kaktira Dulcinea`nin cikisina dogru kosup arkasindan omuzuna yapisip kendime cevirdim Kaptan`i… Gozlerini kirpistirarak bakiyor, anlam veremiyor… Iki elini iki elimin icine alip `Ben sizi taniyamadim ama ne kadar cok sevdigimi nasil anlatsam` deyip gozlerimi gozlerine dikip biraz oylece mutlu mutlu baktiktan sonra bir de boynuna sarilinca `Meltem`cim ben hepi topu bir yazarim, alisik degilim boyle sevgi gosterilerine… Cok sasirdim.` dedi elleri yana acik ne yapacagini bilemeden… Kaptan`i o saskin hali ile biraktim ama sonra arkadasimla en yeni cikan eserini bana imzalayip gondermis… Daha da cok sevmistim kendisini…

Fotograf: Zanzibar Kendwa sahilinde gunes batisi

3 Ekim: Africat Projesi, Citalar, Leoparlar, Vahsi Kopekler…

2008-12-28T21:08:00.000-08:00

En son Namibya’daki Leonardo Di Caprio’dan bahsediyormuşum bi baktım da… Devam edelim…
Helen faciasından sonra kamp yerinde havuza girmiştik ve bir saat sonra Africat projesini bize tanitmak, çitalari, leoparlari, vahşi köpekleri göstermek üzere atv ile Leonardo Di Caprio`nun pek bir güneş görmüşü ve minyatürü olan Richard gelmişti.
Africat projesinin neden ortaya çıktığına kısaca bakalım: Doğal yaşam alanlarının yok olması dünyadaki çita ve leopar soyu için en tehlikeli tehdit. Namibya da arazilerin çoğunun kullanım alanı büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği olduğu, topraktan bir ürün alamadıkları için tek yaşam kaynağını korumak adına bu büyük kedileri gözlerini kırpmadan öldüren çiftçilerle doluymuş. Ülkede 7000den fazla çiftlik –ama bizim bildiğimiz gibi değil, koccamannnn çiftlikler- olduğu düşünülürse, kedi kıyımının ne kadar büyük ölçekli bir tehdit olduğu anlaşılabilir. Hayvanlarının güvenliğini sağlamaya çalışan çiftciler, bir de `av turizmi`ni keşfedince –yani çiftlik sınırı içinde kalan antiloplarin avı için çiftliklerine turist getirme turizmi- hem yetiştirdikleri hayvanlar, hem de av olan hayvanlar için tehlike olan leopar ve çita kıyımı başlamış.
Tüm etoburları problem ve düşman olarak gören çiftçiler, tuzaklarla veya vurup yaralayarak bi sürü kedinin telef olmasina yol açınca Africat projesi görevlileri hem çiftçileri eğiterek hem de yaralı hayvanları olay yerinden uzakta, kendi arazilerine götürüp iyileştirerek pek çok hayvanın kurtulmasına yardımcı olmuşlar.
Biz öncelikle Afrikan Vahşi Köpeklerini görmek üzere yola çıktık. Bu arada Namibya`daki Vahşi Köpek popülasyonu hakkında bilgi almak fazla sürmüyor, çünkü yok! Namibya`nın soyu en çok tehlike altında bulunan değil bulunmayan hayvanı olduğunu üzülerek öğreniyoruz. Güya 2008 yılında hazırlanan Vahşi Köpek Projesi Raporuna göre adetleri her yıl %10 düşmeye devam ediyor ama Richard kendi araştırmalarına dayaranrak vahşi doğada hiç bir vahşi köpek grubu ile ilgi kayıtlarının artık kalmadığını söyledi. Africat projesindeki 4 vahşi köpek ise çiftçilerin ihbarı üzerine bulunmuş. Çiftçiler Africat’i arayıp bir grup vahşi köpek gördüklerini, eğer gelip bir şey yapmazlarsa büyükbaş veya küçükbaş hayvanlarına saldırmasın diye öldüreceklerini söylemişler. Proje calışanları hemen yola cıkmıslar ama bu arada çitfçiler köpeklerin içtiği su kaynağına zehir atmış bile. Yavrular henüz yuvadan çıkıp su içmedikleri icin zehirlenmemişler, ama anne ve babaları zehirlenip ölmüş bile. Bilirsiniz belki vahşi köpekler yavrularına yemeği avlandıktan sonraki yediklerini midelerinde getirip istifra ederek çıkarırlar. Böylece kimse çalmadan yavrulara yemek getirmiş olurlar. Bu esnada da zehirlenen anne baba bazı yavruların da zehirlenmesine neden olmuş. Africat ekibi hayatta kalan yavruları alıp getirmişler, çok uğraşıp geceli gündüzlü bakarak bir kaç tanesinin hayatta kalmalarına yardım etmişler ama doğasında büyümeyen bir yavruyu vahşi doğaya bırakmak ona eğitim veren annesi olmadığı için çok zormuş. Bu şekilde büyüyen yavrular ne kendi hayatta kalabilirmiş, ne de doğurduğu yavruyu kendi yemeğini bulacak kadar eğitebilirmiş. Turistler için ne kadar önemli bir hayvan olduğu, dünyada türü tükenmek üzere olduğu anlatılarak gelir kaynağı haline getirilmek istense de arazilerin doğal parktan çok özel çiftlik halinde kullanılması nedeni ile avlanabilecekleri hayvan adedinde azalma ve kalan kısıtlı sayıdaki antilopu avlamak için diğer etobur avcılarla rekabet içinde oldukları için de sayıları azalmış. Daha önce yaşadıkları 39 ülkenin 24ünde nesilleri tükenmiş!
Kendim yaptığım bir kaç araştırmaya göre aslında vahşi köpeklerin büyükbaş ve küçükbaş hayvanlara verdiği zarar, fillerin verdiği zarardan, susuzluktan veya zehirlenmeden daha azmış. Fakat vahşi köpeklerin sürüler halinde çok karmaşık şekillerde avlanıp her av girişimden %80i ölümle sonuçlandığı için çiftçilerin gözünde daha zararlı bir izlenimi varmış. Yuvada bekleyen yavrularına veya hasta sürü üyelerine de kendi midelerinde yemek taşımalarına rağmen bu kadar tehlikede olmaları ancak insan faktörü ile açıklanabilir bana sorarsanız. Avlarını henüz koşarken veya yakaladıktan hemen sonra bağırsak kısmını parçalayarak iç organlarını yere dökülmesi neticesinde öldürmeleri de insanların tiksinmelerine, hatta nefret etmelerine neden olmuş. Ama yapılan bir araştırmaya göre av bu şekilde aslanın avından daha çabuk ölüyormuş.
Çita ve leoparlara gelince başlıca şu nedenlerden dolayı Africat Projesine dahil ediliyor:
1-Annelerinden ayrıi bir şekilde bulunmuş veya anneleri öldürülmüş yavrular: Bakılmadıkları takdirde ölecekleri için Africat’e alınıyorlar.
2-Bir yerlerde bir şekilde kafeste tutuldukları ve insanlara alıştıkları için artık doğaya geri dönemeyecek leoparlar ve çitalar: Evlerde `pet` olarak tutulmak üzere alınmış ve artık bakımı çok pahalı bir hale geldiği durumlarda, yasal olmayan yerlerde kafeslerde veya yasal olarak tutuldukları alanlarda iyi bakılmıyorlarsa devlet tarafından bakılmak üzere Africat`a verilebiliyorlar.
3- Yaralı olarak buldukları arasında doğada yaşamayacak kadar kötü sakatlandılarsa, yine Africat`ta kalıyorlar.
Africat, Okonjima kasabasında 22 000 hektar bir alan üzerinde 90ların başında kurulmuş ve kendine `Namibya`nın büyük kedilerinin neslinin devamını sağlamak gibi bir misyon edinmiş. Devamlı görevli veterinerler ve görevlilerin yanı sıra gönüllü olarak gelen kişiler de proje icin çalısıyor. Özellikle çiftçilere eğitim vermek Africat`in en önemli işlerinden birisi, çünkü leopar veya çitayı gördüğü an vuran çiftçiler, neslin tehikeye girmesinde en büyük etken.
Bu arada Kangal köpeklerinin 1980lerden beri Namibya`da çiftlikleri çita ve leoparlardan koruması da çok önemli bir adım çünkü alanına son derece sahip çıkan Kangallar, çiftçilerin öldürmesindense kovalayarak ve havlayarak büyük çiftliklerden uzak tutabiliyor. Yıllardır Namibya çifliklerinde bizim Kangallar çalışıyor Africat projesi görevlisi olarak J
Africat çalısanları şimdiye kadar 850den fazla çita ve leopar kurtarıp 700den fazlasını doğaya tekrar bırakmayı başarmışlar. Her yıl ortalama 70 leopar ve çitayı çiftliklerdeki tuzaklardan kurtarmışlar.
Afrikan vahşi köpeklerini gördüğüm andaki heyecanımı anlatamam. Garip renkleri ve desenleri ile, sanki birisi kafalarına başka bir yerden eklemiş gibi kocaman kulakları, amber renkli gözleri ile garip bir ürkütücülükleri var. Zaten bir belgeselde nasıl avlandıklarını görmek insanın tüylerini diken diken etmeye yetiyor bile.
Ordan çitaları görmeye gittik ama çitalar bize pek pas vermedi, gölgelerde saklandılar.
Sıra Africat projesinin en şımarık hayvanına geldi: Wahoo adında bir leopar…Yıllar önce Africat projesinin sahibi olan kişiye çiftçilerden bir telefon gelir: Bir çita yavrusu bulmuşlar, gelip almalarını istiyorlarmış. Gidince bir de bakmışlar ki yavru aslında leopar yavrusu. Alıp projeye getiriyorlar ama yavru çok küçük olduğu için proje sahibi kişi ona evinde bebek büyütür gibi bakıyor. Aradan bir süre geçince proje sahibi kişi hastalanıyor ve ameliyat olmak üzere Güney Afrika’ya gidiyor. Geri geldiğinde ise Wahoo adamın evini sahiplendiği ve kendi alanı ilan ettiği için adamı evine almıyor. Adamcağız çok da seviyor ya Wahoo’yu, büyük bir alanın etrafını çevirip Wahoo’yu oraya bırakıyor. Ama bu arazide turistler de geip geziyor. Wahoo insanlarla oynamayı sevdiği için çok safari aracının başına iş açıyor. Ama aslında sadece oyun oynamak istiyor ama bu durumu truistler açıklamak zor. Bu durumda proje sahibi kişi proje arazisine yakın bir yerde sadece Wahoo için bir alanı tahsis ediyor ve Wahoo halen de orda yaşıyor.
Wahoo’yla tanışmak için kamufle edilmiş küçük bir kulübeye girip –önünde elektrikli teller ve doğal bir gölet engeli olan bir kulübe bu- izlemeye başladık. Et koydukları bir meydana gelip bizi farketmeden veya umursamadan etleri mideye indirmeye başladı. Bir ara benim fotoğraf makinesinin pili bittiği için safari aracımızdaki diğer makineyi almaya gittim. Geri gelirken bir de baktım ki bizim kulubenin yanındaki bir kapı açık ve Wahoo’nun olduğu yere açılıyor. Wahoo gelse, ordan çıksa, benimle oynasa ne yapardım bilemiyorum. Bir an elim ayağıma dolandı ama çabucak içeri girdim.
Helen’i ilk günden kimse sevmedi ya Helen bu durumu pekiştirmek ister gibi Leonardo Di Caprio’muza sorduğu bin bir zeka özürlü soruyla durumu pekiştirmeye çalıştı bana sorarsanız… O kadar absürd ve gereksizdi ki sorduğu sorular, aklımda bir tanesi bile kalmadı…
Wahoo’nun güzelliğini hayran gözlerle uzun bir süre izledik. O kulübede kaç adet fotoğraf çekildi o gün bilemem…
Kamp yerine dönüp açık hava banyomuzda bir duş yaptım. Banyanun sadece kamp yerine bakan tarafı çalılarla çok güzel bir şekilde örülmüştü, diğer tarafı ise hiç kimsenin olmadığı Namibya savanına açılıyordu. Kendimi biraz teşhirci gibi hissetsem de yaptığım en keyifli duşlardan biriydi.
Akşam yemek yine samanyolu ve milyarca yıldızla dolu gökyüzünün altında istahla, keyifle yendi…
Not: Olmaz olmaz demeyin, bakarsınız bir gün bir Türk gönüllü çıkar gider diye Africat projesinin email adresini ve site adresini veriyorum. Kimbilir belki aynı dönemde gönüllü olabiliriz bile J
E-mail:africat@mweb.com.na

http://www.africat.org/

Foto 1: Wahoo

Foto 2: Minyatur Leonardo Di Caprio: Richard

Foto 3: Afrikan Vahsi Kopekleri

Foto 4-5: Bu fotograflar benim degil, Kangal Kopekleri ile ilgili bilgilendirme yapan Naminya kaynakli bir siteden

Only God Can Judge Me

2008-12-21T21:23:00.000-08:00

Herkese Merhaba!
Tanzanya`dan dondum.
10 yil sonra bir kez daha Tanzanya`nin ne kadar guzel oldugunu animsamak cok cok iyi geldi.
Gercekten de bir kez Afrika`ya gelme sansiniz varsa, Tanzanya`ya gitmelisiniz.
Daha guzel bir yer daha yok cunku…

Yazilar cok birikti ama bu kadar cok tatili bu kadar kisa zamanda yapinca isler de birikiyormus…
Bir de yetimhanedeki cocuklara bir arkadasimla buyuk bir yeniyil partisi yapmak icin cok az gunumuz var.
Ona da hazirlaniyorum.
Cok arayi actim biliyorum var ama yazmak icin yasamak lazim. Ikisini bir arada beceremiyorum.

