Monday, November 17, 2008

Namibia`nin Garip Agaclari 1: Boabab


Bir agac dusunun ki kokleri gokyuzunde, dallari ise yere cakilmis… Olmaz diyceksiniz. Cok haklisiniz. Olmaz ama oyle bir agac var ki Afrika`da, gokyuzunden Tanrilar bir seye sinirlenmis de yeryuzune simsekler caktiracagina, eline gecen en buyuk agaci firlatmis atmis da agac tepe ustu saplanmis gibi…
Baobab… Hani Aslan Kral`da Rafiki`nin evi olan, hani orda `Hayat Agaci` diye anilan, hani Afrika`da upside-down tree (tepe takla agac) diye anilan, semsiye akasyadan sonra Afrika savanlarinin vazgecilmez susu, gorenin agzini acik birakan bir acaip agac…
Dunyada 8 cesidi bulunan Baobab`in 6 cesidi Madagaskar`da, bir tanesi Avustralya`da, burda bahsedecegimiz ise tabii ki Afrika`daki cesit.
Eni ve boyu haricinde yasi da, bizi bir yasimiza girdirecek kadar cok haneli rakamlardan olusan bu guzel agac, hem meyveleri hem de govdesi ile Afrikalilara essiz bir siginak sunmus. Boyunun 30 metreye, capinin 15 metreye, cevresinin ise 50 metreye ulastigi olmus. Guney Afrika, Limpopo`da cevresi 47 metre olan bir Baobab agacindan pub yapmislar da yasini da karbon tahminlemesi ile 6000 olarak tahmin etmisler! Tahmin edenler, Baobab pubinda azcik icmis olabilirler mi acaba diye dusunuyorum ama…
Yasinin tahmin edilmesi ise govdesinin ici bos oldugu icin cok zor. Ancak radyokarbon tahminleme yontemiyle yapilan tahminlerde bazilarinin Hz. Isa dogdugunda ayakta oldugunu kanitliyor.
Yagmurlu zamanlarda –ozellikle Sudan`da- govdesinin icinde 120 000 litre kadar su depolamasinin yani sira kabugu/govdesi sulu oldugu icin yanginlardan da etkilenmiyor. 20 cme ulasan meyveleri yasken C vitamini kaynagi –portakaldan daha zengin-, kuruyken ise yapraklari ile beraber un gibi yiyeceklere katik ediliyor.
Afrika`daki en eski yasam formu oldugu tahmin edilen Baobab, sabun, ip, yemek, meyve suyu, su deposu, corba, baharat, sabun, seker, sivi yag, boya, yakit, ilac, dis fircasi, buyu, en tercih edilen bonsai agaci, kumas vs vs yapiminda kullaniliyor. Daha ne olsun, bir Baobab`im olsun, 100 000 dolar borcum olsun!
Afrika`nin bazi bolgelerinde, aclik zamani geldiginde –yani gunde iki ogun olan yemeklerini tek ogune dusurmek zorunda kaldiklarinda- Baobab agaci sayesinde karinlarini doyuran bir suru aile oldugunu dusunursek, bazi ulkelerin bu agaci milli sembolu olarak ilan etmeleri anlasilmaz degil. Her istedigime bir care bulan bir tek annemi biliyordum ben. Bir de bu agac varmis J
Baobab agacini cok sevmemin bir nedeni de Kucuk Prens kitabinda gecmesi: Kucuk Prens agacin kokleri zaten kucucuk olan gezegenini sarmasin diye ugrasiyordu, animsayanlar vardir belki…
Bir efsaneye gore Baobab, cok guzel ama cok da kendini begenmis, kibirli bir agacmis. Tanrilar sinirlenmis ve sokup tepe takla etmisler bu agaci. Bence hata etmisler, cezalari en buyuk odulleri olmus bu hala ve herseye ragmen cok guzel ve yararli agaca…
1. foto: Koccaman Baobab, minnacik ben (hersey goreceli bu dunyada, bir anda ufacik oldum :)
2. foto: gercekten de tepe ustu yere cakilmis gibi bir hali var.
3. foto: govdesi bunun 4 kati ama sigmadi fotografa. bir yere not almistim, kac yasinda bu agac diye ama nereye???

11 comments:

Boogie said...

Boabab'ı bende "küçük prens"ten biliyorum. ama bu kadar çok işe yaradığını bu kadar çok şey için kullanıldığını bilmiyordum. sayenizde yeni birşey öğrendim. teşekkürler...

Anonymous said...

Herhalde yüzyıllardır Boabab dememiştim:)). Bu ağacı ben ancak okuma öğrendiğim zamanlar kadar küçükken babamın aldığı ansikloopediden öğrenmiş ve şeklinden şemalinden büyülenmiştim. Şimdi de yıllar sonra sen birkez daha anlatımınla büyüledin beni. I love Boabab & I love U.
Nilü

Aslı Cin said...

Seni yorum yazmasam da severek ve ilgiyle okuyorum bilesin :)

Denizin Delisi said...

çocuk yaşta kendi çapımdaki araştırmacı kişiliğimle bi ansiklopedide karşılaştığım bu ağacı yıllar sonra Aslan Kral da görünce büyümüş yaşıma rağmen çocukca sevinmiştim :)

Ağacın nimetlerini biliyordum fakat bu kadar çok olduğunu sanmıyordum.. hakikaten çokmuş :)

Bilgiler ve bu güzel fotoğraflar için tşkler Meltem..

LiNgEr said...

ne muhteşem, her derde deva :)

Bizdeki ağaçlar sadece yakıp yerine ev, turistik tesis vs yapmaya yarıyor :(

Kriptograf said...

biyoloji dersinde öğrenirdik kazık kök depo kök ama bu "havadar kök" hocam literatüre girsin bu ilköğretim ve ortaöğretimde bahsedilsin dünyada kökleri güneş gören yaprakları mineral emen bir ağaç var densin.

cosane said...

Bu ne muhteşem bir ağaç böyle! Ağaç değil sanki Kızılay deposu mübarek. Ne ararsan var :) Ve @Kriptograf'ın da dediği gibi bu ağaç bizim öğrendiklerimizden gerçekten bu kadar farklı mı yani?

pigmelerle.dans.eden said...

Yanlis anlama yok di mi?: Disardaki kokleri degil, dallari. Ama durusu o kadar ters ki...

burdasaklaniyorum said...

boabap diyince aklıma gelen tek şey küçük prensti. şimdi bir de sen olacaksın 8)
sevgiler,

Nilambara said...

Sevgili Meltem, ekonomik değeri bu kadar yüksek, bu kadar yararlı, saygı duyulası bir başka doğa harikası bu ağacı anlatımın ile çocukluk arkadaşım Tuba'yı hatırlattın bana :))

Bir hocamız anlatmıştı, o küçücük yaşlardan aklımda kalmış;
Tuba "cennet ağacı" demekmiş, bir diğer anlamı da "hayat ağacı" ve kuranda tasvir edilişi de aynen boabab gibi, Tuba ağacının da kökleri gökyüzüne doğru dalları ise yeryüzüne doğru olurmuş...

Aslan Kral'da Raiki'nin boabab ağacına "hayat ağacı" denmesi belki de tesadüf değildir :))

defneyleyasamak said...

Nilambra'nın yorumunu tam ben yazacaktım, benden önce davranmış. Tuba da aynen böyle bir ağaç derler. Hiç resim görmemiştim ama hayalimdeki ağaç aynen bu resimdi.
Sevgiler...
Tugba