Wednesday, May 20, 2009

Botswana Gezimize Baslayalim






Madem Botswana`ya dogru yola cikiyoruz, azcik bilgilenelim bu ulke hakkinda.
Botswana Cumhuriyeti, Batswana`larin yasadigi (milliyet veya kabile ayrimi yapilmaksizin ulke vatandaslarinin tamami bu sekilde aniliyor ki bu, kabile kulturunun hakim olup milliyetin onemsizlestigi Afrika icin cok onemli bir ifade.) eski adiyla Bechuanaland olan ulkenin 1966daki bagizsizligindan sonra aldigi isim.
Simdi tekerleme tadinda bilgiler vereyim: Botswana Cunhuriyetinin resmi dili Setswana ve Ingilizce. Tswana kabilesinin agirlikli oldugu ulkede `Bo` oneki ulke demek: Botswana. `Se` dil: yani Setswana konusuluyor. `Mo` tekil sahis, yani Motswana bir Botswanali demek. `Ba` ise cogul, yani Batswana, Botswanalilar demek. Hepsini bir cumle icinde kullanmaya kalkarsak, cunlu soyle: Botswana Cumhuriyetinde Tswana kabilesinden olan Batswana Setswana konusur! Semsi Pasa Pasajinda buzus buzus buzusesiceler, baska kelime bulamamislar mi???? Kafam karisti!
Botswana, Afrika`nin en modern ve az rusvet yenilen ulkesi. Tabii ki modernlik konusundan Guney Afrika Cumhuriyetini Avrupadaki pek cok ulkenin bile gecmesi zor ama o ulkenin tarihi bambaska bir yazinin / gezinin konusu olur. Onu gecelim simdilik.
Kisi basi milli gelir seviyesi Turkiye ve Meksika kadar. Gelismislik seviyesi de Turkiye kadar diye bir kistas okudum Wikipedia`da ama kendi gozumle kanitini goremedim. 1966dan 1999a kadar her yil ortalama %9 buyuyen bir ekonomi ile Afrika`nin en yuksek kredi reytingine sahip ulkesi. Tabii ki bunda en buyuk pay, elmas ticareti. Diger elmas ticareti yapan ulkelerden farki ise Debswana`nin –Botswana`da elmas ticareti yapan en buyuk firma- %50sinin devlete ait olmasi. Yani gelismis ulkeler ulkeye girip altini ustunu kazip ulkeyi elmaslarindan siyirip sogana cevirecegine devlet, sirketin %50sini elinde tutup kendi halkina da bu isi ogretmis, kalifiye personel yetismis, ulkenin gelirlerinin de %50si de bu sayede garantilenmis. Bunun yanina uranium, bakir, altin ne arasaniz var. Ama devletin akilli girisimleri sayesinde bu kaynaklar da halk icin gelir yaratacaga benzer.
Ulkenin cofrafyasi asiri uclar arasinda gidip geldigi icin Afrika`nin en heyecan verici manzaralarini sinirlari icinde gozlerimize ziyafet olarak sermis. Turkiye`den kucuk, %80imiz kadar bir alani var ama nufus 1.8 milyon civari. Yani kimse yok, in cin top oynuyor! Haaa, AIDSi unutmayalim. Swaziland`dan (%54) sonra en yuksek HIV orani Botswana`da. Bana oradayken %50yi gectigini soylemislerdi de etrafima bakisim degismisti. Yani her iki kisiden biri HIV pozitif! 2006 yilinda yapilan bir tahmine gore yasam beklentisi 65 yildan 35 yila dusmus!!!! Devletin bu pandemik hastalikla savasmak icin yaptiklari arasinda ARV ilaclarinin saglanmasi ve ozellikle anneden cocuga HIV tasinmasini engelleyici projeler uzerine yogunlasmasi ilk siralarda. Hem saglik harcamalari topluma yuk, hem de hastalik uretici yasta olan nufusu –cinsel hayatlari aktif oldugu icin daha riskli yas grubu bu- daha cok etkiledigi icin ekonominin ve sosyal yasamin belini buken en onemli etken.
Ulkenin %70 Kalahari Colu olunca kimse yasayamiyor tabii ki. Bir yanda col, bir yanda dunyanin en buyuk karayla cevrili deltasi –Okavnago Deltasi- olunca flora ve faunanin cesitliligi gozlere senlik. Yetmedi mi? Bir de Makgadikgadi Ovasi var, tamami tuzla kapli… O da yetmedi derseniz, o zaman baska yere gidin!
Cografya bu kadar cesitli olunca kurak alanlari sevenler, sulak alanlari sevenler, her turlu hayvanat da burada bulunuyor. Ama beni en cok heyecanlandiran Afrika Vahsi Kopegi`nin hala Botswana`da bulunmasi.
Ulkenin %70i Hiristiyanlastirilmis. %10 cok karisik, Mormonlar bile var Botswana`da. Kalan %20 ise dinsizmis. Saygisizligin bu kadari! Bizim bilmedigimiz dinleri olunca dinsiz mi oluyor simdi bu kadar insan?????
Foto 1: Botswana haritasi
Foto 2: Botswana bayragi

2 comments:

trophyman said...

yaklaşık 20 senelik bir hayal benim ki, o zamanlar national geographic türkçesi yok, yurt dışından geliyor, bir gün orta sayfalarında BOTSWANA'dan fotoğraflar görüyorum, o gün bugün Botswana hayalim var, bu sene eğer denk getirebilirsem 50. yaş günümü Botswana'da kutlamak istiyorum, blogunuzu bir arkadaşım göndermiş, benim web sitemde de hayalim olarak geçer ve tüm arkadaşlarım bilir, o yüzden bayıldım sitenize, bilgileri dikkatlice okuyacağım...sevgiler

Basak said...

ahh ah ben de Alexander McCall Smith ve Afrika'nın 1 numaralı sevimli detektifi sayesinde tanıdım ve hayran kaldım ülkeye (benim ki tabii teorik bilgi)