Bir de bu tatilde kendimce cok buyuk bir karar verdim, hayata gecer mi bilmiyorum ama hayale gecti: Ben cevirmen olmak istiyorum. Ama noter tasdikli belgeleri ceviren cevirmen degil, edebi eserler cevirmeni… Okumayi ve yazmayi bu kadar cok severken, benim hayatimin isi bu olabilir ancak. Bu konu hakkinda bana bilgi verecek birisi bu satirlari okursa, lutfen bana iki satir yaziversin… Simdiden cok tesekkurler.

Foto: Zanzibar`da Stone Town`da ara sokaklari arsinlarken birdenbire karsima tokat gibi cikan bir duvar. Cevirmen olmak istiyorum ya hemen baslayayim ;) `Sadece Tanri beni yargilayabilir` yaziyor.

`Tanzanya yolcusu kalmasin` diye diye...

2008-11-27T01:27:00.000-08:00

Hani aylar once demistim ya Tanzanya ve Zanzibar` a gidiyoruz, gelmek isteyen var mi diye…
Vakti geldi gidiyoruz bile!
Cok heyecanliyim…
9 kisi olduk bile… Ustelik bu seferilerin bazilarinin `belki bi gun oralarda gorusebiliriz` gibi yorumlari bu blogun sayfalari arasinda gizli. Gercekten geleceklerine inanamiyorum!
1 Aralik`ta Kilimanjaro Havaalanina inecegim, 2 gun Tanzanya`nin safari baskenti olan Arusha`da kendi basima gezip dolasip sonra grupla bulusup 3 Aralik`ta safariye baslayacagiz. 1 hafta safariden sonra ise Zanzibar`a gecip deniz urunleri yemekten mide fesadi gecirmeye, sicak beyaz kumlardan acik yesil sulara ayaciklarimiz yanmadan atlamaya calisacagiz. `Hakuna matata` lafini duymaktan ve soylemekten fenalik gecirecegiz…
Bu kadar cok izin kullandiktan sonra uzuunnnnn bir sure oturup calismam gerekecek biliyorum ama tatilleri cok bol olan bu ulkede bi yerlerden bi seyler uydurup kacivermeyi beceririm diye dusunuyorum…
Sonraki tatil yerleri ile ilgili ipucu vermem gerekirse aklimda Madagaskar ve Etiyopya var ama daha cok var oralara gitmeye ama belli de olmaz degil mi?
Cok erken ama herkese iyi bayramlar! Benim bayram biraz erken basladi, biraz gec bitecek!
15 Aralik`ta tekrar burda olacagim…

3 Ekim: Okonjima yolu

2008-11-25T04:36:00.000-08:00

Nerde kalmistik? Uzuri Guest House`un Wild Dog Safari firmasi tarafindan uyarilan sahibesi Lolita, beni elinden geldigince simartip tepesine cikartiyordu en son, degil mi? Camasir ve internet servisini bedava verip kralicelere layik bir kahvalti da hazirlamisti ki safari firmasinin Kuzey Namibya turum icin yola cikmak uzere beni erken almaya kalkmasiyla hersey bogazima dizildi. Cignemeden yutulan bir kahvalti ile yola ciktim.
Arabada benden once alinmis, 20lerin sonunda veya 30larin basinda mi yoksa 40a yakin mi oldugunu bir turlu anlayamadigim, kocaman kahverengi gozlu, kumral, sifir makyaj veya bakim, tecrubeli turist edalarinda, once beni suzup sonra yokmusum gibi devamli soforle sakalasan Isvicreli Helen vardi. Kelimeleri teker teker soyleyip garip heceleri vurgulamasi benim ya kendinin ya da karsisindakinin ozurlu oldugu hissini uyandirsa da `Bana ne?` deyip kendi dusuncelerime daldim.
Ofiste bir onceki gezideki cadir arkadasim Pina ile karsilastim, Botswana ve Zambiya`ya geciyormus.
Sonra bizim ekip belirdi:
1- Meine liebe Schwesterin –yani bir onceki gezide de beraber oldugumuz 4 Alman seker mi seker hemsireler- : Elizabeth, Jessica, Irene ve Sanannah
2- Israilli bir cift: Dana ve Rudy: Balayindalar aslinda ama British Airways Dana`nin valizlerini kaybettigi icin safari firmasinin hediyelik esya bolumunden bir kac tshirt, gomlek vs alip esyalari bulunur umidiyle yola ciktilar.
3- 2 kiz, 1 erkek 3 Ingiliz arkadas: Namibya`da cita, aslan ve Afrika vahsi kopegi projesi icin gonullu gelmis, calisan gencecik, sevimli, kendi halinde 3 kisi
4- Bir garip yasli Alman kadin: Anna. Alzheimer`i var galiba. Bir de devamli kendi kendine konusur gibi bir hali var. Dediklerini ne Almanlar dinliyor, ne de ben duyabiliyorum, kime konustugunu anlamadan bakiyorum kadincagiza ama genelde bi seylerden sikayet eder gibi durdugu icin fazla yaklasmak da istemiyorum. Sikayet eden turist profile bana uymaz, gerekmez. Tatildeyken tas olsa yerim, nerde olsa yatarim…
5- Isvicre`de yasayan ama aslen Italyan Conci: Sevimli, kendi halinde, Italyancadan cok Alman aksaniyla azcik Ingilizce konusabilen bir kizcagiz.
6- Helen: Sabahki arabadaki Isvicreli Helen
7- Angie: Cok felaket bir Ingiliz aksanina sahip, kendi halinde gibi duran ama herseyi beynine yazar gibi bakan, cimbit bir sari sac-mavi goz kombinasyonu
14 kisiyiz. Bu seferki rehber soforumuz Gabriel ve yardimcisi Matthew. Gabriel`le ilgili ilk izlenimimiz ne yazik ki dogru cikiyor: Cok iyi, cok yardimsever, iyi bir sofor ama iyi bir rehber degil. Biz de eli kitap tutmayan, gozu gormeyen, tembel tipler degiliz ama bazi seyler kitaptan ogrenilmiyor, bunu da biliyoruz artik. Kendi cabamiz haricinde Gabriel`den bilgi almak pek mumkun degil gibi duruyor. Ama bende ve Rudy`de cok guzel kitaplar var Allahtan da okuyup okuyup aydinlaniyoruz.
Ilk gun yol kenarinda bir agacin altinda oglen yemegimizi hazirlayip yeyiverdikten sonra Africat Projesi kamp yerinde hem proje hakkinda bilgi alip hayvanlari gormek icin hem de projeye gelir saglamak amaciyla kurulan kamp yerinde konaklamak uzere Okonjima`ya dogru yola devam ettik.
Ogleden sonra 2 civari kamp yerine ulasinca once cadirlari kurmaya basladik. Bir onceki gibi iki kisi bir cadiri paylasacak diye rehber duyurusunu yapti.
5 tek bayan var, 2si sozlesmis arabada. Benim de gozume tek basina cadir kurmaya kalkan Helen ilisti. `Tek basinaysan ben kalayim mi?` dedim ama daha soylerken icimi garip bir his kapladi bu soruyu bu kadina sormamaliydim diye. Tamam dedi, ben de esyalarimi cadira tasidim, cadiri kurduk kurmasina ama sevimsiz bir diyalog basladi aramizda:
Helen : Benim dizim sakat, tek tarafa donup yatabiliyorum. Sagda yatarim.
Ben: Ok, dert degil.
Helen: Gece cok gurultu yapiyorum ama
Ben: Oldu.
Helen: Cok da zor uyuyorum zaten.
Ben: Hay allah…
Helen: Bu gece ok ama diger geceler cadiri senle paylasmasam bana kizar misin?
Ben: Ne? Cadirlari iki kisi paylasiyor ama???
Helen: Ben cadirimi kimseyle paylasmaktan hoslanmiyorum…
Ben de dahil herkes: Sessizlik…
Daha sonra ben: Nasil?
Helen: Kisisel olarak alma ama cadirimi paylasmaktan hoslanmiyorum.
Nerden o cadir senin cadirin oldu ben anlamadim ki? Safari firmasinin cadiri! Etraftakiler Helen` e diktikleri bakislari ondan ayirip islerine devam ettiler.
Ben: Keske soyleseydin de hic gelmeseydim…
Helen: Bu gece icin dert degil ama yarindan itibaren tek basima kalmak istiyorum cadirimda.
Tovbe tovbe…
Verecek o kadar cok yanit var ki simdi bu kadina!
Paylasim, isbirligi gibi duygularin hat safhada olmasi gereken bir ortamdayken bu kadar `kendi merkezli` olmak ve bu kadar bencil bir istek cok garip geldi. Sanki evine zorla girmis de kendini misafir ettirmis bir istilaci gibi hissettim kendimi.
Yol cok uzun ve cok sicak oldugu icin hepimiz ya erimis ya da erimek uzereydik. Alman kizlarla o vahsi doganin ortasinda nereden geldigi belirsiz bir sekilde ama serap gibi duran havuza bir daliverelim dedik. Buz gibi su o kadar iyi geldi ki…
Az sonra Africat projesini bize tanitacak olan bir rancer ile uzun bir geziye cikacagiz.
Haaa, bu arada ben Gabriel ile Matthew`a sordum fazla cadir var mi diye… Nedenini sorduklarinda anlattim ve kesinlikle Helen ile kalmak istemedigimi soyledim. Matthew ile Gabriel bana kendi cadirlarini verdiler. Cunku kendileri aracin uzerinde yildizlari izleyerek uyuyorlarmis zaten J
Havuzdan dondugumde cadirim hazir kurulmustu bile. Esyalarimi Helen`in cadirindan alip kendi cadirima gotururken Helen geldi: `Aaaa, ne yapiyorsun?` dedi, acikladim. `Ama ben seni kovmak istemedim ki bu gece kalabilirdik` dedi. Ben de `Kovmak istememis olabilirsin, ama pek de misafirperver davranmadin. O yuzden hem cadir da bulmusken hic gerek yok seninle ayni cadiri paylasmaya` Hem bu senin icin degil, ben cok rahatsiz oldum artik` deyince cok bozuldu. Ingiliz Angie`nin dudaginin kenarinda `oh lafi iyi oturttun` der gibi bir kivrim, gozunde `daha soylenecek cok laf var bu Helen`e` der gibi bir kivilcim gordum ve o andan itibaren Angie`yi cok sevdim…
Az sonra Africat projesi ve minyatur Leonardi Di Caprio!

1.foto: karinca yuvasi ve kucucuk ben (goreceliydi hersey degil mi?)

2.foto: kamp yerinin sevimli tuvalet levhasi ve yaninda meine liebe Schwester`lerden Elizabeth

3. Kampimizin guzel dusu

Yurek ve Anna`dan Haberler

2008-11-19T22:22:00.000-08:00

Polonyali ciftin -Anna ve Yurek- ne kadar tatli oldugunu anlatmistim...

Bir de kucuk ani anlatayim: Yurek, hani profesor ya, konusmayi ve anlatmayi cok seviyor ama o nasil ciddi ve guzel bir anlatimdir... Bir ara Anna`ya donup `Onceden daha cok dil bilirdim ama unuttum` dedi gulumseyerek. Anna da `Ama simdi daha az dille daha cok konusuyorsun` dedi... Yurek duraksadi, ben duraksayamadan bastim kahkahayi...

Yurek`in Botswana`daki gorevi iki hafta sonra bitiyor ve artik Dakota`ya geri donuyorlar. Cok icten bir sekilde davet edildim, Amerika`ya yolum duserse, bu aileyi mutlaka ziyaret edecegim. Anna emailinde cok sevimli bir olaydan bahsetti: Botswana`daki arka bahcelerinde bir yavru aslan belirmis gecen haftalarda ama annesi geri gelip almis olsa gerek, fazla surmemis ziyareti!

Vanessa ise mutlaka beni ziyaret edecegini soylemisti, hala soyluyor. Ve kitap yazmam konusunda o da israr ediyor: `Sen benim tanistigim en `cool` bayanlardan birisin, yazmalisin` diyor :)

1.foto: Agama Kampinin kopeklerinden en kucugu ile

2. foto: Vanessa, Yurek ve ben, bir de mor daglar

3. foto: Vanessa, ben, batan gunes ve Anna

Fotograflari Anna ve Yurek cekti.

2 Ekim : Namib Colu`ne Veda

2008-11-19T22:09:00.000-08:00

Kendimi en fazla 5 kisiye kamp ziyafeti cekebilmekten dolayi pek bi matah kampci sanirdim. Ama Wild Dog Safari firmasinin ekibinin mahareti ve eli cabuklugu, rehber/sofor Emmanuel`in bitmez enerjisi, Manfred`in o kadar `tembel, butun gun poz verip saclarinin yapip parfum surer` imajini veren Manfred`in yemek yapma konusundaki marifetleri, hem de 13 kisiicin, super bir sovdu bana sorarsaniz.
Hepimiz –cadir arkadasim Pina haric- salat yapmaya, sandvic hazirlamaya, bulasik yikamaya yardim ettik. Ama kazan kaynamaya basladiginda ahcimiz is basindaydi ve bizim gibi acemilere birakilmayacak bir isti o. Cok sey ogrendim ondan ama onun kadar organize olmak henuz olasi degil.
Cadirlari sokup, herseyi toplayip yola cikmaya hazirlandik. Yurek`in ikram ettigi saraplar ve uzun kumul – col yuruyusu neticesinde daha iyi uyudugum icin daha iyi hissediyordum.
Windhoek`a yavas yavas geri donduk. Mole vere vere, fotograf ceke ceke Naukluft Daglarini astik, Gamsberg Gecidini gectik, Khomas Daglik alanini da gectik ve ertesi gun baslayacak 1 haftalik Kuzey Namibya turuma hazirlanmak uzere Uzuri isimli ev-pansiyona gectim. Piller sarj edilecek, yazilar yazilacak, fotograflar external hard drive`a aktarilacak, dinlenilecek, ayaklar uzatilip oylece dusunulecek… Cok is var yapacak.
Pansiyonun sahibi Lolita`nin iki tane de sosis cinsi kopegi var, bahcede biraz onlarla kosusturunca pesimden ayrilmaz oldular. Hepberaber benim odada oynaya ziplaya hazirligimi yaptik –sanki yardim ediyorlar da J- Yatak cok yumusak geldi uzaninca, cadirdan sonra buyuk konfor.
Ben gelmeden once Uzuri ile ilgili olarak Vanessa ve Anna Wild Dog Safari firmasina sikayette bulunmuslar. Pis diye… O nedenle midir, icinden mi geldi bilmem, Lolita sanki Turkiye`de biriin evinde misafirmisim gibi yedigimonumde, yemedigim arkamda fena simartti beni… Camasirlarimi yikatmalar, evindeki internet kullanmam, bilgisayarina fotograflarimi yukleyip bakmaya izin vs vs darken daha fazla abartmadan erkenden yatayim dedim. Ertesi gun yine sabah erken yollara dokulecegim cunku.

1. foto: Namib colu futbol takimi :)

2.foto: Lolita`nin kopeklerinden bir tanesi: Digeri de ayni zaten, ama ikisi yanyana pek fotograf cektiremiyorlar kudurmaktan

3. foto: Uzuri Guest House (Camasirhanenin duvarindaki cizim gercek gibi!)

Namibya`nin Garip Hayvanlari 1: Oryx veya Gemsbok

2008-11-18T22:26:00.000-08:00

Oryx, sadece Namibya`da degil Afrika`nin degisik koselerinde yasayan bir acaip antilop cinsi. Aslinda bildiginiz antilop, cok yakisikli olmasindan baska Namibya`da yasayanlari biraz garip.
Cok yakisikli dememin sebebi hepsi cok uzun boynuzlu oldugu icin bir sure hepsini erkek sanmam. Dusunuyordum ya bunlar cok felaket maco gruplar halinde ya da gay pride seklinde gezip duruyorlar, hanimlar da evde dantel isleyip yerleri siliyor herhalde??? Disisi de erkegi de 120 cme ulasan kilic gibi sivri boynuzlarla donatilinca, colun sovalyelerine insanlardanbaska pek yanasan olmuyormus.
Boyu boyum kadar ama kilosu 250ye ulasan bu iri antilop, yandan bakilinca iki boynuzu da ayni hizaya gelip colde Unicorn (Efsanevi tek boynuzlu at) serabi goruyor hissi verebiliyor. Sonra anlat dur `Yeminle gordum, bi tane koccaman boynuzu vardi, sonra colde su birikintileri olustu, o su birikintilerinin arkasindan teyzem bana el salladi vs vs… Bu sicakta bu kadar serap olusurken teyzemizi de, annemizi de, golleri ve selaleleri de gordugumuzu sanmak olasi ama Unicorn gordum diyene inanmak lazim.
Aslinda her antilop gibi kana kana su icen, doyasiya ot yeyip cisini-kakasini normal yapan bir hayvanken, Namibya`da biraz gariplesmisler. Bir kez su varsa iciyorlar, yoksa bir aya kadar susuz dayanabiliyorlar. Taze ot varsa yiyorlar, yoksa gece kuru otlarin cigle islanmasini bekleyip hem susuzluklarini hem de acliklarini onlarla gideriyorlar. Gunduz de golge bulamazlarsa, gunese vucutlarinin en azinin maruz kalacagi aciyi bulup oylece bekliyorlar. Sulu bitki kokleri kazimakta ve meyve bulmakta da ustalasmislar mecburen.
Sossusvlei`de dolasirken yerde beyaz, kirec gibi lekeler gorunce sordum bu nedir diye, Oryx`in cisiymis. O kadar kati ki sivi demek mumkun degil. Su harcamamak icin bu sekilde cis yapan bir hayvan tabii ki klasik zeytin gorunumlu kakasini da cakil tasi seklinde yapiyormus.
Bu cok (!) gerekli bilgilerden sonra esas bence mucizevi olan adaptasyonlarina gecelim: Oryx, butun memeliler gibi vucut sicakliklarini ayarlamak icin terler ama colde su olmadigi icin, vucutlari tamamen susuz kalmasin diye kritik bir noktaya ulastiklarinda terlemeyi kesiyorlar. Terlemeyi kesmek demek vucudun isisinin asiri sicakliklara ulasip havale gecirmeye kadar gidebilecek olumcul bir mekanizmayi tetikleyebilmesi demek.
Normalde 36 derece olan vucut sicakliklari terlemeyi kestikten sonra, olumcul olan 43 derecelere kadar cikiyor. Oryx bu esnada kisa kisa ve guclu nefes almaya baslayinca col antiloplarina ozgu bir mekanizma ile radyator gorevi goren kafaya giden kani kontrol eden atar damarlari burundan gecen serin hava ile 3 derece daha dusurulur ve o 3 derece olum ile yasam arasindaki kucuk, ufacik cizgiyi cekiyor, Oryx colde yasamaya devam ediyor… Eger buna hayat denirse!

Foto: Rudy Kirzhner`e tesekkurler. Benim Oryx fotolarimin oldugu hafiza karti sicaktan delirdigi icin esiyle balayina gelen bu Israilli arkadasimdan odunc aldim.

Namibia`nin Garip Agaclari 1: Boabab

2008-11-17T07:27:00.000-08:00

Bir agac dusunun ki kokleri gokyuzunde, dallari ise yere cakilmis… Olmaz diyceksiniz. Cok haklisiniz. Olmaz ama oyle bir agac var ki Afrika`da, gokyuzunden Tanrilar bir seye sinirlenmis de yeryuzune simsekler caktiracagina, eline gecen en buyuk agaci firlatmis atmis da agac tepe ustu saplanmis gibi…
Baobab… Hani Aslan Kral`da Rafiki`nin evi olan, hani orda `Hayat Agaci` diye anilan, hani Afrika`da upside-down tree (tepe takla agac) diye anilan, semsiye akasyadan sonra Afrika savanlarinin vazgecilmez susu, gorenin agzini acik birakan bir acaip agac…
Dunyada 8 cesidi bulunan Baobab`in 6 cesidi Madagaskar`da, bir tanesi Avustralya`da, burda bahsedecegimiz ise tabii ki Afrika`daki cesit.
Eni ve boyu haricinde yasi da, bizi bir yasimiza girdirecek kadar cok haneli rakamlardan olusan bu guzel agac, hem meyveleri hem de govdesi ile Afrikalilara essiz bir siginak sunmus. Boyunun 30 metreye, capinin 15 metreye, cevresinin ise 50 metreye ulastigi olmus. Guney Afrika, Limpopo`da cevresi 47 metre olan bir Baobab agacindan pub yapmislar da yasini da karbon tahminlemesi ile 6000 olarak tahmin etmisler! Tahmin edenler, Baobab pubinda azcik icmis olabilirler mi acaba diye dusunuyorum ama…
Yasinin tahmin edilmesi ise govdesinin ici bos oldugu icin cok zor. Ancak radyokarbon tahminleme yontemiyle yapilan tahminlerde bazilarinin Hz. Isa dogdugunda ayakta oldugunu kanitliyor.
Yagmurlu zamanlarda –ozellikle Sudan`da- govdesinin icinde 120 000 litre kadar su depolamasinin yani sira kabugu/govdesi sulu oldugu icin yanginlardan da etkilenmiyor. 20 cme ulasan meyveleri yasken C vitamini kaynagi –portakaldan daha zengin-, kuruyken ise yapraklari ile beraber un gibi yiyeceklere katik ediliyor.
Afrika`daki en eski yasam formu oldugu tahmin edilen Baobab, sabun, ip, yemek, meyve suyu, su deposu, corba, baharat, sabun, seker, sivi yag, boya, yakit, ilac, dis fircasi, buyu, en tercih edilen bonsai agaci, kumas vs vs yapiminda kullaniliyor. Daha ne olsun, bir Baobab`im olsun, 100 000 dolar borcum olsun!
Afrika`nin bazi bolgelerinde, aclik zamani geldiginde –yani gunde iki ogun olan yemeklerini tek ogune dusurmek zorunda kaldiklarinda- Baobab agaci sayesinde karinlarini doyuran bir suru aile oldugunu dusunursek, bazi ulkelerin bu agaci milli sembolu olarak ilan etmeleri anlasilmaz degil. Her istedigime bir care bulan bir tek annemi biliyordum ben. Bir de bu agac varmis J
Baobab agacini cok sevmemin bir nedeni de Kucuk Prens kitabinda gecmesi: Kucuk Prens agacin kokleri zaten kucucuk olan gezegenini sarmasin diye ugrasiyordu, animsayanlar vardir belki…
Bir efsaneye gore Baobab, cok guzel ama cok da kendini begenmis, kibirli bir agacmis. Tanrilar sinirlenmis ve sokup tepe takla etmisler bu agaci. Bence hata etmisler, cezalari en buyuk odulleri olmus bu hala ve herseye ragmen cok guzel ve yararli agaca…

1. foto: Koccaman Baobab, minnacik ben (hersey goreceli bu dunyada, bir anda ufacik oldum :)

2. foto: gercekten de tepe ustu yere cakilmis gibi bir hali var.

3. foto: govdesi bunun 4 kati ama sigmadi fotografa. bir yere not almistim, kac yasinda bu agac diye ama nereye???

Namibya`nin Garip Bitkileri 1: Welwitscha

2008-11-16T22:09:00.000-08:00

Namibya`nin garip bitki ortusunden bahsedelim biraz. Iklim ve cografya bu kadar garip olunca, sanirim bitkilere ve hayvanlara da bulasiyor bu acaip olma hali.
Ilk garip bitki, Welwitschia mirabilis. Welwitschia, dunyanin sadece ve sadece burasinda yetisen cok ozel bir bitki. Aslinda bu bitkiyi birbirine cok yakin zamanlarda iki kisi kesfetmis ama Avusturyali Friedrich Welwitscha, daha cabuk davrandigi icin isim babasi olmus ve digeri de –bakin adini bile kimse animsamiyor- avucunu yalamis, acele ise bu kez seytan karismamis.
Bitkinin, topraktaki govdeden cikan sadece iki yapragi var. Bana kalsa diger bilim adaminin hatirina bir yapragin adini Welwitscha, diger yapragin adini da diger adamcagizin adini koymak lazimdi. Cika cika iki yaprak cikinca, tabii ki hem hayvanlarin zarar vermesi hem de ruzgarlardan bu yapraklar fena halde zarar gorup kirpik kirpik oldugu icin aslinda cok daha fazla yapragi varmis gibi gozukuyor. En buyuk ve yaslisi 1500 yasinda olan bu bitki, aslinda pek guzel bir bitki bile degil ama yasina gosterilen saygidan olsa gerek –ki hepimiz oracikta oylece yerde yatan bitkilerin yasinin 500, 600, 1000 yil oldugunu ogrendigimizde birdenbire gozumuze guzel gorunmeye basladi.
Bir baska garip ozelligi ise bitkinin erkek ve disi olarak iki cinsiyette olmasi ve bu cinsiyetlerin kolayca ayirt edilmesi. Erkegin cicegi, disinin ise kozalagi var. Disi ve erkek ayri ayri olunca, ciftlesme ve bebeklerinin olmasi –bir bitki bu kadar acaip olunca terminoloji gariplesiyor- tamamen ruzgara bagli! Tozlarin, tohumlarin ucusmasi, bulusmasi ve birlesmesi bana sorarsaniz koskoca colde tamamen raslanti ve ayri bir mucize! Ilk kez 20 yasindayken bebekleri olabiliyormus ve ruzgarla ciftlesen bu bitkinin yavrularinin buyumesi de tamamen yagmura bagliymis.
Su gereksinimini geceleri coldeki sisten karsilayip gunduz bir damla su bile buharlasmasin diye kapanan bu bitki, buhari yapraklari araciligi ile govdeye ulastiriyor. Yapraklarini gunduz elleyebildigim icin bana sorarsaniz, aslinda Welwetschia diye bir bitki yok! O kadar sert bir plastik dokusu var ki insan yapmasi, plastik deseler inanmak mumkun!
Yilda, sadece 1 cm buyudugune dair bilgiyi alinca anliyoruz neden bu yasli bir bitkinin 1000-2000 yasinda olanlari buyuyerek tum colu kaplamamis. Hele ilk yillarda buyumesi iyice yavasmis: 10 yilda 2.5cm!

Foto1: bu fotodaki bitkiye bakip `aman bu olsa olsa 100 yasindadir` demeyin, bitkinin yapraklarini yuzyillarca ruzgar ve hayvanlar yipratmis.

Foto2: Welwitscha`nin hemen yakinindaki bir kayada gordugum komsusu

1 Ekim: Sesriem Kanyonu

2008-11-11T22:07:00.000-08:00

Gorduklerimin etkisini uzerimden atamadim tum gun. Bu yuruyusunten sonra kafam ne kadar doymus ki midemin acikmasini hissedemeden Manfred -artiz ahcimiz- yine simsek hiziyla, sihirbaz gibi yemek hazirlayiverdi. Dusunceli dusunceli yedim.
Ogleden sonra mutlaka cok etkileyici olan Sesriem Kanyonunun icine girip yuruyus yaptik. Yagmur yaginca -ya da yagarsa demek daha dogru olur gibi, cunku ne zaman ne kadar yagmur yagar kestirmek olasi degilmis- bu kanyon suyla doluyormus. Cok guzel ama benim aklim Deadvlei ve Sossusvlei`de kaldi.
Kamp yerine gelip dus alip bir havuz keyfi, gunes batarken Vanessa, Anna ve Yurek`le beyaz sarap keyfi derken kamp yerinde cok guzel bir suprizle karsilastik. Manfred, artik dogada yemek pisirme olayinin doruklarinda oyle yemekler hazirlamis ki:
-Beed strogonof (boyle mi yaziliyordu bu?)
-Patates pure
-Baharatli balik bugulama
-Kozde pismis baharatli Turkcesini bulamadigim bir cesit kucuk tatli kabak
-Sebze salatasi
-Muhallebili elmali, muzlu pay!
Delirmis olmali!
Yurek`in (Polonyali Makine Muhendisligi Profesoru hani) keyfi cok yerine geldi. Kolay degil, profesorumuz o gun 70e yaklasan yasiyla cok zor bir mesafe katedip cok garip-guzel manzaralara sahit oldu. Yola cikmadan once Windhoek`ten aldigi saraplari bana ve Vanessa`ya ikram etti. Bir sise bitti, iki sise bitti, hepberaber cakirkeyif olduk. Derin bir uykuyu garantileyecek `guzellige` gelince, bu guzel gunun sonu bir de kayan yildizlarla guzellesti.
Cok gercekustu bir gundu. Sadece bu gun icin bile `iyi ki Namibya`ya gitmisim` diyebilirim.

1. foto: Sesriem kanyonu

2. foto: Artiz ahcimiz Manfred (begenmedi bu fotografi kokos!)

3. foto: Yurek

4. foto: Solitaire`de ekim ayina kadar tum yil yagan yagmurun ne kadar az oldugunu gosteren kara tahta

1 Ekim: Mars`in Yuzeyi

2008-11-10T06:20:00.000-08:00

Gunes ciktigi an yakmaya basladigi icin yanimizda bol su aldik. Fotograf makinelerimizi de alarak 5 kmlik col yuruyusumuze basladik.
Sagimizdan solumuzdan Gemsbok veya Oryx denen sovalye gorunumlu acaip antiloplar ya da Springbok isimli hani tehlike sezdiginde ancak bir cizgifilmde gorulecek komiklikte hoplayip ziplayip grubunu –bence- guldurerek uyarmaya calisan antiloplar geciyor. Devekuslari ise bizle hic muhatap olmuyorlar.
Asmamiz gereken yuksek kumullarin bir de lunaparktaki kaydiraklardan bile keyifli inisleri oldugunu dusunerek ancak cesaret edebiliyorum tirmanmaya. Su sicakta en kucuk engebe bile o kadar yuksek gorunuyor ki insanin gozune… Sabah attigim her adimin yarisindan cogu bosa gidiyordu ya azcik yorulduktan sonra adimlar kuculuyor, bosa giden kismi artiyor, mehter takimindan daha yavasiz…
Daha once bazi mevsimsel nehirler buradan akar, Atlantik Okyanusuna karisirmis. Namib Colu bundan 5 milyon once olusup bu nehirlerin onunu kesmis demistik. Namib colu, Namibya`ya hem adini veren, hem de ulkenin %25ini kaplayan mucizevi bir florasi ve faunasi olan guzel ve korkutucu bir yer . Bitkilerin su tutmak icin, antiloplarin susuz kalinca sicaktan havale gecirmemek icin beyinlerini nasil serin tuttuklarini, kertenkele ve boceklerin sicaktan korunmak icin ne acaip seyler yaptigini, ogrendiklerimin hepsini anlatacagim. Yavas yavas…
Once Deadvlei`yi anlatmam gerek.
Kirmizi kumullarin arasinda beyaz tuz gibi, yer yer catlamis bir duzluk dusunun. Uzerinde 900 yildan beri curumeden yaslanmis ve oylece kalmis Deve Dikeni agaclarinin su icin yalvarir gibi, bir mucize bekler gibi dallarini gokyuzune cevirmis duruslarini dusunun. Kurak, beyaz, bu olu agaclarla dolu havzaya, dunyanin herhangi bir yerinden gozlerini kapatip birisini getirin, koyun, Dunyada mi Mars`ta mi, bugunde mi, 200 yil once veya sonrasinda mi oldugu konusunda hic bir fikri olmadan etrafa bakip kalabilir…
O kadar garip etkileyici bir yer ki etrafima bakinirken sanki kendi nefesimi bir astronot basligi icinde duyuyormusum da baska bir gezegendeymisim gibi garip bir hisle gezinmeye basladim… Ya da dunyada hayat sona ermis de ben bir yerde Allahin sevdigi kuluymusum da bir tek ben hayatta kalmisim gibi filmler ceviriyorum icimden. Gerci boyle bir durumda hayatta kalmak sevilen kul olmak mi demek, yoksa ceza cekmek icin mi karar veremedim.
Hayal kurmaya devam ediyorum: Mumkun olsa tum insanlari buraya getirip `yasadiginiz dunyaya saygili davranmazsaniz dunya yakinda bu hale gelecek, kalin bakalim surda tek bir gun` dense, 10 yillik cevrecilik dersinden daha etkili olur diye kendi kendimi ikna ettim.
Bizim grup beni cagiriyor geri donme vakti geldi diye ama gidemiyorum. Astronot kiyafeti icindeyim ya sesler cok uzaktan geliyor, yavas yavas kafami ceviriyorum –e yercekimi yok ya!- yavas yavas toparlacik cam kuvozun icinden etrafa bakiyorum ve sadece uzaktan gelen kendimi adimi hayal meyal duyuyorum ve fotograf makinemden ard arda gelen zuuummm-klikk! seslerini duyuyorum. Mars`ta hayat yok, delil toplamaya calisiyorum, ama bir yandan da her an kumullarin arkasindan yaratiklar cikabilir diye korkuyorum. Oksijen tupunden gelen hisirtili ses, kendi nefesim, zummmmm-klik! Omuzuma birisi dokunuyor, yavas yavas donup bakiyorum: Rehber Emmanuel `Hadi Mel, gidiyoruz. Seni bekliyoruz.` diyor bana!
Cok garip bir yer dunya… Cok sasirtici… Cok korkutucu ve cok guzel!

1 Ekim: Sossusvlei ve Kumul 45

2008-11-08T03:05:00.000-08:00

Sabah saat 5te, henuz samanyolu gokyuzundeyken, buz gibi bir havada zorlu bir gune baslamak uzere yola ciktik.
Gunduz sicaklik 40 dereceye yaklassa da col oldugu icin gece buz kesiyor her taraf. Polarim var, uyku tulumum gayet iyi, usumuyorum gece ama disari cikmak zorunda kalinca soguktan donduk. Hele ben 3 yili askin bir suredir birakin bu kadar sogugu, soguk gormemisim, bayagi bi zor geldi.
Gidecegimiz yer, Namib colu icinde olusmus kil havzalarindan bazilari ve hatta en unlusu olan Sossusvlei, Naravlei ve Deadvlei (burdan Almanca vlei kelimesini havza demek olduguna dair kuvvetli bir his oluyor icimde ;)
50 km kadar karanlikta yol yapip dogal parkinin giris kapisinda su levhayi goruyoruz: Sossusvlei Dogal Parki Ziyaret Saatleri: Gunes dogusu-Gunes batisi.
Bize sorsaniz gunes dogmak uzere, hava aydinlandi. Ama kapidaki gorevli Bushman henuz dogmadi ki deyip almiyor bizi iceri. Dogduktan sonra girersek meshur `Kumul 45`de gunesin dogusunu izleyemeyecegiz ki! Rusvet de almadi, iceri de almadi, bekledik mecbur. Bushman iste, hani `Tanrilar Cildirmis Olmali` filmindeki gibi ayni, bi tek o geri cevirir herhalde rusveti.
Bu arada o kumuldaki o an icin gelen insan sayisi, kuyrukta bekleyen arac sayisi gitgide artmaya basladi ama biz en ondeyiz. Ne kadar guzel ozel bir an icin o kadar insanin sabahin korunde boyle uzun bir kuyruk olusturmasi. Sacmasapan bir iyilik yayildi icime, insanliktan umit kesilmemesi gerektigine dair. Yani en azindan bu kuyruktakilerden… (Ben de bu kuyruktayim ya ;)
Mir mir soyleniyoruz kapidaki gorevliye ama fazla da abartmiyoruz. O kadar soguk ki arabadan cikasimiz gelmiyor .
Gunes yukselmeye baslar baslamaz kapilar acildi ve Kumul 45`e, bu dunyanin en yuksek kumullarindan biri olan 150 m yuksekligindeki kirmizi kumula dogru ilerledik. Manfred kahvaltimizi oracikta, gunes dogarken hazirlarken, biz de kumulun tepesine dogru yol almaya basladik. Her irktan, milliyetten insanla beraber gunesi dogurduk. Hani gunesi batirmak kolaydir da dogurmak zordur. En son ne zaman gunesin dogusunu izledigimi dusundum, cok olmus.
Namib colundeki kumullar ruzgarin etkisiyle degisik sekillerde olusuyorlar. Ama aslen bu kumlarin geldigi yer daha guneyde olan Orange nehrinin 70 milyon yil boyunca denize tasidigi kumlarin okyanusdaki akintilarla kuzeye hareket etmesi ile Namib colu olusmus. Nehirlerin akip denize karistigi bir alan olan bu alan, zamanla kumullarla dolmaya baslamis. Bu yuzden nehirler akip kumullara rastladiginda su havzalari olusmus ve sulari kumullarin dibinde yok olmus. Duzenli ruzgarlarla hilal seklinde olanlari, duzensiz ruzgarli alanlarda her yonden savrulduklari icin yildiz seklinde olanlari, en fazla 30 metreye ulasip `dolasanlari` -yani hareket edenleri-, kumla ruzgarin olusturdugu sesle `soylenenleri` var. Aslinda 325m yukseklikte olan kumullar bile var ama onlara ulasim zor oldugu icin en meshurlari Kumul 45 olmus.
Kahvaltinin ne kadar iyi geldigini anlatmaya gerek yok. Kus sutu de sagilmis nerdeyse.

Bu arada Pina –cadir arkadasim Pina- iki kez cikti kumula. Attigin her adimin kumda kayarak yarisindan fazlasini geri geri gittigimiz dusunulurse, cok zor bir tirmanis. Yalinayak daha kolay oluyormus, kosarak cikti. Sonra asagidan izleyip gulduk: Karninin uzerinde, sirt ustu, capraz, alttan, ustten, her sekli deneyip kumun uzerinde kayarak asagiya kadar oynayarak geldi.
Simdi sira meshur havzalarin icindeki 5 kmlik yuruyuste.

1. foto: Namib Colunde gunesin dogusu

2. foto: En meshur kumul, Kumul 45

3. foto: Camel thorn ( deve dikeni) agaci ama adi yanlislikla deve dikeni olmus, aslinda zurafa dikeni agaci olmasi gerekiyormus. Zurafalar yiyebiliyor bu agacin yesillikleri cunku.

4. foto: Namib colunde kumullarin baslangici

5. foto: Kumulda ayak izleri

6. foto: Kumulun tepesinden goruntu

7. foto: Dogal park ziyaret saatleri :)

30 Eylul – Namib Colune Dogru

2008-11-06T03:02:00.000-08:00

Sabah kahvaltidan sonra Wild Dog Safari firmasindan beni almaya geldiler. Arabada yasli bir cift daha vardi: Aslen Polonyali ama Amerika`da Dakota`da yasayan ama su an Botswana`da makine muhendisligi fakultesinde gecici olarak 4 ayligina calisan bir professor ve esiymis.
Gezinin ilk uc gunluk kisminda 11 kisi oldugumuzu ogrendim ama onlarla safari firmasinda bulusacagiz.
Safari firmasina ulasinca, bana bu tur hakkinda sordugum 3000 soruya cevap vererek, vize problem nedeni ile 9 Eylul`deki safariye bir hafta kala iptal etmem konusunda hic bir sey soylemeyen, Zambiya vizesini benimle beraber heyecanla bekleyip bu geziye 3 gun kala beni gruba dahil eden ve odememi o gune kadar geciktiren Eldro isimindeki bayan mi erkek mi oldugunu bilmedigim kisiyi aradim once. Bulunca da soyle saglam bir sarildim. Kizcagiz sasirdi bayagi bi ama saskinligi gecince o da azcik bana sarildi.
Namib colu grubumuz soyle:
1- Ben
2- Dunku tanistigimiz –hani taksi paylastigimiz- Italyan cift: Catherina ve Claude
3- Polonyali cift
4- 4 tane gencecik Alman kiz
5- Italyan, adini bile ogrenemedigim, cok sessiz, icine kapanik bir genc cocuk
6- Kanadali, devamli yuzune avuc avuc krem suren ve o kremi yuzune iyice dagitmayip hep sakaginda ve yanaklarinda yogurt gibi birakan 50li yaslarda bir kadin, Vanessa (O kremin o yuzde oyle birakilmasi gerekmis ki bebek gibi bir yuzu var Vanessa`nin)
7- 40li yaslarda, Amerika`da yasayan, aslen Romen, cilgin mi cilgin, gezmeyi cok sevdigi icin 6 ay calisip 6 ay gezen bir deli kadin, Pina, hem de cadir arkadasim…
Windhoek`ten cikmadan once su vs almak icin once bir supermarkette durduk. Ben icecek bi seyler alip hemen ciktim, malum bugun bayram. Kapsama alani disina cikmadan annemi, babami arayayim, ese dosta bir mesaj gondereyim degil mi?
Kisa bir sure sonra yola cikildi. Yollar cok duzenli, cok guzel derken bir sure sonra asfalt bitti, ama stabilize yollari bile duzgun. Bazen cok titretiyor ama o da yol masaji olsun sirtimiza, bacaklarimiza…
Namib Colu`ne ve Atlantik Okyanusuna dogru yolumuza devam ederken, Eros Daglarinin (adi bile guzel :0), Naukluft Daglarinin ve Khomas Hochland alanini gecip ciplak manzarayi izliyoruz. Her tarafta cali cirpi, agac var ama renk tutmuyor: Boz… Yani agac bile agac gibi degil, boz…
Rehber soforumuzun adi Emmanuel. `Aman ha!` dedim kendi kendime `En son Emmanuel adinda bir rehber benim aklimi celmisti Uganda`ya yerlesmek icin, o kadar cok sevdirmisti ki bana Uganda`yi, sonuclar ortada!` Ikinci bir Emmanuel vakasina gerek yok.
Saatlerce issiz yollarda, sari-kuru-kahve renkleri arasinda ilerledikten sonra gordugumuz ilk mavi-yesil yerde durduk. Kurudugu icin gol haline gelmis bir nehrin kenarinda ogle yemegi molasi verdik.
Bu arada aracimiz cok rahat. Once biraz kamyon gibi gozuktu ama icinin rahatligina, havadarligina, genis goruz acisina ilk bakista goremedigimiz fonksiyonlari da eklenince bayildim : yandan bir kapak acildi, ordan katlanmis, kocca bir masa cikti, baska bir kapak acildi, 15 tane sandalye cikti. Bir metal kutunun disinda isiklar yanip sonuyor, o buzdolabiymis. Bir anda felaket bir masa oyle bir donatildi ki tarafimizdan, ben bile anlamadim o kadar sey nerden nasil hazir oluverdi diye. Salatali, sunlu bunlu, akla gelen her tur soslu bir acik bufe sandvic cafesi kuruldu sanki. Bir tupe 70 cm uzunlugunda bir demir boru monte edilip ustundeki ocakta da su kaynayinca, cay kahve servisi de basladi. Su mu? Su da safari aracimizin su deposundan geliyor…
Goldeki pelikanlar ve diger kuslarin dansi izlenerek yemekler yendi. Ben bir de gol etrafinda kucuk bir yuruyus yaptim. Sonra rehbere etrafta vahsi hayvan var mi diye sormayi unuttugum aklima geldi. Geldi ama ilerde caliliklarin icerisinde bir sey kimildayip hisirdadiktan sonra geldi. Bir sey olsa soylerdi, pelikan saldiracak degil ya deyip calilara dogru yaklastigimda iki tanecik esekle goz goze geldik. Kulagima kupe oldu, bir daha sormadan yuruyuse cikmam, her seferinde esek olmayabilir di mi ama?
Solitaire adinda cok cok kucuk bir kasabadan benzin alip yolumuza devam edip aksam uzeri kamp yerimize vardik. Hava kararmadan cadirlarimizi kurduk, Pina daha once cadir arkadasi olmak uzere beni ayarlamisti, hemen ikimiz cadirimiza yerlestik.
Agama Kampi, daha bir yil once insaati tamamlandigi icin varligindan pek haberdar olunan bir yer degil ama pek sevimli. Gruplar icin birbirinden ayri, duslu, tuvaletli, barbeku yapmak icin ve kamp atesi yakmak icin kucuk duzenekleri olan gayet guzel, yuzme havuzu ve bir de kucuk bari ve gunesi batirmak icin terasi var.
Fantastik duslu bir banyoda cok guzel bir dus aldiktan sonra Polonyali Anna ve Yurek ciftiyle beraber gunesin batisini izlemek icin barin ustundeki terasa gittik. Yurek, Turk oldugumu ogrenince gururla soyledi ismini: `Adimi cok begeneceksin: Yurek` Evet, adini da, kendini de, esini de cok sevdik Yurek`in.

Daglarin renginin morarmasini izleyerek, gunese ve sapsari savana karsi birer sarap ictik.
Kamp yerine dondugumuzde misler gibi kokular sacan tencereler bizi bekliyordu.
Ahcimiz Manfred, pek havali bir gencecik cocuk: Saclar Bob Marley, gozlukler David Beckham, parfum Jean Paul Gaultier… Ama saci, basi, hepsi helal olsun, pek de marifetliymis.
Ertesi gun sabah 5te uyan ip Namib Colunde kumullarin uzerinde gunesin dogusunu izleyecegiz ya hemen yattik. Bir gun o nceden cok uykusuz oldugum icin hemen uyumayi umit ederek saat 8de cadirima daldim.

1. foto: Solitaire kasabasindan bir goruntu (Solitaire bildiginiz bilgisayardaki oyun Solitaire gibi)

2. foto: Sociable Weaver kusunun (Sosyal dokumaci kusu diye mi cevirsem) yaptigi yuvalar her yerde: Kendi caplarinda apartman insaa etmisler sanki.

3. foto: Beyaz ve yasli gibi gorunen bir agac sapsari savanin ortasinda

4. foto: Dus icin bir boruyu kesip digerine lehimleyip bir de delik acmislar, al sana fistik gibi dus basligi!

5. foto: Super aracimiz ve ben!

Hindistan Cevizi

2008-11-05T21:23:00.000-08:00

Obama secimleri kazandi diye dun Kenya`da milli tatil ilan edildi.

Amerika calismaya devam etti, Kenya hem sevinip hem calismayi beceremedi ;)

Belki de irkcilik yaptigim ve bunu acikca soyledigim ender anlardan birisi olacak: Sonunda bir siyahi secimleri kazandi diye cok sevindim. Gerci Obama`ndan Black Coffe degil de olsa olsa Cafe Latte olur ama olsun, bir yerden baslamak lazim.

Afrika icin, hele hele butun gece icip ertesi gun `hangover`dan kurtulamayip isine gitmeyen Kenyalilar icin ne farkedecek bilemiyorum ama Amerika icin isler ancak daha iyiye gidebilir, cunku tarihinin en utanilacak liderinin donemini kapamis oldular.

Haa bu arada buralarda Obama icin `coconut` diyorlar, yani bildiginiz hindistan cevizi: Disardan siyah gozukuyor ama icini actiginizda beyaz!

Evim Kinship House oldu dun

2008-11-03T07:54:00.000-08:00

Uzun suredir Yetimhanedeki cocuklari evime cagirmayi hayal ediyordum. Cunku ziyaretlerine gittigim zaman
-Sister Marutam, senin evin nerde?
-Sister Maltum, evinde kac oda var?
-Sister Melutam, kim kaliyo seninle evde?
-Sister Mertem, kopeklerin ne renk?
-Sister Meltam, ben burdan yurumeye baslasam ne zaman senin evine ulasirim?
gibi nasil yasadigima dair binlerce soru soruyorlardi. Ben de onlara soz vermistim, bir gun evime goturecegim size diye. Hem Aylin (http://goddess-artemis.blogspot.com/) de bana cizgi film DVDleri vermisti, cocuklara izletmem icin, o emaneti de iletmis olacaktim.
Bir suredir bu plan gecikti ama devamli Demokles`in kilici gibi tepemde hissediyorum verdigim sozu. Gecen Cuma gunu birdenbire karar verdim, Ben`i –yetimhanenin kurucu olan Ben Amca- aradim `Pazara cocuklari bana getirebilir misin?` diye. Cok sevindi, ben daha cok sevindim.
Menu, cocuklarin deli gibi sevdigi bir menu olacak: Tavuk ve patates kizartmasi. Tavuk, Uganda`da kirmizi et ve baliga gore cok pahali. Yani cok fantastik bir yemek! Hani cocuklarla kurban bayraminda veya baska bir amacla kurban kestigimizde veya sadece parti yapip eglenmek icin beraber kirmizi et yedigimiz oldu ama tavuk felaket bi sey benim cocuklar icin. Patatesi de bu kadar cocuga kizartmak zor oldugu ve kizartma icin kullanilacak yagi dusunursek pahaliya geldigi icin yiyemiyorlardi.
Pazar sabahi geldiginde uzuntuden aglayacaktim nerdeyse pencereden bakinca. Oyle bir bulut toplanmis ki gokyuzune simsiyah! Felaket bir firtina kopacak! `Eyvah!` dedim, `Cocuklar suyun, selin, camurun icinde kalacak!` Evden cikarken yagmur damlalari dusmeye basladi, Ben`i aradim ne durumdasiniz diye, `simdi cikiyoruz, matatu (dolmus) bekliyoruz.` dedi. Yetimhanenin yollarini dusundum, camurunu, topragini, selini, ne kadar temiz giyinmis ve hevesli olduklarini dusundum cocuklarin, ne olursa olsun o yolu bi sekilde geleceklerini de biliyorum. Ertelesem daha cok uzulecekler!
Son alisverisleri, icecekleri, plastik tabak vs aldim marketten ama arabaya binene kadar siriksiklam oldum. Hatta cantami market alisveris arabasinda unutmusum karmasadan, birisi getirdi. O kadar siddetli ki yagmur, arabayi kullanirken bile korkuyorum ama bulusma noktasina giderken gozlerim doldu artik `Cocuklarin sansina bak, hava berbat` diye.
Bulustuk, yagmur biraz hafifledi, 5 tanesi matatudan atlayip benim arabaya bindiler, yavas yavas gitmeye basladik. Yol uzadikca yanimda oturan Nakiteza`nin surati asilmaya basladi. `Sister, yanina geldim ki evinin nerde oldugunu ogreneyim de yanina gelebileyim diye ama cok uzakmis, aklimda kalmadi hic bi sey` dedi.
Eve geldik, arabadan inen boynuma atliyor, en son Namibya`ya gitmeden gorustuk, cok uzun zaman oldu. Matatu da cocuklari yetimheney kadar gelip ordan almis, herkes kupkuru tertemiz…
Planim disarda TV ve DVDyi kurup cimenlerin uzerine serecegimiz sergilerin uzerinde cizgi film izlemekti ama her taraf islak. Mecburen bu kadar cocugu eve sigdirmam lazim.
Eve girdik, sandalye, koltuk, minder, yastik ne varsa salona dolustuk ama cocuklarin hepsi etrafi inceliyor. Ben Amca `Sister, dana once boyle ev gormediler, kusurumuza bakma.` dedi. Bu arada cocuklardan biri `Bu televizyon mu?` dedi. Iyice sasirdim. `Daha once gormediniz mi?` dedim, hepberaber `Hayir` dediler. E o zaman daha once film de izlemediler!
Azcik sohbet ettikten sonra evimde calisan yardimcim Catherine de ikiz torunlarini alip bize katildi. Normalde Pazar gunleri izin gunu ama O`nu da is yapmaya kalkmayip misafir olmasi sartiyla cagirmistim.
Once Lion King`i izledik, bayildilar. 20 kusur cocukla yerde, koltukta, sandalyede benim salona dolusmus oyle bir halimiz vardi ki evlere senlik!
Bir ara yetimlerden Harriet`in hafif surati asik yanima dogru geldi, oylece bana bakiyor. Anlamadim, ev cok kalabalik ya bir de deli dana gibi bir oraya bir buraya kosturup duruyorum. Rose geldi yanima, kulagima `Harriet`e sarilmamissin da sarilman icin bekliyor.` demez mi???? Ben sana nasil sarilmam Harriet???? Senin bana yazdigin mektuptaki bir cumle, dunyanin en tatli iltifati: `Sister, you are so soo sweet like a mango` (Abla, sen bir mango kadar tatlisin) diye bir lafi bir daha ne zaman duyarim ben???
Sonra ben yemek organizasyonu icin evden kisa bir sure ayrilmak zorunda kaldim, cunku Gokhan, -hani Uganda`daki Japon restoranti sahibi Turk- tavuk satin almasi, marine edilmesi ve dilimleme makinesinde patates dilimlenmesi konusunda personelini organize etti, hatta bir de sef ayarladi tavuklari izgara yapmak icin. Gittim, onlari aldim, getirdim. Yavastan yemek hazirlamaya basladik ama izgara o kadar tavuga kucuk gelince Gokhan ve Can, ben cocuklarla film izlemek gibi bir isle mesgul (!?) oldugum icin 10 kilo patatesi kizarttiklari gibi tavuklari da kizartma makinesinde kizartmaya basladilar. Cocuklar ben yanlarinda olmayinca film izlemeyip beni bekledikleri icin sayelerinde butun is Gokhan`la Can`a kaldi ;)
Daha once beraber yetimhaneye ziyarete gittigimiz Feride, cocuklari Hazal ve Efe, amcalari Yilmaz da bir sure sonra bize katildi.
Yagmur dindigi icin bahceye cikabildik ve yemek servisi basladi. O kadar akillilar ki hemen bir yemek sirasi oldu, en one de Catherine`in torunlarini koydular. Nerdeyse adam basi bir tavuk dustugu icin mideler sisti, keyifler yerine geldi, ama cocuklarin ne kadar cok karbonhidrat almaya alisik olduklarini bildigim icin endiseliydim acaba doyarlar mi diye. Kestigimiz bi suru karpuz ve ananas artinca sonuna kadar doyduklarini anladik. Copleri toplarken Kinship House Yetimhanesinde buyuyup sonra da orda calismaya baslayan Dan dedi ki:`Sister, plastic tabaklari ve bardaklari alabilir miyiz? Biz onlari daha kullaniriz.` dedi, icim burkuldu. Kola ve Fanta siseleri ve kizartma yagi aldigimz bidonlarin hepsini toplayip bir torbaya doldurduk. Dan, daha once sinavlarina calistiklari icin gelemeyen 4 kisi oldugunu, onlara da yemek ayirmak istediklerini soyleyince, kendi yediklerinden degil benim ayiracagimi soyleyince cok mutlu oldular. Onlara da tavuk, karpuz, ananas paketi yaptik.
Sonra bir cizgi film daha, bir tane daha…Karpuz cok yedigimiz icin ihtiyac molalari ile bolune bolune, gule eglene cok cok keyifli bir gun oldu. Yeni ogrendikleri sarkilari soylediler, Catherine, torunlar, Efe, ben hepimiz dansettik, eglendik. En son Kayip Balik Nemo da izlenince bir de baktik matatu onlari almaya gelmis bile…
Bu arada Catherine yanima gelip `Meltem, ablalarina bi sey hediye edebilir miyim?`dedi. Cocuklarla yetimhanede kalip onlara yemek yapan mahzun mu mahzun bir kizcagiz var, O`na bir hediye vermek istemis kendi elbiselerinden. `Ver tabii ki. Sen bilirsin.` dedim. Bir sure sonra kizcagiz, Catherine`in yeni ve guzel elbiselerinden biriyle cikiverdi disari. O kadar hosuma gitti ki Catherine`in sanki kendisinin cok varmis gibi yepyeni elbisesini o kiza vermesi…
Uzun uzun vedalastik, bakakaldik penceresinden ellerin sallanip durdugu `Sister, I love youuuu…` sesleri gelen matatunun ardindan…
Yemeklerin yapilmasi icin yardimlari ve organizasyonu nedeniyle Gokhan ve Can`a tesekkurler! Ben o kadar patatesi bir haftada ancak dilimlerdim.
Gelip ziyaret ettikleri icin Feride, Efe, Hazal ve Yilmaz`a tesekkurler! Hele yetimhaneye gittigimizde cocuklarla beraber, gayet kalender bir sekilde yemek yedikleri icin bir de… Cocuklarin cok hosuna gitmisti bizimle yiyorlar diye…
Aylin (Goddess Artemis olan hani) cocuklarla cizgi film izleme fikrinden ve bana kendi elleri ile teslim ettigi DVDlerden dolayi tesekkurler! Ben cocuklarin daha once TV gormediklerini bilmiyordum.
Bu unutulmaz gunu `yetimlere benim icin bi sey yapsana Teyze` diyerek kurban kesmek yerine benim yapacagim herhangi bir sey icin hesabima para yatiran yigenim Muge`ye ayrica cok tesekkur ederim. Bunun benim icin ozellikle anlami cok buyuk: Bakip buyutup yedirip konusmayi ogrettigim kucucuk yigenim biraz da olsa yetimlerin halinden anlayabilip onlara el uzatma istegi ile beni cok cok mutlu etti. O`nun sahsinda da ayrica isim vermeden yardim eden herkese cok tesekkur ederim.
Yardim etmeme yardim ediyorsunuz cunku…
Ben sadece bir aracim, gelen iyilik sizin yureginizden…

1. foto: bahcede yemek servisi

2. foto: Rose`un uzerindeki Kapadokya tshirtu hepimizi cok sasirtti
3. foto: Catherine ikiz torunlarinin dansini izlerken cok mutluydu.
4. foto: Harriet ve ben
5. foto: Yeni ogrendikleri sarkiyi dinlerken

29/30 Eylul Windhoek - Namibya : Uykusuz Ilk Gece

2008-10-31T07:47:00.000-07:00

Bir gece once, Kampala`ya bir saat mesafede olan havaalanindaki 07:25 ucusuna yetismem icin 04:00te uyanmam gerekirken kedilerimle de ayrica 1 saat gecirmek icin 3te uyanip arkasina da 7 saat ucup saatlerce havaalaninda vakit gecirmek zorunda kalinca Namibya`daki ilk gunumde erkenden gozlerim kapanmaya basladi.
Chameleon City Lodge`da kaldigim oda megerse balayi odasiymis, pek guzel! Aksam yakindaki bir Pizzeria`dan yemek soyledim. Bu arada havaalanindan beraber taksi tutup geldigimiz ama baska bir yerde kalan Italyan cift bir bira icmeye, misafirlige geldiler bana. Windhoek o kadar kucuk ki kendi yerlerine yerlesip ziyarete baslamislar bile. Cardboard Box isimli bir yerde oda bulmuslar, ama pek fena ve kucukmus. Ama zaten adi Mukavva Kutu anlamina gelen bir yerden cok sey beklememek gerek bence.
Claude ve Caterina biralarini icerken pizzam geldi. Ne kadar israr etsem de benimle beraber yemediler, `Biz Italyaniz` dediler. Yani `Bunlar bu pizzayla ancak seni kandirilar` mi demek istediler acaba? Bir sure sonra da gittiler.
Ben uykusuzluktan gozlerimi acik tutamiyorum bile, ama biliyorum ki bu saatte uyursam –ki saat 20:00 ve gunde maksimum 7 saat uyurum- gecenin 3unde ayaktayim. Keske sadece oyle olsaydi!
Uyuduktan bir sure sonra cok garip bir hisle uyandim. Agzim acik uyumusum ve tum agzim, bogazim mesin gibi: Kupkuru! Agzimi kipirdatinca dudaklarim catlamaya basladi, hemen kalkip biraz su ictim. Bu arada Namibya`da musluklardan icilebilecek kalitede su akiyor. En son ne zaman bir yerde musluktan su ictigimi animsamiyorum bile.
Pizza yedigim gunler cok susarim, ona bagladim ama bir sure sonra tekrar uyandim. His ayni… Bu hisle uyumak mumkun degil! Musluga agzimi dayayip su iciyorum kana kana ama bi sure sonra ya kuruluktanya da tuvalete gitmekicin uyaniyorum.
O zaman agzi kapali uyumak lazim. Burnum da tikali degil ama megerse ben geceleri agzim acik uyurmusum, onu ogrendim…
Tum gece nasil kendimi agzim kapali uyumaya alistiriveririm diye ugrasarak gecirdim ama basardim. Cunku bu kez de burnumdan nefes almaktan burnum kuruyunca sabaha karsi burnum kanadi.
Kurak mevsimde geldigimi biliyordum ama bu kadar kuru olacagini tahmin edemezdim. Uganda`nin havasi tum yil o kadar iliman ve yumusak ki dunyada sogugun, sert iklimlerin oldugunu unutmusum.
Sabah aynaya baktigimda saclarimin da puskul gibi oldugunu, taramaya calistigimda da her telin bir taraflara kacistigini gordum.
Cok uzun lafin kisasi ben hayatimda bu kadar kuru hava gormemistim, coller arasinda kalmis bir sehir boyle oluyormus demek ki…
Hani burasi cok seyrek nufuslu bir yerdi ya baskentin nufusu 300-400 bin diye tahmin ediliyor. Her yerde Alman etkisi goruluyor. Bazi eski trafik levhalari Almanca ikaz ediyor: Achtung! diye. Ama aslinda resmi dil Ingilizce olarak kabul edilmis bu taze cumhutiyette.
Windhoek bana cok garip geldi: Genis caddeler, cok guzel, sanki Avrupadaymisiz gibi guzel binalar, yollarda cukur yok hic, kimse yok etrafta, pesimde `Muzunguuu!` diye kosan cocuklar yok, in cin top oynuyor ama nerde azlik orda guzellik galiba… Tertemiz, piril piril bir kucucuk baskent. Kaldigim yerdeki baska bir Italyan, kendi gecmisiyle beraber tum Namibya ve Windhoek ozeti geciverdi daha odamin anahtarini almadan.
Sokak isimlerine bakinca zaten bu ulkeye kim gelmis kim gitmis anlasiliyor:
-Bach Caddesi
-Fidel Castro Caddesi
-Mercedes Sokagi
-Rand Sokagi
-Brahms Caddesi
-Nelson Mandela Bulvari
-Mozart Caddesi
-Bismarck Caddesi vs vs…
Sabah kahvaltida yerli bir amcayla sohbet ettik azcik, burnuna bi sey damlatti, `Burda hava cok kuru olur, dikkat etmek lazim` dedi. `Biliyorum` dedim. Beni almaya safari araci gelince vedalastik.
1 saate 3 haftalik gezim basliyor, cok heyecanliyim!

ilk 2 fotograf: Windhoek`dan goruntuler

en alttaki fotograf: Chameleon City Lodge, en ustteki teraslioda benim balayi odam(!?)

Namibya hakkinda azcik bilgi edinelim

2008-10-28T22:23:00.000-07:00

824bin metrekare alani ile Turkiye`den biraz buyuk olan Namibya, Mogolistan`dan sonra dunyanin en az nufus yogunlugu olan ulkesi: Metre kare basina 2.5 kisi dusuyormus! Nufus 2 milyondan az fazla, ulke col ve yerlesime izin vermeyen bir acimasizliktaki cografyaya sahip. Iklim ve cografya Namibya`daki kadar garip olunca, acimasiz oldugu kadar etkileyici ve nefes kesen goruntuler ve insani dogaya ve gucune hayran birakan hayvan ve bitki cinsleri de burada.
Cografyasini anladigimizda iklimini de anlayacagiz zaten: Ulke adini yuzolcumunun nerdeyse %25ini kaplayan Namib Colunden almis. Dogusunda da Kalahari Colu var. Ortada ise yine kurak daglik alanlar ulkenin %20sini kaplamis. Geri kalani da sehirler (???!!) ve savanlar dersek, nerede yetisecek domates, patates, pirasa? Yanit: hic bir yerde! Namibya`da ilginc olmayan ve mide doyurmaya faydali hic birsey yetismiyor bana sorarsaniz. Kumda susuz sebze / meyve yetisir mi? Goz alabildigine duzluk, savan, kurak, sicak ya da goz alabildigine ciplak gozle benim bile gorebildigim mineral damarlari olan daglar ya da benim gibi siradan insanlarin girmesine izin olmayan elmas madenleri ile dolu bir ulkede elma, kiraz yetisir mi? Hic bir sey yetismiyor! Fakat daglarin kadife kapli, minerallerle renk degistirmis goruntusu, kirmizi kum tepeleri –dunyanin en yuksek kum tepesi (120 metre) de dahil-, Kalahari`nin seraplarla oyunlar oynadigi tuzlu beyazligi, dunyanin ne kadar eski oldugunu devamli animsatan kayalara oyulmus resimleri ve sadece yagmur yagarsa gecici olarak dolan derin nehir yataklari ile Namibya, bu imkansiz ortama uyum saglamis endemik hayvan cesitlerinin de ev sahibi. Etosha Dogal Parki, yuzolcumunun cogunun tuz golu olmasina ragmen 114 cesit memeli ve 340 cesit kusa ev sahipligi yapar ve Afrika`nin en buyuk ve meshur dogal parklarindan biri.
Dusunuyorum da Namibya, etkileyici ve vahsi dogal guzellikleri ve bu vahsi ortama uyum saglamis garip hayvanlarla donatilmis da bitkilere yer kalmamis gibi… Ciplaklik bir ulkeye o kadar yakismis ki varsin Bushmenler de colde bir parca su icmek icin bitki koklerini ezsin, meyve yemek icin en dikenli calilarin arasinda yetisen kavunlara ulasmaya calissin! Cok mu acimasizim??? Ya onlar oyle mutluysa da su an atildiklari collerine donmek icin her seylerini –gerci hic bi seyleri de yok ya colden baska- vermeye hazirlar desem???
Bu konularin hepsini yazacagim…
Azcik da tarih: Namibya, 1800lerde Almanya kolonisi olmus ve 1908de elmas bulunmasi ile beyazlarin akinina ugramis. Guney Afrika ise 1.Dunya Savasi sonunda manda olarak yonetmeye baslamis. Meshur Apartheid ile de yonetilen Namibya, 25 yil suren bir gerilla savasi ile ancak ve ancak 1990`da bagimsizligini elde etmis tazecik bir cumhuriyet. Elde etmis de ulkedeki tum topraklar beyazlar tarafindan o kadar parsellenmis ki hukumet de bu beyazlari atsin mi satsin mi sasirmis. Yavastan toprak reformu ile 2005ten itibaren yersiz yurtsuz vatandaslarina toprak vermeye baslamis ama `asagi sakal-yukari biyik` bir durum soz konusu.
Haaa, bu arada Almanya kolonizasyonu sirasinda kabileleri birbirine dusurmeler mi, toplu kiyimlar mi, bir kabileyi oldugu gibi cole surup orda olmelerini saglamalar gibi cok aci cektirmis zamaninda ama yakin zamanda Alman hukumeti Namibya`dan binlerce Herero kabilesi mensubunu kiyimdan gecirdigi icin ozur dilemis. Kuru ozurle olmaz, azcik tazminat, hesaplara biraz EFT alalim demisler Hererolu torunlar.
Hayat beklentisinin 52 yil oldugu ulkede HIV orani %25! Bir de ne yer ne icerler di mi? Elma yok ,domates yok, patates yok dedik o kadar. Ac mi bu insanlar? Iki yanit var bu soruya:
1-Evet, aclar.
2-Buyukbas ve kucuk bas hayvan esas besin kaynagi.
Simdi kaldigimiz yerden benim hikayeleri devam…

29 Eylül 2008– Namibya’ya Varış ve Gumruk Geyikleri

2008-10-27T22:30:00.000-07:00

Saatlerdir Johannesburg’dan Windhoek’a doğru uçuyoruz, ama uçaktan baktığımda boşluktan başka hiç bir sey göremedim henuz.
Namibya’nın başkenti Windhoek’a uçmak için önce Uganda-Entebbe Havaalanından Johannesburg’a 4 saat uçtum, şu an da Johannesburg’dan Windhoek’a doğru uçuyorum. Bir yandan okuyup, bir yandan yazıp, bir de uçaktan aşağı doğru bakıyorum. Bakıyorum ama hiç bi sey görüyorum. Gördüğüm şey bomboz, bomboş bir sonsuzluk gibi. Arada sonsuzluğu ikiye ayıran çizgiler görüyorum: Trans-Kalahari Otoyolu. Boslugu, bozlugu ikiye bolup uzayip gidiyor.
Su an yılın en kurak zamanıymış. 6 aydır yağmayan yağmurun yağmasına çok az kalmış ama dua ediyorum ki vize entrikaları nedeni ile bu gezi bayagi bi gecikti ya yağmurlar beni Uganda’ya yolcu ettikten sonra başlasın.
Tanım olarak biraz yağmur aldığı için Kalahari’ye çöl denilmiyormuş da havza deniliyormuş. Ama ben burayı hep çöl olarak duyardım. Bir yer bu kadar düz, kuru ve çorak olursa bana sorarsanız azcık yağmur kimseyi bozmaz, ben buraya –yanlış da olsa- Kalahari Çölü demeye devam etmek istiyorum. Göz var, nizam var hem. Burası çöl değilse neresi çöl?
Kalahari Çölüne hoşgeldim, ben anlamam her yil kaç milim yağmur yağdığından...
Tanım olarak yılda 100mm’den daha az yağmur alan yerlere çöl denilirmiş. Kalahari’de yağmur yıl içinde bile düzenli bir mevsimsellik göstermediği ve genelde 150-250 mm’ye ulaştığı için yarı-çöl tanımına daha çok uyuyormuş.
Esas merkezi Botswana olan Kalahari, 900 000 m2 civarında bir yüzölçümü ile, Ekvatorun güneyindeki 9 ülkenin de sınırlarına giriyor: Botswana, Angola, Zambiya, Zimbabwe, Güney Afrika, Namibya, Mozambik bu ülkelerin bazıları. Yüzeyinde taş veya kayaya rastlanmayan Kalahari Çölünde, bazı yerlerde derinliği 300 metreye varan kum derinliği ile dünyanın en büyük kum alanıymis.
Havaalanına inince bir emaile iliştirilmiş olarak gelen Namibya vizemi gümrük görevlisine uzattım. Uzattım ama daha önce hayatımda hiç email ile vize almamışım, pasaportta hiç bir şey yok, elimde print edilmiş bir belge var. Nasıl olacak bakalım diye düşünürken gümrük memuru, her Afrikalı erkek polis / trafik polisi / gümrük –göçmen bürosu görevlisi gibi aynı geyiği yapmaya başlayıp ard arda artık sırasina alıştığım soruları sormaya başladı:
-Evli misin?
Saflığıma, dalgınlığıma geldi, “Hayır.” dedim. Normalde bırak evli olmayı, “Evli ve iki aylık da hamileyim” yalanını atıveririm. Lafı geveleyen, madem Uganda’da yaşıyorum, Afrikalı bir erkekle neden evlenmediğim konusunu açacağını anladığım trafik polislerine ise “Havaalanından kocamı almaya gidiyorum. Lütfen oyalanmayalım.” ı deyiveririm.
Bütün bu geyikleri neden çevirdiğimi açıklayayım: Normalde bir Ugandalı erkek, hiç şansı olmadığını bildiği için asla beyaz bir bayana asılmaz. Ama her Afrikalının hayali, bir beyaz eş bulup, Avrupa’da bir yerde kırmızı pancurlu bir evde en azından işssizlik sigortası ile geçinerek ömrünün kalanını sıtma, tifo, kolerayı unutup mutlu mesut geçirmektir. Kızlar, devamlı olarak beyaz erkeklere ve hatta beyaz erkeklerle tanışmaya vesile olur diye beyaz bayanlara asılırlar. Ama Afrikalı erkekler, beyaz bir bayana asılma cesaretini kolay kolay göstermezler, çoğunlukla akıllarından bile geçirmezler. Ama trafik polisleri beyaz bayanları durdurduklarında, sanki beyaz bayanların kendilerini durdurup yılışık gevezelikler yapan trafik polisleri ile evlenme huyu varmış gibi gereksiz, flörtöz geyiklerine başlayıp mevzuyu telefon numarası istemeye kadar götürürler.
İşte benim bu keyifli (??) sohbetin tadını kaçıran klasik yalanım “Pardon, sizinle konuşmak güzel de havaalanından kocamı almaya gidiyorum.Üstelik de 2 aylık hamileyim, midem bulanıyor. Çabuk olmak zorundayım.” ile muhabbet ölür, polis ilgisini kaybeder, azat eder beni. Hiç şaşmadı şimdiye kadar. Yalanın bini bir para ama 40 yılda bir maruz kaldığım yılışıklıklardan kurtuluveriyorum.
Ne diyordum?
Wındhoek’daki gümrük memuru
-Evli misin?
-Niye Uganda’da yaşıyorsun?
-Burda yaşamak istersen, ben sana yardımcı olurum.
-Namibya’lı birisi ile evlenirsen burda mutlu mesut yaşarsın.
- Akşam uğrarım belki.
A-Ah! Manyağa bak!!! Vize formunda Windhoek’ta nerde kalacağım yer yazıyor ya, Chameleon City Lodge’da kalacağımı öğrendi doldurduğum belgelerden.
“Beklerim şekerim. Bir de küçük rakı al gelirken. Mezeleri ben hazırlarım.” demek üzereyken zorlama bir gülümseme ile savuşturdum taciz sıramı.
Namibya’ya da hoşgeldim!

Foto: Ucaktan gunesin dogusu

Fikri hur, vicdani hurrrrr.....

2008-10-27T01:54:00.000-07:00

Bugun sabah bi suru email aldim: `Meltem, seni okuyamiyoruz....` `Fotolari goremiyoruz` diye... Fikrimiziiiin, vicdanimiziiiiin hur olmadiginin animsatilidigi bu guzel Cumhuriyet Bayramindaaaaaa bir kez daha anliyoruz kiiiiii daha cok firin ekmek yemek lazim ki Cin`den farkimiz olsun...
Hakkimizda hayirlisi olsun...
Amin!

Bu arada pek bi sevgili Kultur Mantari, benim blogu http://www.pigmelerledans.com/ a cevirmisti zamaninda, o yuzden simdi sansure takilmiyormus. Ama pigmelerledans.blogspot.com degil http://www.pigmelerledans.com/ oldugumu bilmek icin de bu yaziyi okuyabilmeniz gerekir tabii ki :(

Bir de ben burdan herkesi okuyabiliyorum da yazan yok...

Agzimi cok fena bozasim var!
Inadina daha cok yazasim var!

Kazasiz Belasiz Dondum

2008-10-21T07:35:00.000-07:00

Herkese selamlar!

Insallahla masallahla gittigim, seyahat sigortasi yaptirmak yerine nazar boncugu taktigim, gunlerce yesillik gormeyip sonra yemyesil bir deltanin ortasinda timsahlari ucundan siyirarak gectigim, havanin kurulugundan gece yarilari kalkip bir daha uyuyamadigim,

korkudan geceleri tuvalete gidemedigim,

soguktan once tir tir titreyip sonra sicaktan nefes alamaz oldugum, 20 gun boyunca her gun gunes dogmadan once kalkip mutlaka gunesin batisini izledigim, 15,000 kmden fazla yol katetip gumruklerde zigzag cizip aktarmalarla beraber 12 kez ulke degistirdigim, bi suru guzel insanla tanistigim, uzun mu uzuuunnnnnnn, tum aksiliklere inat gittigim, o yuzden de pek degerli olan tatilimden dondum...

Fotograf cekmekten hafiza kartlari, yazi yazmaktan defterler bitti: Afrika`nin bambaska bir yuzunu gormekten saskin ve buyulenmis goruntuler ve yazilar olacak burada galiba...

Azcik nefesleneyim ama once...

Azcik uykumu alayim, sirtim rahat bir yatak gorsun, midem de bir ezogelin corbasi...

Azcik dinleneyim, her seyi yazacagim...

Zambiya`dan da bir selam edivereyim

2008-10-16T22:52:00.000-07:00

Bir de Zambiya`dan cabucak selam edivereyim...
Iyiyim, gezinin sonuna geldim artik.
Cok guzel, cok degisik, yorucu ve COKKKKKK SICCAAAKKKK bir tatil oldu.
Detaylar tabii ki memlekete -Uganda`ya :) - dondukten ve azcik nefeslendikten sonra...
Herkese sevgiler, selamlar...

Namib Colunden Selamlar!

2008-10-02T08:26:00.000-07:00

O kadar cok anlatacak seyim var ki devamli yaziyorum :)
Cok cok farkli, bildigim Afrika`dan cok cok degisik bir ulke burasi.
Insana rastlamadan saniye gecmeyen Uganda`ya gore o kadar issiz ki saskinliktan agzim bir karis acik!
Cabucak bir selam, gezmeye devam!

Ben gidiyorum...

2008-09-26T07:02:00.000-07:00

1 aya yakin bir sure yazamayacagim.
Malum, Bushman olacagim Kalahari colunde...
Herkese `iyi bayramlar` diycektim ama vazgectim...
Gunumuz degil, omrumuz bayram olsun!
Ben gidiyorum...

Zambia Zambia Duy Sesimiziiiii...

2008-09-25T02:14:00.000-07:00

Pasaportum hani Guney Afrika`da tanimadigim ve gormedigim birinde 4 haftadir... Hani o biri -Annemarie- hayatinin en zor vize ugrasini verdi safari isinde simdiye kadar... Botswana, kalacagim kamp yerinden bile belge istedi gercekten bu Turk nerde kalacak diye. Nerede kalacagim??? Okavanga Deltasinda, Kalahari colunde, ne bileyim bir yerlerde kalcam ama ben de bilmiyorum ki!

Neyse uzatmayayim lutfen: Bilet alip vizesiz mizesiz yola cikmak uzereyken, tam umitler kesilip pasaportum bana iletilmek uzere ucaga verilecekken , Annemarie`nin son atagi ile pasaportuma bir vize damgasi daha vuruldu: Zambia isi de tamamdir.

Tum kart icin adres veren arkadaslar, hepinize su yukardakine benzer kartlar atacagim ama adresler gorunmesin diye hepinizin mesajlarinizdan adresler ve pozitif enerjiler alindi, gerisi reject edildi.

Cok tesekkur ederim...

Bakalim beni Namibia`nin collerinde, Botswana`nin deltasinda, Zambia`nin selalelerinde neler bekliyor??!????

Zambiya Zambiyaaa, duy sesimiziii...

Fotograf: http://www.wayfaring.info/search/Africa/page/8/

Gerisayim basladi

2008-09-22T00:16:00.000-07:00

Bugun 22 Eylul...

29 Eylul`e ayirttigim bir Entebbe-Johannesburg-Windhoek (Namibia) biletim var.

30 Eylul`de sabah baslayan bir safariye niyetim var.

Ama pasaportum henuz yok. Olsa bile faydasi yok, henuz icinde hic bir vize yok. Gicir gicir :(

Safari icin -Namibia-Botswana-Zambia safarisi icin- vize basvurusu yapali 17 gun oldu, henuz tik yok hic kimseden.

Yavastan umidimi kaybetsem mi acaba diyorum ama icim elvermiyor.

Cantalar, fotograf makinesi ve aksesuarlari hazir. Ben hazirim. Ama vizeler degil.

Bana sans dileyin, 4 gun daha haber cikmazsa bu is yatar ve en erken bir daha 6 ay sonra tekrar bu safari isine girisebilirim... Eger vizem geri cevrildi diye bir daha islem yapmayi reddetmezlerse... Ya da belki ben su an haberim olmadan Zambia`dan sinir disi edilmis olabilirim Ali -Turafrika Ali- gibi :)

Gidecegime inananlar buraya bir adres birakirlarsa, -comment icinde birakabilirsiniz, yayinlamayacagim- onlara bana inandiklari icin su yukarda gordugunuz meshur, dunyanin en buyuk kumulu olan Namibia kumullarinin kartpostalini Namibia`dan gonderecegim...

fotograf: benim degil :(

Afrika`da Zaman

2008-09-16T07:54:00.000-07:00

Hani daha once saatimi cok begenen bir Ugandalinin beni bayagi dusunduren bir sozunu yazmistim: `Madam, saatiniz cok guzelmis, ama sizin saatiniz, benimse vaktim var!` Dusununce vaktimin olmasini saatimin olmasina tercih ettigimi, zaten bunun icin burda oldugumu anlamam uzun surmedi tabii ki…
Burda bir tane buyuk saat kulemiz var, etrafinda da koca bir meydan… hani boyle merkezi bir alanin ortasinda, ne taraftan bakarsan gorunsun diye dort tarafinda kocaman saatler olanindan. Dort yanindaki dort saat de birbirinden ayri saatler gosteren bir saat kulesi ama!
Kralica Elizabeth hediye etmis zamaninda ama yilda bir kez Ingiliz bir `saatleri ayarlama enstitusu` mezunu gelip ayarlarmis saati, bakimini yaparmis. Malum, sicagin altinda herseyin ayari bozulabilir. Ondan sonra bir yil sonraki ayarlamaya kadar ileri mi gider, geri mi kalir, Allah`a emanet!
Haa, bir de cok ilginc bir saati soyleme yontemleri var, cok dikkatli olmak gerek. Yarin saat 6`da ucagim var, 2 saat once gel beni al dediginiz taksi soforu, sizi oglen 12`de ucaginiz var sanip sabah 10`da almaya gelebilir! Nedenine gelince: Ekvator uzerindeyiz burada ya gunes tum yil sabah 7de dogar, aksam 7de batar. Uzama kisama o kadar az ki yok sayilir. Geceler 12 saat, gunduzler 12 saat. Bu yuzden gunesin dogdugu ani, saat 1 olarak alip saymaya baslamislar. 12ye kadar gidiyor gunduz saati. Aksam saat 7 oldugunda ise aksam saat 1, yani karanligin 1. Saati.
Mesela sabah 1 demek aslinda bildigimiz sabah 7. Sabah 4 demek bizim sabah 10. Tum Kenya ve Tanzanya`dad a saatler boyle soyleniyor.
Simdi bu kadar karisiklik yetmezmis gibi bir de zaman konusundaki kaygisizliklari eklenince, isler Arap sacina donuyor.
`Simdi geliyorum` demek su an ve onumuzdeki 2-3 saati kapsayan bir zaman diliminde gerceklesebilen bir gelme eylemi olabilir. Bir keresinde –bana oldu yoksa inanmazdim- `simdi geliyorum ` lafi 3 gunu gecen bir gelme islemine donustu. En sonunda aradim `Gelme` dedim, ` ama simdi geliyordum` demez mi? Iyi ki gelmedi, cok kotu olacakti!
Aslinda yasam sekillerini dusunursek, pek de haksiz sayilmazlar. Hergun fezaya fuze ya da maymun gondermiyorlar ki naklen yayinla, bu kadar dakik olsunlar, dakika saysinlar???? Hepsi tarim iscisi. Bir tohumu ha bugun ekmis, ha yarin. Yeter ki yagmur mevsiminden once ek ki yagmurlar yagmaya basladiginda urun ciksin. Zaten tum yil sicaklik ayni oldugundan ve topragin bereketinden ayni tarladan ayni urunu bir yilda 4-5 kez almak mumkun. Ha bugun ekmisim bu tohumu ben ha gelecek hafta… Yagmur bir baslasin bir haftada hersey diz boyu!
Bir keresinde bir Turk geldi, deri ihracati yapmak icin. Benden rica etti: Bir haftada ben mallari toplayip gidecegim, bir araba kiralamak istiyorum, yardimci olabilir misin diye… Dedim ki:``Cok iyimsersin ama burasi Uganda. Bir haftada istedigin kadar keci derisini kimse bir araya getiremez. Bu isin lojistigi asar buranin hizini. En iyisi bu kadar zaman –ki 1 aydan uzun surer demistim- araba kirasi odeyecegine bir araba satin al, giderken satarsin.` Begenmedi fikrimi, ben de ona koktakt numaralari verdim araba kiralamasi icin ama 3 hafta kadar sonra altinda bir araba gordum, satin almis! Giderken, 1.5 ay sonra satti da giti, zarar da etmedi!
Burda isler teslim tarihinde degil, bitebildigi zaman bitiyor. Simdi, bir hafta sonra, 2 hafta sonra vs bunlar burada anlamini yitirmis zorlama zaman soylemleri… Bu tarihleri zorlamak ise kendi aklima zarar…